Lê Duy

Sáng kiến

2011-09-19T19:08:00.000-07:00

Để khỏi bị mất cắp, công nhân cho cẩu xe đạp treo tòn ten. Ăn trộm đành pó tay thôi. Hic! only in Vietnam! Sáng kiến đáng được bái phục!!

Mắm Sống - Khoai Lang

2011-08-28T19:18:00.000-07:00

Hôm thứ bảy vừa rồi, anh Đính Metinfo gởi một message qua facebook mời ăn một món "độc". Hóa ra anh đang chuẩn bị ảnh cho một món ăn vô cùng dân dã: mắm sống khoai lang. Nhiều người nghe tên món ăn đã thấy kỳ kỳ. Đến khi mục sở thị thì mới thấy là kỳ kỳ thiệt!

Nhưng màu sắc thì rất hấp dẫn: xanh, đỏ, tím, vàng...có đủ. Lấy lá cách, cải xanh cuốn vài lát khoai lang, bỏ vào ít dừa nạo, rau sống, gắp miếng mắm sống cuốn lại. Hic, nước miếng chảy đầy miệng...Rất là hoang dại: cái bùi bùi (khoai lang), béo béo (dừa nạo), mặn mặn và thum thủm (mắm sống), thơm thơm (rau sống)... hòa quyện lại thành một cái gì đó rất khó tả. Cái bạn cũng thấy khó tả như thế nào rồi đó.

Hồi nhỏ tới lớn mới ăn lần đầu. Ăn hai miếng thôi. NGON

Bán Chim thiệt dã man

2011-05-13T19:32:00.000-07:00

Tuần rồi đi Nông Pênh. Đi bằng xe qua ngã Tân Hồng - ĐT. Lúc đi ngang qua phà Niết Lương, tỉnh Prêy Veng) thấy mấy bà bán côn trùng, rồi bán luôn chim khỏa thân. Thật ra bán chim là chuyện thường bên mình nhưng bán chim khỏa thân mới ghê.

Chim còn sống mà không còn cọng lông, máu me thấy gớm. Thật dã man

Ai muốn coi clip thì vô Youtube mà xem.

Link: http://www.youtube.com/watch?v=3uLpDe8vmog

30 Tết- Xuân Tân Mão (P4)

2011-02-02T00:23:00.001-08:00

Tới nhà tui ăn tết

Ông Địa khoái chí đón Xuân

Mâm quả đơn giản thôi

Toàn cảnh nè...

Ngoài sân có "Ngọc Trong Đá"

30 Tết- Xuân Tân Mão (P3)

2011-02-02T00:19:00.000-08:00

Trời! mới chiều 30 mà như vầy sao?

Chỉ có Tây là nhàn nhã

Giờ này mà trả giá gì nữa em?

Khỏi cần mua

Chợ hoa chiều 30. Ráng thêm chút nữa, bỏ uổng

30 Tết- Xuân Tân Mão (P2)

2011-02-01T23:53:00.000-08:00

Chiều 30 mà còn đi ăn hủ tiếu, vắng hoe

Hên quá, còn chỗ vá xe

Còn bán bánh tét nữa nè

Chỗ này thì vá xe ăn tết rồi

Như vầy mới là Mai nè

Ba mươi Tết - Chào Xuân Tân Mão

2011-02-01T22:49:00.000-08:00

Chẳng hiểu sao mấy ngày Tết, tôi thích nhất là coi chợ Tết ngày 30. Chợ ế ẩm, hối hả, vắng vẻ... hay gì gì đi nữa thì cũng ẩn chứa một cái gì đó hứa hẹn, mãnh liệt hơn...

Ngày 30 Tết giống như tẩy rửa vứt bỏ cái cũ xấu xí và ngày mai là Mồng Một Tết mà. 30 Tết năm nay như vầy nè.

Ngày 30 Tết mà còn ngần này bưởi... Vắng hoe khách và cả người bán

Dưa hấu cũng vậy còn một đống...

Chờ về nhà thôi bán buôn gì nữa

Chở Xuân về nhà

Mai như thế này mới là mai nè.

MỪNG NĂM MỚI HẾT KHỦNG HOẢNG

2011-01-04T19:42:00.000-08:00

CHÚC MỪNG NĂM TÂN MẼO
CHÚNG TA HẾT XUI XẺO
TIỀN BẠC KHÔNG CÒN HẺO
....... KHẺO

XUÂN QUÊ, NGHỀ MỌN

2010-09-19T01:34:00.003-07:00

Giáp tết, ở quê nắng lên chói chang quá đầu mà khí trời vẫn còn se lạnh. Nông dân đã nghỉ tay từ nửa tháng trước. Giờ thì ngoài việc chăm chút mấy luống rau, hoa để "ăn tết", chỉ còn nước chiều chiều lai rai. Trưa hè im ắng, chả có một tiếng gà gáy; thậm chí còn nghe cả tiếng ngáy trưa của ông nông dân trên chỏng tre. Chợt có tiếng hô vang vang khắp xóm mà chả ai để tâm càu nhàu. "Hớt tóc ăn tết …đây". Hóa ra đó là tiếng rao của ông thợ hớt tóc dạo già; ông chạy chiếc xe đạp lọc cọc khắp làng trên xóm dưới, cạp quần kẹp lại bằng hai cái kẹp áp bằng cây cho ống đừng dính sên. Có mỗi một câu mà ông lặp lại cả ngày có hơn hàng trăm bận. Nhiều khi nắng trưa nóng và uể oải quá, ông chỉ hô chữ tóc và tết. Vậy mà ai cũng biết, họ đâu cần nghe hết câu. Dịp tết như vầy mỗi ngày ông cũng kiếm được 6-7 "cái đầu", mỗi cái 3.000 đồng (trẻ em thì 2.000). Vị chi, tròm trèm hai chục ngàn. Chỉ có hai chục ngàn nhưng đối với ông là cả vận hội mà mỗi năm chỉ đến một lần. Ông nói: Đàn ông xã này do tôi hớt tóc không đó. Có người một năm chỉ hớt có 2-3 lần. Mà ông trời chắc cũng thương nghèo nên tóc của họ lâu ra lắm chú ơi! Một thằng nhỏ mặc tà lỏn, chạy theo kêu: Tóc, tóc. Vô đây hớt cho con, cho mấy anh con, rồi ba con nữa. Trúng mánh rồi, ông nghĩ. Nhưng biết đâu hớt xong họ sẽ mang con gà giò ra trả tiền công. Vậy cũng được. Chỉ một tháng cuối năm, thu nhập của ông đủ để ăn một cái Tết miền quê tươm tất.

Cô Sáu ở chợ xã hầu như không thể đóng cửa hiệu uốn tóc của mình, ngày cũng như đêm. Có năm đến giao thừa còn phải làm đầu cho mấy cô, mấy bà ăn Tết. Cô than sao họ không lo uốn tóc trước đi, đợi đến tết tới nơi mới làm. Mấy bà cười tỏn tẽn, làm đầu sớm quá, đến Tết nó cũ! Chủ mấy cửa hiệu ở chợ, mấy cô gái con nhà khá giả thì cầu kỳ, mốt này mốt nọ. Có khi họ lên chợ huyện, chợ tỉnh làm đầu cho sang. Còn tiệm uốn tóc ở xã như cô Sáu và mấy người khác nữa chỉ phục vụ chủ yếu cho mấy đứa học sinh và dân quê chính cống. Con nhỏ học trò, cô cho đi xuống mấy ấp xa xa từ ba bữa trước. Nghe đâu nó kiếm cũng khá. Một cái đầu tóc cắt uốn cũng phải mười ngàn, gần cả chục ký lúa chứ chơi sao. Uốn tóc tại nhà, nướng kẹp bằng lò than. Vậy mà có khối người kêu réo làm không kịp. Thật là no dồn đói góp. Cận Tết thì việc làm không hết, nhưng ăn tết xong có khi nghỉ tới đầu tháng hai. Nhưng có nghỉ thêm tháng nữa cũng được. Một tháng làm tết bằng cả mấy tháng trong năm. Phen này sau tết, về tỉnh học thêm ông thầy mấy chiêu mới bấm tóc, ủi tóc gì đó. Còn phải mướn thêm người để lo thêm dịch vụ làm móng. Tự nhiên mấy bà ở xã chợt rộ lên mốt sơn móng tay, không đủ người phục vụ mới chết chứ! Ngoài cửa có một chị thập thò. Cô sáu nói với ra: Trưa đi nghe, bây giờ đông quá.

Bác Hai xe lôi ngồi uống cà phê ở góc chợ huyện. Bình trà này nữa là thứ tư. Bác đợi mấy cô cậu ở xã coi ca nhạc, hội chợ xong mới chở về. Họ bao rồi, đi về 15.000 đồng, sáu đứa, nhưng chắc đợi tới 11, 12 giờ. Mấy hôm rày, chở người ta đi chợ từ xã ra huyện, từ huyện quay về, chiếc xe Dream tàu của bác muốn xì khói. Xe thì xì khói nhưng chủ thì vui như tết. Tết là dịp kiếm ăn của bác và mấy ông xe ôm kia mà. Nghề nào còn nghỉ tết, chứ bác thì đâu có nghỉ. Sáng mùng một năm nào cũng vậy, thắp nhang ông bà xong. Leo lên xe là tới chiều mới xuống. Người ta đi chơi đâu mà lắm thế. Có khi người ta bao xe lôi chạy tuốt lên tỉnh, cả mấy chục cây số. Cực, nhưng một chuyến 8,9 chục ngàn, tính ra cây số thì lời hơn. Thôi thì ăn tết sau vậy.

Thằng Hùng thợ may có cái lưng xem chừng cứ còng thêm trong mấy ngày giáp tết. Nó may từ sáng đến tận khuya, mà vẫn không kịp. Vợ nó chịu hết xiết nên đi ngũ từ nảy giờ. Còn nó thì ráng thêm chút nữa. Bà Ba xóm trên, mới ghé thăm chừng xem nó may bộ đồ ăn tết cho bà xong chưa. Để lên bàn mấy cái bánh phồng mới nướng rơm còn nóng hổi, bà nói nhỏ với nó như sợ có ai nghe thấy: ráng nhe, mai tao lấy nghe. Năm nào cũng vậy, sau ngày đưa ông Táo, hai ba tháng Chạp là bắt đầu giai đoạn thức trắng đêm để may đồ. Cái áo sơ mi ăn công có 15.000 đồng, cái quần 25.000, bộ bà ba 20.000. Kể ra vợ chồng nó kiếm cũng khá đó chứ. Xong mùa này kiếm cả triệu bạc, chứ có phải chơi đâu. Vậy mà cứ than đến rát ruột. Nào là bây giờ thanh niên đâu còn ai may đồ mặc nữa. Ở ngoài huyện mấy cái sơ mi, quần tây coi sang trọng hết sức mà có mấy chục ngàn. Thêm một tí tiền là có ngay một bộ tinh tươm, hàng hiệu. Trên túi áo, túi quần còn có thêm cái lô gô gì đó trông thật bảnh. Nó nói gần đây nó may quần thì ít còn sửa quần thì nhiều lắm, mà chủ yếu là lên lai quần, 2000 đồng một cái! Nó nói qua tết nó xin cho vợ nó vô làm xí nghiệp may mới mở trên huyện cho rồi. Vợ nó vươn vai ngáp mấy cái rồi ra ngồi may tiếp, cứ như nảy giờ nó chưa đi ngủ. Vậy là vẫn còn kiếm ăn bằng nghề may, được đấy chứ.

–—

Mấy cây mai cổ thụ từ đầu trên đến xóm dưới đã bắt đầu trổ hoa, gió Tết càng thổi tợn. Chợ búa càng tấp nập, sung túc vui vẻ. Người ta bảo tết chỉ vui nhờ những ngày Giáp tết, mọi người mua bán, chuẩn bị sắm sửa các thứ. Chứ đến mùng Một thì coi như hết rồi. Đối với những người như ông thợ hớt tóc, bác xe lôi, cô uốn tóc và chú thợ may… ở dưới xã thì quả đúng như vậy. Họ không mong mùng một, mùng hai mà chỉ ước cho những ngày cận tết này dài thêm ra để cho cơ hội kiếm sống cứ mãi rộn ràng. Nói vậy thôi chứ ai mà không mong tết đến. Ai cũng cười bảo vậy.

CẦN THƠ: XA VÀ GẦN

2010-09-19T01:34:00.001-07:00

Mấy ông khách nuớc ngoài hay hỏi Cần Thơ cách TP. Hồ Chí Minh bao nhiêu? 174 ki lô mét. Gần thế à? Đi khoảng bao lâu? Gần 5 giờ đồng hồ. Xa đến thế à? Quả thật, để đi đến Cần Thơ không biết là gần hay xa.

Một nhà đầu tư có cơ sở ở Sài Gòn, đến thăm khách hàng ở Cần Thơ. Tám giờ sáng ông đã khởi hành, đến nơi chỉ còn kém 15 phút là hai giờ chiều. Hỏi thăm khách hàng dăm câu lấy lệ. Đói quá nên đi ăn tô phở cho nhanh, rồi rời Cần Thơ về lại Sài Gòn. Trông ông ta thật thảm hại. Công việc không làm được gì mà phải mất cả ngày trời ngồi xe, cực nhọc. Ông tự nhủ, chắc sẽ không bao giờ đi như vậy nữa. Chỉ mỗi việc đi lại khiến cho các nhà đầu tư thật sự nản lòng. Còn nhớ khi cầu Mỹ Thuận chưa xây, quốc lộ 1A chưa nâng cấp, dân Cần Thơ và các tỉnh ngán ngẩm vô cùng khi có việc đi thành phố và ngược lại dân Sài Gòn cũng không vui sướng gì khi về miền Tây. Sau đó, có tàu cánh ngầm chạy tuyến này chỉ đúng 4 tiếng nên giới kinh doanh mừng quá chuyển sang đi tàu.

Cầu xây xong, đường làm xong, những tưởng đã êm. Tàu cánh ngầm ế khách dẹp luôn vì đi xe nhanh hơn, rẻ hơn. Dân chúng vui mừng một lúc. Ai dè… đùng một cái do mấy tay tài xế dỏm lái ẩu gây chết nguời quá mạng trên đoạn đường này nên bây giờ người ta chỉ cho chạy có đoạn 40 ki lô mét, có đoạn 50 ki lô mét/giờ (thậm chí có đoạn 30 ki lô mét/giờ!). Hôm trước, một anh bạn suýt bị máy bay bỏ lại ở Tân Sơn Nhất vì cứ ngỡ mất khoảng 4 giờ là về đến thành phố, nhưng vì bị "bắn tốc độ" nên xe bò mãi đến 5 tiếng rưỡi mới tới. Vì vậy, bây giờ về Cần Thơ hay lên Sài Gòn đều phải đi trước cả ngày cho chắc ăn. Gần mà xa.

Cần Thơ, cũng có sân bay ở Trà Nóc. Có lúc cũng được khai thác, nhưng ít khách nên thôi luôn. Năm 95 - 96 có lần một ông bạn đi từ Sài Gòn về Cần Thơ trên chuyến bay chỉ có hai người! Đoạn đường không này chỉ mất có 20 phút bay (loại máy bay nhỏ) nên người ta đùa bảo chưa kịp thắt dây an toàn đã tới. Vậy mà mọi người vẫn chưa được hưởng dịch vụ vận chuyển này. Mỗi lần về TP HCM họp hành, mấy người bạn ở xa xôi cả ngàn ki lô mét như Đà Nẵng, Hà Nội khởi hành cùng một lúc nhưng khi mình đến nơi thì có người ngủ được mấy tiếng đồng hồ trong khách sạn rồi! Thế mới sướng. Xa mà gần.

Người dân đi đường đã nản, huống chi mấy nhà đầu tư. Vấn đề vận chuyển đi lại như thế đã không thể thuyết phục họ đầu tư mạnh vào khu vực này. Trừ khi… nếu Cần Thơ có sân bay, nếu được phép chạy nhanh thêm một chút…

UCRAINA, ĐƯỜNG CÒN XA QUÁ XA

2010-09-17T01:41:00.001-07:00

Một phần của Xô viết xưa

Lần đầu đến Ucraina vào những ngày đầu thu trong lòng nhiều lo lắng về những bất ổn về an ninh khu vực của Liên Xô cũ, nhất là sau biến cố Beslan. Sau mười giờ bay từ Hà Nội sang Moscow, chúng tôi chuyển máy bay sang Kiev, thủ phủ của Ucraina. Bước ra khỏi phòng chờ để lên máy bay, không ai bảo ai nhưng trong lòng người nào cũng thắt lại khi trông thấy chiếc máy bay TU-154 đang chờ! Đã thế khi nhìn những đường viền cao su sờn rách thấy cả lớp bố bên trong ở cửa máy bay và nội thất cũ xì ai cũng chờn chợn. Một chị chủ doanh nghiệp, cười nói suốt chuyến đi vậy mà giờ ngồi im thin thít, hai tay nắm chặt ông Phật bằng ngà, lâm râm cầu nguyện.

Rồi chiếc máy bay hồng hộc đưa mọi người đến Kiev sau hơn một giờ bay. Thủ tục xuất nhập cảnh ở đây làm nhiều người ngao ngán. Hộ chiếu có visa chưa chắc đã vào được. Thái độ của nhân viên cũng không thân thiện. Gần cả giờ sau, đoàn các doanh nghiệp TP. Hồ ChíMinh mới qua được cửa ải. Có người thông cảm bảo: thời khủng bố mà! Tuy nhiên, trái hẳn với những ấn tượng "khủng khiếp" ban đầu, sự hiền hòa, hiếu khách của người dân làm mọi người vui trở lại. Thế nhưng trên gương mặt mỗi người hình như có điều gì đó nghĩ ngợi, băn khoăn lắm.

Chúng tôi rời Kiev để về Kharkov bằng xe hơi. Mất hơn 4 giờ để đi hết đoạn đường 500km. Dọc đường, những hàng sồi, phong hun hút cứ vùn vụt qua cửa xe. Lá đã bắt đầu vàng. Phong cảnh cứ như những bức tranh đồng quê của Levitan. Nhìn những cánh đồng lúa mì bạt ngàn vàng óng dưới nắng chiều mới hiểu vì sao bậc thầy Trương Nghệ Mưu chọn Ucraina để quay những cảnh tượng hùng tráng cho Thập điện mai phục. Dọc đường thỉnh thoảng cũng có những nơi nông dân nhóm chợ tự sản tự tiêu, bày ra hàng nông sản như khoai tây, cà chua, mật ong, táo…Một bà già ngồi đan áo, trước mặt là một rỗ khoai tây còn đầy đất, vài lọ mật ong.

Kharkov cổ kính cũng như nhiều thành phố Châu Au khác, nhưng rất trầm lặng, yên bình. Những chiếc xe điện chạy dọc ngang thành phố, lâu lâu bắn lửa xoèn xoẹt. Những đôi tình nhân ngồi ôm nhau trong những công viên đầy cây xanh và bồ câu. Trong công viên có bán nhiều đồ lưu niệm, đặc biệt các con búp bê Matrioska Nga xinh xắn. Một ông già mặc chiếc áo jacket dày, sờn vai; tay cầm túi nylon nhặt một lon bia rỗng lên săm soi. Tôi dõi theo xem ông ta làm gì. Ong đặt lon xuống đất lấy chân đạp bẹp dí, nhặt lên cho vào túi! Rồi đi nhặt tiếp…

Kharkov "by night" cũng nhộp nhịp không kém. Nhiều quán bar, có múa khỏa thân. Gần hai chục sòng casino. Thanh niên ở đây hút thuốc rất dữ, con gái cũng thế; như là một thứ mốt thời thượng. Kharkov như còn đang chập chững, trở mình giữa một nền kinh tế thị trường còn khiên cưỡng.

Đất lành của người Việt

Đến Ucraina đặc biệt là Kharkov, ai cũng biết đến tập đoàn Technocom của người Việt nam, là một doanh nghiệp hàng đầu ở đây đã tạo ra công ăn việc làm cho gần 4000 lao động Ucraina. Anh Phạm Nhật Vượng, chủ tịch tập đoàn, một doanh nhân trẻ chỉ mới 36 tuổi cho biết Technocom đã đầu tư xây dựng, 3 nhà máy sản xuất mì ăn liền hiệu MIVINA, 1 nhà máy sản xuất gia vị, 1 nhà máy in và cả một trung tâm y tế Phương Đông với tổng số vốn pháp định 15 triệu đôla. Các sản phẩm này có mặt khắp các siêu thị. Khoảng 7000 người Việt ở Ucraina (trong đó 5000 người ở Kharkov) đang tham gia vào các hoạt động thương mại tại Ucraina. Cộng đồng người Việt ở đây được đánh giá rất cao về những đóng góp của họ trong nền kinh tế Ucraina, đặc biệt là một cộng đồng rất đoàn kết và có tính tổ chức cao.

Ucraina trong Liên Xô cũ trước đây là một trung tâm công nghiệp nặng. Sau khi Liên Xô tan rã, Ucraina rơi vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng về kinh tế xã hội. Buổi sáng, đi dọc theo con đường Moscovsky ở Kharkov, chúng tôi thấy nhiều nhà máy còn đóng cửa bỏ hoang. Trước cổng còn đầy đủ các huy hiệu mà các nhà máy này đạt được trước đây như huân chương Lê nin, huân chương lao động…(Ở quảng trường trung tâm Kharkov còn một tượng Lê Nin rất đẹp, nghe đâu chỉ còn vài cái ở các nuớc thuộc Liên xô cũ). Anh Thái, chủ tịch Hội người Việt toàn Ucraina nói nhỏ ông nào muốn đầu tư mở nhà máy ở Ucraina qua đây sẽ được mua rẻ mấy nhà máy này…

Cộng đồng người Việt tại Ucraina là những cựu sinh viên sang học tập tại Liên Xô trước đây, những người đi lao động tại các nhà máy… sau khi Liên Xô tan rã nhiều người thậm chí không có tiền mua vé về nuớc. Họ buộc phải ở lại và tìm cách kiếm sống. Và ở Ucraina họ đã thành đạt. Nhìn những ông chủ Việt bên các công nhân Ucraina, ai cũng cảm thấy họ khá thật. Nhiều người đùa, người Việt ở Kharkov là công dân hạng nhất của nước bạn đấy.

Rất dễ gặp người Việt tại Kharkov; đặc biệt là ở các chợ, trung tâm thương mại. Ở chợ Barasonova-một đầu mối bán buôn rất lớn của Kharkov và cả các các tỉnh lân cận- hơn phân nữa chợ là do người Việt quản lý. Văn phòng Ban quản lý có cả một bộ phận phiên dịch cho người Việt. Đi đâu cũng thấy người Việt đang mua bán, nhiều người Ucraina cũng thuê các quầy ở đây để bán hàng. Trông giống như chợ An Đông ở Sài Gòn, nhưng to lớn hơn nhiều lắm. Chợ lúc nào cũng nhộn nhịp; đa phần là bán hàng dệt may, giày dép. Có cả nơi bán cơm hộp cho người mình. Vào ngày thứ hai và thứ năm hàng tuần, chợ không hoạt động ban ngày mà chỉ họp chợ vào lúc 12 giờ khuya. Cả ngàn xe tải về đậu kín bãi xe, còn xe hơi thì không đếm nổi. Các huyện ở Kharkov và các tỉnh chung quanh, người ta về đây mua hàng hóa về bán lại. Việc bán buôn bận rộn đến mức mua lẻ người ta không bán!

Một ngôi làng Việt khoảng 60 ha đang mọc lên. Các căn hộ cao tầng bao chung quanh để bán cho cộng đồng người Việt ở đây. Giữa làng có tượng Thánh Gióng, có khu massage, có công viên nước. Những người Việt nam tại đây đang vừa hòa nhập với cộng đồng người bản xứ vừa tập hợp đoàn kết để bảo vệ và hỗ trợ cho nhau. Chúng tôi có tham gia một tối lửa trại cuối tuần trong một khu nghỉ mát của tập đoàn Technocom, tổ chức cho công nhân viên người Việt. Người lớn ca hát, trẻ con vui đùa. Nếu không có các nhân viên phục vụ và bảo vệ người bản xứ thì không ai nghĩ rằng mình đang ở đất nuớc Ucraina. Giữa rừng thông, các ca khúc truyền thống Việt nam từ loa phát ra vang vang, cùng với cà pháo mắm tôm, canh rau đay… khiến những người xa xứ cảm thấy quê nhà đang ở gần bên. Ngoài ra, người Việt tại đây còn có cả một tờ báo Tuần tin quê hương và…VTV4. Thấy truyền hình đang hát một tuồng cải lương, tưởng là đang xem băng dĩa, hóa ra dân mình bên đây lúc nào cũng bật đài VTV4!

Thị trường cho hàng Việt nam: xa mà gần

Thị trường Ucraina nói riêng và các nước thuộc Liên Xô cũ nói chung không phải là một thị trường mới mẽ đối với Việt nam. Chỉ sau khi Liên Xô tan rã, việc mua bán, thanh toán phức tạp, cùng với cuộc chạy đua của các doanh nghiệp vào thị trường các nước Au Mỹ khiến cho việc xúc tiến thương mại vào thị trường này dần dần bị bỏ quên. Năm 2003 tổng kim ngạch thương mại giữa Ucraina và Việt nam là 253 triệu đôla, trong đó ta xuất khoảng 40 triệu đôla; chủ yếu là hàng dệt may, cao su, giầy dép, thuốc, gạo…

Hàng Việt nam vào các nước Liên Xô cũ, cũng như Ucraina hiện nay hầu như chỉ thông qua các kênh phân phối của người Việt đang sinh sống và làm ăn tại đây. Anh Hải, một thành viên của ban quản lý chợ Barasonova tâm sự với một vẻ mặt buồn buồn rằng chợ của người Việt ta nhưng hiện nay chỉ bán toàn hàng Tàu, hàng Thổ (Thổ nhỉ kỳ). Bởi vì, hàng của họ quá rẻ: cái áo sơmi của họ bán lẽ chỉ có 3 đô la (dĩ nhiên là giá nhập chỉ gần 2 đôla!), cái áo jacket da chỉ có 10 đô! Anh kể lại cuộc làm ăn của mình, cũng của đại bộ phận người Việt ở chợ này rằnhg trước đây dân mình hay "đánh hàng" từ trong nước sang. Dần dần, người Tàu chào giá rất thấp. Trả trước 10% là hàng về tới biên giới, thêm 10% nữa là có thể mang hàng về bán, chừng tháng sau mới trả tiếp. Vậy là hàng mình hết cửa!

Anh Nguyễn Tri Bổng, Phó TGĐ Tribeco thấy hàng giải khát đóng hộp đóng chai của Ucraina trong mấy siêu thị ở Kharkov mà ngao ngán. Giá rẻ như bên mình. Nếu vận chuyển vào đây thì khỏi bán. Thế nhưng, anh cho rằng cũng còn có cửa vì anh có mấy thứ mà bên này không có. Trông thấy áo quần của May Tây Đô đem qua triển lãm, các doanh nghiệp ở chợ Barasonova cừơi lắc đầu bảo rằng hàng cao cấp quá, người ta không có tiền mua đâu. Rồi cũng tự họ nhận ra rằng nếu đem mấy bộ này vào hệ thống siêu thị thì lãi gấp 2-3 lần! Không có thị trường nào là bảo hòa cả mà chỉ là chưa tìm ra "ngõ ngách" mà thôi. Anh Nguyễn Thanh Sơn, giám đốc công ty Agrex âm thầm mua gói trà chỉ để mang địa chỉ trên bao bì về, rồi gởi thơ sang chào hàng… Còn chị Phạm Việt Nga, GĐ Dược Hậu Giang cứ cười tủm tỉm vì thấy hàng của chị cũng có bán trong các quầy thuốc Tây ở Kharkov.

Cần phải có một đầu mối bên này để điều phối, quản lý, xúc tiến thương mại… Hơn ai hết đó chính là những người Việt đang thành công trong thị trường này và không thể không có một cơ quan xúc tiến trong nước đứng ra đại diện các doanh nghiệp trong nước để quan hệ với các doanh nghiệp Ucraina. Các doanh nghiệp cùng đi với chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Lê Thanh Hải trong chuyến công du sang Kharkov muốn bán hàng cho Ucraina lắm nhưng còn nhiều gút mắc cần tháo gỡ; đặc biệt là việc thanh toán. Nghe đâu, nắm được tâm tư này Chủ tịch Lê Thanh Hải dự kiến sẽ đề nghị các cơ quan xúc tiến thương mại của TP. Hồ Chí Minh phối hợp với cộng đồng người Việt tại Kharkov mở một Trung tâm Hàng Việt nam tại đây.

Ucraina vừa xa vừa lạ. Nhưng ở đó bao nhiêu bà con người Việt đang sinh sống và làm giàu nơi xứ người do vậy mà lại rất quen, rất gần. Ngồi chờ gần mười tiếng đồng hồ ở sân bay Borispol Kiev và Domodedovo Moscow nhìn các cửa hàng hàng hóa còn thưa thớt, chợt nghĩ có lẽ đây là một sân chơi vừa tầm cho các doanh nghiệp của ta. Nói theo kiểu của anh Lê Như Ai-TGĐ Sapuwa là vừa "size" và nhiều khả năng thắng.

Những hàng phong lá vàng hơn hôm mới đến chạy ngược về sau. Tạm biệt Ucraina và hẹn rằng sẽ lại đến.

Chiếc bánh Trung thu ngày xưa và bây giờ

2010-09-17T01:40:00.001-07:00

Mỗi khi mùa Trung thu là tôi lại nhớ đến những cái bánh Trung thu thuở còn là sinh viên nhận 17kg gạo một tháng. Cứ đến những ngày này, chúng tôi thường tặng những chiếc bánh cho nhau. Có khi hai đứa cùng tặng nhau một chiếc bánh pía. Cái bánh lúc bấy giờ nghe đâu nhân chỉ toàn khoai lang, mật đường và mỡ vụn, nhưng cái ngon lành của nó vẫn còn trong ký ức cho đến bây giờ. Những lần cùng nhau ăn bánh Trung thu ngày xưa, thường được tô vẽ bằng những câu chuyện của tuổi thơ. Tôi kể cho nàng nghe những chiếc đèn ông sao tự làm bằng tre, đèn cầy tự tạo bằng cách nấu sáp nhặt được đổ vào trong những cái ống bằng cọng lá đu đủ..., những buổi dâng cộ đèn kết thúc bằng cảnh tranh bánh của nhau, đèn bị cháy toang. Tuổi thơ của nàng với một góc bánh nướng mậu dịch cùng những ngọn nến làm bằng hạt bưởi phơi khô xỏ xâu, chạy rong bờ hồ Hoàn Kiếm, nắm đuôi hát: "...đèn ông sao với đèn cá chép, đèn thiên nga với đèn bướm bướm" . Những chiếc bánh ngày xưa không đắt tiền nhưng ngọt lịm, đến giờ còn mãi thòm thèm.

Bánh Trung thu bây giờ khác xưa nhiều lắm. Người ta không gói bánh từng bốn cái một, chồng lên nhau, bọc bằng một lớp giấy màu đỏ thấm đẫm dầu như trước đây. Những cái bánh bây giờ có bao bì riêng biệt, đựng trong những hộp thiếc thật quý phái. Nhân bánh bây giờ rất là đa dạng, không chỉ có đậu xanh hột vịt, giò heo bắc thảo mà còn có cả nhân sôcôla, rồi trà xanh...như lá rụng về cội nữa chứ. Cô sinh viên ngày xưa, nay đã là bác sĩ và mẹ của các con tôi và lâu rồi nàng không còn mua bánh pía cho tôi ăn vì sợ ăn nhiều sẽ tiểu đường! Cũng qua hỏi thăm nhiều người chúng tôi phát hiện ra rằng gần đây, người ta không còn mua bánh Trung thu đơn thuần để ăn trong dịp lễ tết này nữa, mà để biếu nhau là chính. Do vậy cái bánh càng bắt mắt, cái hộp càng đẹp thì mới bán được. Bán được nhưng có nhiều người kháo nhau rằng, sau Trung thu, có khối nhà mang đi đổ hàng đống bánh!

Đèn cầy được thay bằng đèn pin và những chiếc lồng đèn ông sao bằng giấy kính được thay bằng Tôn ngô không bằng nhựa có gắn mô tơ phát ra nhạc. Cũng may, sau mấy ngày chơi chán. Bọn trẻ đâm ra mê mẫn với chiếc lồng đèn bằng mà tôi bỏ ra cả ngày chủ nhật để làm. Cái thú đốt đèn cầy đi rón rén, tránh gió cho đèn đừng tắt làm sao có thể thay thế bằng đèn lồng chạy pin. Nhưng chiếc bánh nướng xẽ đã hai ngày mà vẫn còn phân nửa, bọn trẻ không thích ăn bánh Trung thu, chúng mê sôcôla hơn. Với lại, bây giờ hàng ngày chúng có thiếu thứ của ngọt nào đâu. Trăng đang dần lên nhưng không ai hay vì đèn đường sáng choang, từ đầu con phố đã nghe bọn trẻ con hát cải biên: Tết Trung thu đốt đèn đi chơi, Em đốt đèn nhưng hết pin rồi...."

NHÀ BÁO ĐI TRỒNG DƯA…

2010-09-17T01:39:00.001-07:00

Dạo cuối thu năm rồng, trời đồng bằng sông Cửu Long còn mưa như trút. Một ông bạn làm cho công ty giống gợi ý cung cấp giống dưa Đài loan cho trồng mấy công ăn Tết. Lúc đó, ngoài chợ các loại dưa có tên mỹ miều như: Kim mỹ nhân, Hắc mỹ nhân, Xuân Lan…đang bán đầy. Giá mỗi kg cũng phải 5000-6000 đồng. Mỗi công khoảng 500 trái, mỗi trái khoảng 3kg, vị chi là 1 tấn rưỡi. Chí ít cũng phải 5-6 triệu, trừ chi phí cũng phải còn vài triệu. Bài toán chỉ ngồi cũng giải xong. Mấy ông bạn xưa nay cầm bút viết báo, chứ có cầm cuốc trồng dưa bao giờ cũng hăm hở bỏ nhuận bút, lương bổng các thứ mỗi người một triệu hùn vốn trồng dưa. Ông Đức Toàn ra điều ta là nhà doanh nghiệp phán rằng, phải lo ngay đầu ra mới cầm chắc thắng lợi. Chẳng biết thương lượng thế nào, vài ngày sau, anh Thái Hùng, giám đốc công ty may hứa bao tiêu hết toàn bộ sản phẩm. Vậy là thuận buồm xuôi gió

Trồng dưa phải trồng trên đất cát pha. Thế là cả bọn gồm Hoàng Lan, Đức Toàn, Anh Vũ thuê chiếc xe cà khổ xuống tận miền duyên hải Trà Vinh, quê của tôi tìm thuê người, thuê 4 công đất. Đưa cho ông cậu vốn là nông dân bản xứ một xấp tài liệu trồng dưa, ổng coi rồi gật gù: cũng y như người dân ở đây trồng chứ có gì mới đâu. Thế là an tâm hợp đồng miệng với người làm thuê, thuê đất. Lúc còn khoảng 70 ngày là Tết đến, điện thoại tới tấp hối thúc xuống giống cho kịp thu hoạch ngay dịp Tết. Rồi được 15 ngày, cả bọn rủ nhau làm mấy "ông hội đồng thời nay" đi thăm ruộng. Cũng xe pháo, rồi có cả mấy ông chủ doanh nghiệp rãnh rổi đòi theo để hít thở không khí trong lành miền quê. Trẻ con thấy xe hơi thăm ruộng dưa trố mắt nhìn như thấy quái vật. Rồi thì thấy dưa cũng lên xanh um, lòng nhẹ nhỏm phỏng vấn hỏi chuyện dân làng để khi về là mỗi ông cặp nách một bài về thị trường nông thôn. Từ đó, tin tức đưa về cũng có tốt, có xấu. Lúc thì dưa đang bò rất tốt. Lúc thì bão số 6, 7 làm dưa cứ ngóc đầu lên. Ông cậu gọi lên báo xịt thuốc rồi, dưa tiếp tục ngã đầu xuống để bò. Ngày thứ 30, tin vui báo về là dưa có trái đã to bằng cái chén. Lại kéo nhau về, quả thật dưa đã ra trái bằng cái chén ăn cơm. Phen này, chắc là trúng mùa đây. Hôm qua đọc báo thấy dự báo dưa năm nay sẽ rất cao giá vì mưa lâu làm thất mùa. Quá hứng nên rủ ngay ông chủ đất người Khơ me, thật thà làm một xị. Đang cao hứng, được vài ly ông ta nói chưa chắc ăn đâu chú ơi. Thấy cũng chột dạ. Được 50 ngày, sẳn đi công tác ở Trà Vinh, ghé tạt qua đám dưa xem sao, giữa đường gặp người quen hỏi thử xem tình hình thế nào. Chị ta nói dân trồng dưa ở Cầu Ngang năm nay tiêu hết. Trời đất! Nhưng dưa của chú cũng "chạy dây" nhưng còn khá. Phú! Có thế chứ! Thị trường mà nói chạy chợ tức là đắt hàng; còn dưa chạy dây chắc là tốt lắm. Chừng ra tới nơi mới té ra chạy dây là dưa bị si đa hết thuốc chữa! Gọi di động cho ông bạn tiến sĩ nông nghiệp hỏi xem có cách nào không. Ông ta cười trong máy rồi nói xịt Pha-ra-sông đi. Pha-ra-sông là phát bỏ rồi đổ ra sông đấy, chứ dưa bị virus thì thua rồi! Thời may kiểm tra lại chỉ có khoảng vài chục dây bị bệnh nên nhổ bỏ là xong. Ráng chừng 10 ngày nữa là bỏ tiền vào túi rồi.

Vậy mà sau đó mưa đêm liên tục mấy ngày khiến cả bọn trong bụng cứ giật thót theo tiếng mưa. Khoảng 23 Tết (định 25 là thu hoạch) tin báo là nên cắt nhanh kẻo dưa chạy dây. Thôi thì cắt sớm vậy. Hoàng Lan, Đức Toàn lo kho bãi, bốc xuống còn Anh Vũ theo tôi chở dưa về. Gọi điện về hỏi khoảng bao nhiêu trái. Tin báo: hơn 1000 trái. Trước khi đi, Hoàng Lan còn dặn, lựa riêng trăm trái tốt nhất về tặng bạn bè. Chiếc xe tải hồi hộp chạy trên con đường quê cát nóng hổi muốn cháy cả lốp. Vậy mà, không tin vào mắt mình, đống dưa đã cắt xong chỉ chở khoảng hai chiếc xe lam là hết. Cũng gần 2000 trái nhưng mỗi trái chỉ khoảng hơn 1kg, trời ạ!.

Vậy toi hết mấy triệu, nhưng không tức bằng công sức và sự hồ hởi tính toán đã bỏ ra. Buồn chả ăn uống mấy ngày. Cả bọn nhìn nhau mếu máo, còn ông bạn hứa bao tiêu cho đám dưa cứ tủm tỉm cười hoài. Thế mới hay việc gì cũng vậy nếu không có tính chuyên nghiệp thì mọi sự bất thành. Chúng tôi mới rút ra được kinh nghiệm, ngay cả trong vụ trồng dưa nhỏ nhoi của chúng tôi cũng phải cần đến nền tảng là tri thức (khoa học-công nghệ trồng dưa), chúng tôi thiếu cả cái nóng hổi nhất của thời đại là thông tin. Đã vậy sao thành công được. Tính ra việc kinh doanh nhỏ xíu như vậy cũng không phải là chuyện dễ; bởi vậy nghe nói dưa tiêu hết, ông Thái Hùng cứ tủm tỉm cười hoài.

TỜ QUYẾT ĐỊNH

2010-09-17T01:36:00.001-07:00

Một ông bạn là giảng viên của trường Đại học Cần Thơ, sáng hôm 20/11, mặt hầm hầm bước vào đưa cho tôi tờ giấy bảo: Quà tết cho các thầy đấy. Quà? Sao lại cay cú thế? Té ra đó là một quyết định điều lực lượng đi lao động của phường, được gởi tới nhà đúng ngay ngày Nhà Giáo Việt nam. Kèm theo đó là một lời cảnh cáo: "yêu cầu anh (chị) chấp hành nghiêm chỉnh quyết định này, mọi sự cản trở hoặc trốn tránh sẽ bị xử lý nghiêm minh". Tôi hơi ngỡ ngàng nên bảo, có lẽ họ lầm tưởng anh là dân thất nghiệp. Nhưng anh chắc rằng đã kiểm tra và được báo là ai cũng phải đi lao động công ích, bất kể anh có là công chức hay không. Nếu không thì đóng 70 ngàn. Ừ thôi thì đóng 70.000. Anh nói, bỏ qua việc lao động công ích có tính đến công nhân viên chức hay không; vấn đề là thái độ và lời văn như thông báo trên là không thể chấp nhận được. Ông cụ nhà cạnh bên ghé mắt xem tờ quyết định rồi thì thầm: tôi nhớ là có đọc mấy lời như vậy ở đâu rồi. Cụ nhớ xem đã đọc ở đâu nào. Hình như là trong lệnh khám nhà hay truy nã gì đấy! Trời, cụ nói gì mà ghê vậy. Chứ không à? Kêu một công chức nhà nước đi lao động mà nói như thế có khác nào triệu tập tội phạm không? Ừ nhỉ? Không chỉ cụ mà tất cả những ai tôi cho xem tờ quyết định trên điều có chung cảm giác ấy. Mấy anh là giáo viên trường Đại học, cán bộ công chức ở trong xóm nghe nói vậy mỗi người đều cầm một quyết định với nội dung như trên chỉ thay tên người được triệu tập mang ra cho nhau xem. Quyết định này "không chỉ một lần mà đến những hai lần" trong năm nay.

Các cụ xưa khi nhà có khách thường bảo con cháu ăn nói cẩn thận, kẻo người ta chê cười. Afta, rồi Asean, rồi WTO đã gần kề, vậy mà người trong nhà với nhau trong những công việc hành chính như vậy lại sử dụng những từ ngữ như thế sao. Lộ trình hội nhập càng lúc càng gần, ta càng phải nhận ra những mặt yếu cần khắc phục, không chỉ trong lĩnh vực kinh tế, cơ chế pháp lý mà còn cả trong cách hành xử của các cấp hành chính cơ sở. Càng về tỉnh nhỏ, càng về vùng nông thôn, yếu kém càng rõ rệt. Việc chuẩn hóa càng bộ là việc không chỉ thực hiện ở các cấp hành chính cấp cao như tỉnh, thành phố, trung ương mà còn phải ở cấp xã phường. Năng lực yếu kém khiến cho việc vận hành nhà nuớc ở cấp xã phường bị đình trệ (không nói tới nhũng nhiểu), và sẽ dẫn đến sự đình trệ kéo theo của bộ máy lớn.

Khách sẽ đến và còn đông nữa chứ. Vì thế việc cải cách và nâng cao năng lực hành chính cấp cơ sở là việc không thể bỏ qua. Ví như cái tờ quyết định của phường mà anh bạn vừa cho xem, nó mới ký ngày 17/11/2002 mà cứ ngỡ nó đến từ thời xửa, thời xưa. Anh nói đùa, nếu ai cũng chấp hành thì trường Đại Học sẽ có một số khoa cho nghỉ, bệnh viện sẽ có một số bác sỉ đi đào kênh. Mà thật đấy chứ. Trong quyết định còn có câu "khi lao động phải mang theo Len, Gào, Cuốc và đồ dùng cá nhân phục vụ cho lao động, đảm bảo hòan thành chỉ tiêu đào đấp được giao" !!!!!

ĐỪNG ĐỔ LỖI CHO THỊ TRƯỜNG

2010-09-17T01:35:00.001-07:00

Từ cái thời xa xưa, cái thuở hai bộ lạc biết trao đổi cho nhau những thứ kiếm được. Bộ lạc chuyên sống bằng săn bắt thú có thừ thịt nhưng thiếu rau, trái. Bộ lạc sống bằng hái lượm có thừa trái cây nhưng thiếu thịt. Cả hai trao đổi cho nhau và cùng có mọi thứ. Thị trường hình thành từ đó, nó là động lực cho sự phát triển của xã hội loài người. Khi thị trường phát triển như hiện nay, để sống còn người ta có nhiều thủ đoạn để tồn tại nhưng đó không phải là bản chất của thị trường. Chẳng phải vô tình mà chúng ta có chiến lược về một nền kinh tế "thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa xã hội". Tức là thừa nhận vai trò động lực của sự phát triển của thị trường nhưng cũng cảnh giác với mặt trái của nó.

Ấy vậy mà, ngày nay lắm người khi làm một chuyện trái khoáy hoặc trái với đạo đức kinh doanh... họ liền bào chữa: thị trường mà!

Một doanh nghiệp treo bảng bán màn hình máy tính giá rẻ hơn nhiều so với các cửa hàng lân cận, khách hàng tìm đến mua họ bảo không có hàng. Họ chỉ phá bĩnh đối phương để thu hút khách hàng về mình thôi. Ai đó thắc mắc, họ bảo: thị trường mà! Một cơ sở thu mua nông sản tung tin là họ sẽ thu mua giá cao, nhưng khi nông dân đem hàng đến bán họ õng eo chê khen, rồi mua với giá còn thấp hơn người khác. Họ cũng bảo: thị trường mà!. Người bán rau phun thuốc cho rau xanh tươi họ cũng biết là độc hại cho người tiêu dùng, nhưng họ cũng muốn bán được hàng nên cứ phun. Được hỏi họ bảo: thị trường mà!

Thậm chí, trong một lớp học ban đêm, ngay sau khi thầy giáo đưa những yêu cầu nghiêm khắc; một số liền kiến nghị nhà trường thay thầy khác. Họ bảo họ trả tiền học nên họ là thượng đế. Họ có quyền. Thị trường mà! Một doanh nghiệp kinh doanh xe khách có tiếng ở tỉnh, muốn tuyển nhân viên cho các quầy vé. Họ đến lớp đào tạo nhân viên bán hàng (do họ tổ chức) yêu cầu thầy giáo tạm ngưng ít phút để họ tuyển nhân viên. Phương pháp tuyển dụng được vị phó giám đốc trình bày rất độc đáo. Ông ta nói sẽ đi từ trên xuống xem ai "coi được mắt thì tuyển". Ông ta cũng có nói:"Xin lỗi, thị trường mà!". Lúc ấy, người được lẫn không được tuyển, kể cả thầy giáo đều hụt hẩng. Nhưng biết làm sao. Thị trường mà!

Chúng ta chắc chắn đã nghe những chuyện tương tự đâu đó chung quanh. Rồi có khi chợt nhận ra, chuyện này nghe quen quen. Hình như có lúc, ở đâu đó ta đã tự mình bào chữa: thị trường mà! Những việc như vậy diễn ra bình thường đến nỗi, từ xa xưa người ta đã coi những người làm nghề mua bán là hạ cấp, xếp cuối cùng trong sĩ, nông, công, thương. Những người làm nghề khác thì được người ta gọi là ông, là thầy còn thương nhân thì bị gọi là con buôn.

Vì thế, chúng ta nên nhìn thị trường với những mặt tích cực của nó và hành xử tương xứng. Muốn vậy, đạo đức kinh doanh nên được coi trọng và đưa lên thành một nội dung giáo dục trong kinh doanh; đặc biệt là trong một nền kinh tế thị trường mới phát triển, có nhiều cạnh tranh gay gắt.

THÁI QUÁ BẤT CẬP

2010-09-17T01:27:00.001-07:00

Không phải là đệ tử của phái Trung dung, nhưng tôi luôn cho rằng cái gì thái quá thì bất cập. Không phải vậy sao. Có gì hơn biện pháp khuyến mãi khi muốn tăng doanh số. Vậy chứ nhiều công ty cứ lẫn quẩn với điệp khúc khuyến mãi ví dụ như: uống mười lon tặng thêm một lon, một hộp sữa tặng một ly uống cà phê...đến những chuyến du lịch hoặc chiết khấu cao. Lúc đầu kết qủa, khiến ai cũng háo hức, vì thế nên khuyến mãi cứ liên tục, quà tặng cứ liên tục. Đến một lúc, cho dù có khuyến mãi doanh số cũng không tăng lên chút nào vì khách hàng lâu ngày cũng nhàm và bị "miễn dịch khuyến mãi". Trong ý thức họ không còn nghĩ đó là khuyến mãi mà coi như là giảm giá kinh niên (bản chất của khuyến mãi, chiết khấu là một hình thức giảm giá mà) chẳng qua là mua với giá rẻ hơn thôi. Thế nhưng khi ngưng khuyến mãi là doanh số giảm một cái rột, chết đứng. Vì khách hàng bảo như vậy là tăng giá, và chờ đợi đợt khuyến mãi tiếp theo, chừng nào có mới mua! Đâu phải là khuyến mãi ì xèo, liên tục là hay đâu.

Nhân nhắc chuyện kinh doanh nói luôn chuyện trật tự giao thông. Ai biểu mấy ông tài xế chạy nhanh, chạy ẩu quá gây chết người nên mới có chuyện hạn chế tốc độ. Có lần đi trên chuyến xe tốc hành do quá kinh hãi tốc độ của "chú tài" (vì tài xế còn trẻ măng), nên tôi phải tự giác xuống xe đón chiếc khác! Khi treo bảng hạn chế tốc độ thay vì treo nơi cần thiết, tốc độ cho phép hợp lý lại treo quá nhiều, "chậm quá đáng" nên mới có vụ phản đối quyết liệt của cánh tài xế, kể cả người dân, doanh nghiệp...khiến cho mấy ông công chánh giao thông đồng lọat tháo dỡ biển báo. Tháo lẹ quá, triệt để quá nên "phủ định sạch trơn. Mấy bác tài sau một thời gian chân cẳng tù túng, nay lại đạp lút cần! Và rồi cái vòng lẫn quẩn: cấm-dẹp-cấm…chắc sẽ tiếp diễn.

Thuốc lên giá là do độc quyền nhập khẩu. Nhưng cho nhập khẩu tràn lan đâu phải là cái hay. Độc quyền nhập khẩu sẽ sinh ra độc quyền giá. Thế nhưng nếu ta khống chế giá bán ra, không cho vượt thì muốn bán giá cao cũng không được. Chúng ta có biết được giá thuốc bán ra ở nước sở tại không? Chắc chắn là biết. Chúng ta có tính được chi phí nhập khẩu vào Việt nam không? Chắc chắn là biết. Thuốc là hàng hóa đặc biệt do đó mức lợi nhuận phải được khống chế ở các khâu bán sỉ, lẽ. Mức lợi nhuận bao nhiêu chắc rằng ta qui định được. Vậy thuốc nhập khẩu vào là được dán giá lên ngay. Đâu còn bàn cãi là nên dán giá nào, ra sao. Vì vậy, để chống độc quyền mà cho nhập tràn lan có phải chăng là thái quá bất cập?

Qua báo chí ta thấy rất nhiều bài vỡ công kích tệ uống rượu, bê tha nghiện ngập. Vậy mà cũng có những tài liệu cho rằng mỗi ngày một cốc thì sống lâu. Thuốc bổ mà uống nhiều quá còn chết huống chi là…Miễn là đừng thái quá.

THÁNG BA RA RUỘNG THẢ DIỀU

2010-09-17T01:21:00.001-07:00

Cuối tháng Ba, đầu tháng Tư năm nào cũng vậy, gió sắp chuyển là đến mùa thả diều. Trời ban ngày nắng gắt, cháy bỏng da. Buổi chiều mát chở lũ nhóc ra đồng thả diều cũng thú vị. Phải có một vùng ngoại vi, có đồng trống mới thả được. Còn trong thành phố dây điện chằng chịt, không có một miếng gió thì làm sao "diều gặp gió".

Hồi còn nhỏ, muốn thả diều phải chuẩn bị cả ngày. Kiếm vành nón lá cũ của mẹ và một cây đũa bếp làm sườn. Xé tập vở ra dán diều. Rồi cắt râu trang trí. Rồi cột dây lèo thả thử xem có bọc gió không...Công phu lắm. Mà hồi đó sao người lớn ít ai thả diều, chỉ có lũ con nít. Còn bây giờ thì một đứa con nít đi thả diều thì có một người lớn đi kèm (có khi hai!). Ngó lên trời diều bay cả bầy. Có người dơi, cá mập, đại bàng, bướm bay rợp trời...Kiếm một con diều giấy làm thủ công đỏ con mắt, mà không có. Bèo nhất có 6000 đồng là có một chú bướm con rồi, vài chục ngàn thì có cá mập, đại bàng...Ra thả diều, nói là giải trí vậy chứ nhiều người ngó quanh xem có con diều nào hơn của mình chăng. Cứ như khoe xe máy không bằng. Một bãi cát qui hoạch khu dân cư chừng vài hecta mà chứa cả ngàn người cùng xe máy...như đi picnic. Thả diều là trò con nít vậy mà cầm diều chạy cho bọc gió chỉ thấy toàn mấy ông bố, đám nhỏ chạy theo nài nĩ ba ơi cho con thả một chút. Hai người yêu nhau cũng đi thả diều, hai ông bà già cũng thả diều. Đám con nít băn khoăn người lớn cũng thả diều nữa à. Có ông thả được diều lên cao, thích chí nằm ngữa trên cỏ, ưỡn bụng nhìn con diều trên trời cao...Rồi diều vướng dây, cự cãi. Rồi câu diều, đánh lộn...Đến nỗi, để giữ gìn trật tự chiều chiều dân phòng phải ra bãi ngồi sẳn!

Một ông bạn than rằng đến diều mà cũng được sản xuất công nghiệp hóa thì buồn thật. Vậy mà ông cũng mua một con diều Trung quốc to đùng, còn gắn thêm mấy bóng đèn chớp gắn cùng cục pin tiểu để con diều cá mập bay lên chớp chớp mắt cho bà con lé mắt chơi! Anh còn định về chế cái môtơ để quấn dây diều nữa chứ. Còn đâu những chiếc diều giấy với những miếng tre mõng làm sáo diều.

Mấy ông tiếp thị đâu bỏ qua. Mấy món có liên quan đến con nít (cả người lớn) đều được đem ra bãi để tiếp thị, sampling...Có người còn định thả hai con diều bay song song mang băng rôn "Công ty X welcome !!!". Mấy xe nước sâm, nước mía tha hồ hốt bạc. Mấy cái quán cóc giờ đây đắt như tôm tươi.

Mùa thả diều đến mới thấy rằng con người đô thị dường như đang sống thiếu một thứ gì mà không ai xác định được, có dịp mới phát hiện ra rằng đó là sự thiếu thốn thời gian và những thú vui...không phù phiếm. Lúc đầu muốn cho con cái biết tuổi thơ của cha mẹ như thế nào và rồi chính mình say đắm trong những trò chơi ký ức. Anh bạn làm diều có đèn chớp cứ loay hoay mãi mà không kéo diều lên cao được vì cục pin nặng quá, vả lại trời nắng có ai thấy đèn chớp đâu. Nhưng cuối cùng rồi công sức sáng tạo của anh cũng được đền bù là khi trời sụp tối, mọi người về gần hết thì ở một góc ruộng, có một con diều cá mập chao qua chao lại, chớp đèn lia lịa khiến mọi nguời phải chú ý. Tội nghiệp anh, vì cái trò chơi trẻ con đơn giản phải bị gánh nặng của công nghệ làm cho nó phù phiếm.

Tản mạn buổi sáng

2010-09-17T01:20:00.001-07:00

Mấy người bạn bảo giờ trông mày "phệ" quá. Ngẫm lại thấy người cũng nặng nề, mệt mõi nên quyết tâm tập chạy buổi sáng. Mua sẳn đôi giày, mua luôn cả cái đồng hồ báo thức Trung quốc mấy chục ngàn. Đêm đầu tiên đi ngủ sớm. Vặn đồng hồ báo thức lúc 5 giờ sáng.

Không nhờ đàn chó khoảng hai mươi con trong hẻm nhỏ, sủa vang trời vì có người dây sớm đi đâu đó chắc hẳn đã ngủ luôn tới sáng vì không nghe nổi chuông reo; mặc dù nó kêu inh ỏi. Thèm ngủ quá, nhưng lý trí bảo phải quyết tâm nên mặc quần cộc, áo thun, mang giày đi ra khỏi nhà. Trời buổi sáng mát và thanh khiết quá. Vừa đi vừa nhớ đến khẩu quyết dưỡng sinh đã từng đọc đâu đó: hít vào phình bụng, thở ra thóp vào" liền thực hành ngay. Chợt muốn nôn ẹo như đàn bà ốm nghén: mùi phân chó xộc vào tận ruột như muốn xốc tung ngũ tạng. Chạy ngoằn ngèo trong địa hình đầy chướng ngại vật để thoát khỏi com hẻm chưa tới 100 mét. Mồm thở hồng hộc, rõ khổ; nhưng cũng là vận động đấy chứ. Bước ra công viên, ở đấy trắng bóng người vì đa số ai cũng mặc áo thun trắng cả. Điểm lại chỉ thấy toàn bọn trẻ 17-18 và các cụ 50 trở lên, còn cỡ 30 mấy thì hầu như chỉ cò mình. Chán thật.

Lại cẩn thận hít vào, dễ chịu thật. Buổi sáng cứ đi dọc vĩa hè hít thở là thư giãn rồi. Hộc, lại mùi xú uế từ cống bốc lên. Kệ cứ đi đại xuống phố. Dọc theo con đường lớn, thỉnh thoảng xe ba gác chạy ào qua, trên chở đầy ấp hàng hóa. Đường vẫn còn vắng, ở góc phố mấy cô gái ăn sương vẫn còn dật dừ, nấn ná chưa chịu về. Bọn trẻ lang thang, người mất trí lem luốc co quắp bên hiên của các căn nhà trên phố mà chủ nhân mãi ngủ nên cửa vẫn còn im ỉm. Buối sáng đô thị sao nhem nhuốc quá.

Bọn trẻ tập trung đá cầu, người già thì đi bộ dọc theo phố, đâu đó từng tốp các cụ ông, cụ bà đang tập dưỡng sinh. Người đi đường đông dần lên, mặt trời đã nhá nhem, chân đã mõi. Về thôi. Lan man với những ý tưởng cho một ngày mới, chợt giật mình nhận ra đã tới đầu hẻm vào nhà. Hít một hơi dài, rồi nín thở chạy một mạch. Ông hàng xóm đứng hút thuốc trước nhà cười hễ hả: sung dữ hén. Phù …!

TẾT ĐẾN NÓI CHUYỆN RƯỢU TA, RƯỢU TÂY

2010-09-17T01:18:00.001-07:00

Sắp đến Tết, cánh đàn ông chắc sẽ không ít người lo tậu "rượu" để vui Xuân, vừa để đải đằng bạn bè trong dịp Tết, vừa để biếu xén, có người tuy không thích uống rượu nhưng cũng có vài thứ để cho bạn bè bíết mình cũng là dân chơi..."rượu". Thời bây giờ ít ai, cặp nách sang nhà tặng bạn một chai ba xị đế bao giờ, chí ít cũng một cặp" lên cơn" có mã rượu ngoại, mặc dù có khi chỉ làm gia chủ mắc công đem đổ...Nói vậy chứ, trong những thức ăn truyền thống, dân dã đôi khi thiếu một ly đế chính hiệu thì thật là vô duyên và mất đi hương vị, thử hỏi có ai ăn mắm sống mà uống rượu Tây bao giờ, mà nếu có cũng làm sao bằng một hớp rượu nếp. Nhiều gia đình còn giữ nếp cổ, các cụ còn không cho phép rót rượu Tây để cúng giỗ nữa là. Ngày Xuân, ở phía Bắc có thịt kho đông,dưa giá chắc là để làm bạn với "cuốc lũi", miền Nam thịt kho, dưa cải xứng với rượu nếp. Mà cách uống nếu được làm khác đi cũng làm cho người sành rượu mất hứng thú. Dân miền Tây uống rượu đế mà rót mỗi người một ly thì "lãng xẹt", phải cưa đôi mới đúng. Ai bảo uống rượu là không văn hóa, miễn là đừng quá lạm dụng, nếu không thì rượu làm sao được phép có mặt trong các dịp cúng kiếng, lễ lộc: rượu từ lâu còn là một thứ lễ quan trọng trong tập tục dân tộc. Có một anh nông dân Nam bộ kể lại như thế này mà khi viết lại cũng còn rõ dãi: " Con cá lóc được bọc bùn dẽo nướng bằng rơm, khi bóc ra chất ngọt chảy dài trên tay; ngắt vài quả ớt hiểm lấy cán dao đâm dập dập với muối hột, rồi sẳn vấp cá, rau húng trong vườn, bóc một miếng cá nóng hổi chấm muối ớt, cắn một cái với mấy cọng rau húng...Lúc đó thật là hết biết trời trăng; làm thêm một ngụm Xuân thạnh, khà một cái...đùi cứ rung rung tận hưởng cái vị ngọt, cái men cay chảy từ từ trong thực quản rồi quần nhau trong bao tử..."

Uống rượu nghe thấy đã như vậy, chứ có lần cũng chứng kiến một chuyện dỡ khóc dỡ cười: một vị khách Tây "bị" một anh Ta đòi cưa đôi một ly "trà đá" chứa đầy Remy Martel. Ông Tây trợn tròn con mắt vì "dội" quá và cũng vì bị cho là xúc phạm; số là uống như vậy thì coi như khi dể rượu Tây là đồ bỏ, trong khi phải mất bao năm mới ra được một chai. Uống rượu Tây, theo Tây là phải từ từ, là rất cầu kỳ. Có lẽ vì mất quá nhiều công đoạn để có được một chai Cognac, Champagne...mà rượu Tây trở nên quí chăng. Một du khách xứ sở của một loại rượu nổi tiếng thú thật đúng như vậy. Chỉ riêng công đoạn sản xuất Champagne cũng cho thấy được "nghề chơi cũng lắm công phu: " Phải làm từ nho chính hiệu xứ Chardone và Pinot (Pháp), loại vỏ và hạt xong được cho lên men trong thùng bằng gỗ sồi. Sau khi cho lên men trong vài năm người ta sơ chế bằng cách trộn các loại với nhau, thêm đường...rồi cho vào chai. Các chai này phải được dốc ngược và xoay đi xoay lại trong 5-7 năm trong các hầm rượu mới được xuất bán. Đó mới chỉ là thứ rượu nhẹ để uống khai vị, còn các loại rượu mạnh khác như Brandy, Cognac, Gin, Whisky, Rum ...thì việc chọn nho, chọn gổ đóng thùng cũng có thể kể thành 1001 đêm! Các loại rượu mạnh thì ngoại trừ các lưu linh cao thủ, còn thì mọi người uống phải pha chế thành các loại cocktail. Tùy theo khẩu vị mà mỗi người mỗĩ xứ có cách pha chế riêng dựa trên căn bản các loại rượu mạnh kể trên và các loại dùng để pha chế khác như trái cây, kem, sô đa...người ta biết hiện nay trên thế giới có đến hơn 2000 loại cocktail. " Chín người mười ý" hàng trăm triệu người uống rượu mà chỉ có vài ngàn cách pha chế kể cũng ít!. Rồi ngoài việc rượu nào đồ nhắm ấy, còn có vấn đề rượu nào ly ấy nửa chứ. Có đên hàng trăm loại ly. Ly uống champagne, ly uống cognac, ly uống cocktail...uống mà trật ly thì kể như là "Hai Lúa". Khi uống để lên mũi ngữi, cầm ly ngắm nghía chất rượu bên trong mới là đúng cách. Vì thế mà có cả một nghề được cấp bằng hẳn hoi là nghề pha rượu: bartender. Một bartender "xịn" phải nhớ gần một ngàn công thức pha chế; thậm chí phải biết cách pha một ly cocktail có ba, bốn tầng màu phân cách nhau trong ly! Một bartender kể rằng khi uống Tequilla, một loại rượu cất từ xương rồng Mexico, phải thoa chanh vào khoảng giữa ngón cái và ngón trỏ, rồi rắc muối lên. Uống một ngụm Tequilla, phải liếm bàn tay nơi có rắc muối một cái, mới đã!

Một anh bạn rủ một đồng nghiệp người Pháp về nhà ăn tối, để chứng tỏ là người sành rượu anh ta mua một chai champagne ngoại hẳn hoi để khai vị. Đến khi khui ra, cũng nổ chát chúa như ai, nhưng lại bị ông bạn cho là đồ giả: rồi anh ta mới chỉ cho biết: rượu champagne thứ thiệt không có ghi các ký hiệu ngôi sao và các dấu V.S.O.P, V.O hay X.O (chứng tỏ đượo cất lâu năm) gì cả; đó là ký hiệu cho brandy, cognac. Mà trên chai rượu champagne nhất thiết phải ghi năm hái nho, làng sản xuất, nơi đóng chai !

Văn hóa rượu là có thật, có văn hóa rượu của Châu Âu, có văn hóa rượu Trung quốc, có cả văn hóa rượu Việt Nam. Việc lạm dụng rượu dẫn đến tệ nghiện rượu, say xỉn thậm chí làm rượu giả cũng làm xấu đi cái "văn hóa rượu" vốn từ xưa đã là một yếu tố tập tục truyền thống. Đầu xuân, nâng chén rượu nồng thơm mùi nếp mới mà ngẫm chuyện rượu Đông Tây, kim cổ há chẳng phải là cái thú sao. Lý Bạch nhà thơ và cũng là một "con sâu rượu" nổi tiếng Trung quốc từng cho rằng thánh hiền có người còn chưa biết nhưng những bợm rượu thì ai cũng biết, quả thật là cái ngông của một nhà thơ:

" Cổ lai thánh hiền giai tịch mịch

Duy hữu ẩm giả lưu kỳ danh "

PHÒNG CHÁY SỢ …XUI

2010-09-17T01:17:00.001-07:00

Mấy năm trước tới chơi nhà một ông bạn già mới tậu. Thật ra là một căn nhà vách ván tôn, lợp lá trong một khu lao động chật hẹp. Ông than rằng khi mới về ở xóm này, thấy lối đi chỉ có đủ chỗ cho chiếc xe máy chạy vào; mà trong xóm toàn là nhà lá, nhà cây, vách ván. Con hẻm chỉ hơn 30 mét mà gần hai chục hộ. Khi đi họp dân phố, với trách nhiệm người công dân công với cái hăng hái của người mới đến được dân ở đây gọi là ông giáo, ông đề nghị: bà con nên cùng nhau hùn tiền lại mua mấy cái bình chữa lửa. Ở đây chật hẹp lỡ xảy ra hỏa hoạn còn có cái mà cứu. Chớ xe đâu có vô được đây. Những tưởng mọi người hưởng ứng cái rần nào dè cái bà bán bún đầu hẻm đêm nào cũng nấu bếp canh cua tới khuya, phát pháo trước tiên: Nè, ông đừng có trù ẻo nghe. Mới về mà nói bậy nói bạ. Ông hàn dè mũ: Chắc ổng thấy tôi đốt lửa nên hoảng chứ gì. Thôi đi ông. Cả chục năm nay xóm này có bị gì đâu. Miệng ăn mắm ăn muối, có bề gì là tại ông. Ông bạn mặt tái mét vừa giận vừa sợ nên thôi.

Dân mình nghĩ cũng kỳ, cũng lo cũng sợ chứ có phải không đâu nhưng sợ mở miệng nói là xui là kỵ. nên không dám nói. Chừng có chuyện thì bảo sao không ai nói. Vụ cháy ITC vừa qua, khiến người ta hè nhau đi mua sắm bình chữa lửa. Thậm chí có mấy tay làm việc trên nhà cao tầng còn mua cả dây thừng để khi có cháy thì làm Tarzan thời hiện đại. Tự lo bảo vệ cho chắc. Rồi chắc rằng chẳng bao lâu khi vết thương của vụ cháy vừa qua chưa kịp khép lại thì người ta đã quên mất chiếc bình chữa lửa mới mua sử dụng như thế nào. Rồi mấy cuộn dây chắc sẽ đem vất đi.

Đó là chuyện của từng người dân. Còn những khu nhà cao tầng nơi có hàng trăm người làm việc, liệu có đủ lối thoát hiểm cho ngần ấy người. Khi ấy đừng trông mong vào việc "ra đi có trật tự", kẽ trước người sau. Giật mình nhớ lại, mình đang làm việc ở tầng 20 của tòa nhà nếu lỡ...Suỵt, đừng nói xui chứ! Trong những lần diễn tập PCCC, thấy chống tre bay lên ào ào, phóng qua lửa như xiếc, giờ thì thất vọng, bất lực trong những tình huống cụ thể như vậy. Một ông doanh nghiệp bảo: vụ rồi nếu mấy tay bán nệm đem ra cho người bị nạn nhảy xuống thì vừa cứu được người vừa được tiếng! Đừng tưởng là nói chơi, trong phim của Tây thấy cảnh đó hoài chứ gì.

Thôi thì đừng sợ xui do nói trước. Hãy nói ra cái được cái không ngay từ bây giờ, để mất lòng trước đặng lòng sau. Chứ đừng mất bò mới lo làm chuồng. Mất mạng mới...Suỵt, đừng nói dại.

OIV (Chỉ có ở Việt nam)

2010-09-17T01:16:00.001-07:00

Lâu lắm rồi khi tôi đi cùng với những đồng nghiệp nước ngoài tham quan rừng U minh ở Cà Mau. Chiếc xuồng con đưa người qua những con lạch, cá nhảy loạn xạ, nhảy bổ cả vào xuồng. Tầng lá tràm khô cao cả mét từ mặt đất, những cái ổ ong như cái lu treo lủng lẳng trên những cây tràm hai bên bờ…Tất cả khiến cho những người nước ngoài lần đầu tiên vào U minh, tưởng như tới thiên đường luôn miệng kêu lên: OIV "Only in Viet Nam" (chỉ có ở Việt nam). Lần đó tôi tự hào biết bao.

Gần đây, tôi lại nghe nhiều doanh nhân ngoại quốc khi nói chuyện với nhau thường dùng thuật ngữ này. Nhớ đến câu này nghe quen quen, tôi tò mò tìm hiểu xem họ nói gì. Hóa ra lần này thì không có gì hay ho. OIV là thuật ngữ họ hay dùng để nói tới những chuyện mà trái khoáy mà ở Việt nam mới có. Đi đường nhìn thấy cái thang tre khóa vào cột điện. Họ bảo: OIV. Nhìn những nhà cao tầng ngang có hơn hai thước cao chục tầng. Họ bảo OIV. Gặp những thủ tục kinh doanh bất hợp lý, nhiêu khê. Họ an ủi: OIV… Cứ ngỡ hiếm hoi lắm mới gặp những chuyện như vậy. Vậy mà hàng ngày xung quanh ta vẫn diễn ra vô số chuyện mà đem so sánh với xứ người thì bản thân ta cũng chỉ biết than trời: OIV (chỉ không biết là ông trời có hiểu OIV là cái giống gì không?)

Cước Internet thì mắc, mà kết nối thì lâu, hay bị cắt. Chắc chỉ ở ta mới có. Điểm tham quan du lịch, chợ búa, nơi công cộng bị cấm chụp hình, chắc là cũng hiếm khi gặp. Chiếc xe đò chỉ có 52 chỗ, lại chở 90 người và thuốc nổ. Còn lâu mới tìm ra chuyện như vậy ở nước nào. Quý tử đua xe hơi trên đường phố là chuyện xưa nay hiếm. Nghe đâu ở Cần Thơ, mấy xe tải nhỏ chở vật liệu xây dựng mà tài xế còn non choẹt đua nhau trên đường nữa kìa. Vậy mới là ghê, hết ý và …OIV

SARS và chiến tranh đã làm cho ngành du lịch của thế giới gánh chịu tai họa. Nhưng gần đây các du khách đến Việt nam đông trở lại vì Việt nam đã khống chế được SARS. Cũng là OIV. Thiên tai lũ lụt thường xuyên nhưng sản xuất lúa gạo luôn ở vị trí các nước đứng đầu. OIV. Mong rằng người phương Tây luôn thốt lên OIV vì những thành tựu và những tốt đẹp của ta. Chứ OIV không chỉ là những chuyện xấu.

Những cơn sốt mùa hè

2010-09-17T01:15:00.001-07:00

Không biết số liệu thống kê thời tiết dự báo như thế nào, chứ giữa tháng Tư rồi mà trời nóng như đang ở sa mạc. Trời năm nay nóng hơn thật: Nóng đến nổi bảng điện tử nổi khùng chỉ 45°C! Cái nóng khiến buổi trưa ít kẹt xe hơn vì ai cũng ngại ra đường. Cái nóng còn làm cho những ngừơi làm việc văn phòng siêng năng hơn vì ngại phải đi ra ngoài, kể cả để ăn cơm trưa. Cái "nóng" của vụ án Năm Cam xem chừng dịu lại do cái nóng từ cuộc chiến ở Iraq còn cao hơn. Và rồi bão cát và nóng do nhiệt từ đạn bom đổ xuống Baghdad cũng phải đầu hàng con virus SARS. Người dân bảo rằng cái con SARS ấy có "nóng " thật đấy nhưng vô hình. Còn cái kính chiếu hậu thì sờ sờ ra đấy.

Chưa năm nào có nhiều cái nóng trong mùa hè như năm nay. Những cái nóng đều con người gây ra (kể cả cái nóng vật lý 37°-38°, suy cho cùng cũng do phá hoại môi sinh mà ra). Nhiều ngừơi bảo phải chỉ đích danh là do kinh tế, là do thị trường, là do đô la. Cuộc chiến tranh do nguồn lợi từ các mỏ dầu Iraq đã quá rõ ràng (đài CNN hôm nào cũng chiếu cảnh các nuớc biểu tình với biểu ngữ NO War for Oil). Còn SARS thì có dính líu gì? SARS đã không lan mạnh đến như vậy nếu người ta không sợ ảnh hưởng đến ngành du lịch mà dấu giếm thông tin. Việc bưng bít thông tin về SARS ngay từ nơi xuất phát khiến cho ngành du lịch các nước chết chùm khóc ròng. SARS chỉ gây sốt một lần khi phát bệnh. Chữa khỏi thì coi như xong. Chứ chiếc xe gắn máy gây sốt còn nhiều hơn. Nhà nuớc không cho nhập nữa: sốt giá. Lại cho nhập: sốt. Nhập xe Tàu tràn lan: sốt. Hạn chế nhập: sốt. Hạn chế nhập CKD: sốt. Bắt đội nón bảo hiểm: sốt nón. Mà sốt nón diễn ra phải mấy lần đấy chứ (còn nón bảo hiểm tồn kho là sẽ cứ còn sốt). Rồi bảo hiểm xe máy…kính chiếu hậu: Sốt.

Người dân lãnh đủ sốt các loại. Xét về mặt y học, dân ta có khả năng chịu đựng khá cao. Những cơn sốt thị trường chả làm ai chết cả. Họ chịu được tất, chỉ phải tội chi tiền ra hơi bị nhiều cho các cơn sốt. Và nhiều khi đó là những cơn sốt giả lặp đi lặp lại, kiểu như nón bảo hiểm. Nếu bệnh nhân gặp bác sĩ giỏi, họ sẽ được ngăn không cho bị sốt. Còn ai sẽ ngăn chặn cho nguời dân tránh khỏi những cơn sốt thị trường. Các "bác sĩ" hội chẩn hiện vẫn còn mãi cãi nhau, còn bệnh nhân thì nằm ngáp

MANG QUÊ VỀ THÀNH

2010-09-17T01:08:00.001-07:00

Anh làm phóng viên ở Cần Thơ. Nhưng quê thì ở tận Cà Mau, mà còn vô sâu hơn nữa. Sống ở thành phố cùng vợ con đã lâu, nên trông anh không ai biết gốc "nhà quê". Anh thuộc týp người thực tế, chứ không phải mơ màng gì hết. Bài "Trở về dòng sông tuổi thơ" của Hoàng Hiệp anh chỉ nhớ độc có một câu: trong tim ai cũng có một dòng sông quê nhà…Hết. Vậy mà, nhiều lần, nhân một buổi chiều buồn nào đó anh đột ngột xin cơ quan nghỉ phép mấy ngày, nhét mỗi một bộ đồ vào cặp rồi bỏ vợ con đi một mình về quê: vì nhớ quê!

Về quê, ngày đi ra bờ sông cạnh nhà câu cá, được mấy con rô đồng mừng như con nít mang về cho bà chị chiên xả ớt. Rồi ngồi ăn cơm với cá như thể chết thèm từ lâu. Chiều chiều đi ra ruộng bắt cua để nấu với mấy thứ cải trời, tập tàng. Mấy buổi tối ở quê nhà anh luôn ngủ trên chiếc võng trong chòi vịt. Anh kể lại mà nghe còn "đã" lắm: tối tối nằm trong chòi nghe ếch kêu, dế gáy, thỉnh thoảng mấy con cá dưới mương chép miệng bắt bóng chùn chụt. Sướng ơi là sướng! Ngày trở lại thành phố, anh cố gói cho được mấy con cá rô muối xả vào trong cặp mang về cho vợ con. Vợ anh nâng niu đem chiên dòn. Còn thằng con thì giãy nảy không chịu ăn. Khiến cho anh buồn hết mấy ngày.

Mùa hè rồi, về rước hai đứa con nghỉ hè quê Nội. Thằng lớn thằng nhỏ đều hí hửng kể cả ngày về thành tích bắt được mấy con cua đồng, mấy con cá lòng tong. Xem chừng mấy trò chơi điện tử chỉ là thứ vất đi so với thú bắt cua, bắt cá. Rồi về nhà, chúng kể cho đám bạn cùng xóm, cùng lớp nghe khiến mấy đứa này phải trố mắt. Mới hay, có nhiều thứ tuy giản đơn vô cùng nhưng lại tìm không ra trong cái thành phố mà mới năm giờ sáng người ta đã ra đường rượt đuổi nhau cho đến tối.

Về quê thì xa quá nên nhiều người khai thác kinh doanh "tâm sự" này bằng cách mang quê về thành. Thế là nhan nhãn các quán nhậu với thực đơn trông rất "quê mùa" trước cửa: chuột đồng Cao lãnh, ếch nguyên da, cá lóc hấp bầu…Người cũng ùn ùn kéo đến. Như là một cái mốt, gọi là một tí hương vị quê nhà. Ở một số nhà hàng sang trọng ở Cần Thơ, người ta còn bán cả một số món như ốc nướng tiêu, ốc hấp gừng, cơm nguội ba khía…mà mỗi dĩa giá có thể mua được hàng tạ ốc! Ở Mỹ Tho, một bà chủ xinh đẹp phốp pháp còn cho ra một món dân dã kết hợp hương vị hai miền Nam Bắc và Đông y! Món cháo cua đồng được giới thiệu như là một bài thuốc giã rượu tốt nhất, còn hơn cả Berocca. Món này chỉ có cua đồng đem xay nấu cháo cùng với nấm rơm búp nhỏ xíu. Ăn cháo với rau đay, bồ ngót, bông bí… và đủ các loại rau đồng. Không thịt thà gì hết.

Tôi bảo anh nếu nhớ quê quá mà không có thời gian nghỉ phép, tôi sẽ dẫn anh ra quán nhậu có cá rô muối xả để tha hồ mà thương nhớ đồng quê.

NHÀN CƯ…

2010-09-17T01:07:00.001-07:00

Ở hầu hết các thị xã lớn nhỏ, ngành kinh doanh mà người ta thấy như là dễ ăn nhất là mở quán cà phê. Đã 8-9 giờ sáng mà mấy quán cà phê vẫn còn đông nghẹt. Khách của quán toàn là dân lực lưỡng cả. Toàn là thanh niên mà lẽ ra giờ này phải tham gia lao động đâu đó, để góp sức cùng xã hội. Vậy mà họ vẫn còn ngồi thừ trên ghế, miệng phì phèo thuốc lá. Khoảng 10 giờ xem chừng tự mình cũng thấy chướng, nên một thanh niên đề nghị: Thôi, Đi. Trưa rồi. Đi đâu? Thì đi chat (!). Mới đây, người ta đưa lên trên báo những con số về "hiện tượng chat" còn dễ sợ hơn là ngồi đồng quán cà phê, mặc dù xem, ra nó trí tuệ hơn. Và những hiện tượng trên là dấu hiệu là triệu chứng của căn bệnh thất nghiệp. Từ đây, nhiều tệ nạn khác sẽ nảy sinh. Ông cha ta nói: Nhàn cư vi bất thiện, kia mà.

Thành thị thì vậy còn nông thôn thì sao? Một dạo đi cùng chuyên gia của UNDP, ngang qua một thị trấn. Ông ta thốt lên dân ở đây còn thất nghiệp nhiều quá, nói xong ông ta chỉ tay sang hai bên đường những quán cà phê video còn đầy nhóc khách như chứng minh điều mình nói. Trên đoạn đi từ Long Xuyên sang Cao Lãnh, dừng chân ở một chiếc quán bên đường lúc 10 giờ sáng, ngó sang những nhà xung quanh thấy có tới 2 độ nhậu, những anh lực điền vai u thịt bắp, ở trần trùng trục, đen bóng đang tiêu phí sức mình qua cái chai đế trắng đùng đục. Một ông lão, ngồi hút thuốc, người cũng nặng mùi rượu khoe: qua cũng vừa ở trong đó ra, bọn nhỏ uống chịu không xiết. Hỏi: bộ họ không làm gì sao? Lúa gặt rồi còn gì nữa mà làm. Làm công thì không ai mướn mà có mướn cũng biết làm chuyện gì? Một năm hai vụ lúa, mỗi vụ chỉ kéo dài hơn trăm ngày,mà có phải ngày nào cũng ở ngoài ruộng đâu. Và như vậy thì mấy ông xã cho là đã có việc làm, nhưng với thời gian lao động như vậy rõ là một dạng thất nghiệp trá hình. Một điều tra gần đây cho biết là trong số 80% dân số là nông dân ở ĐBSCL, thì hơn 30% là thất nghiệp thật sự, và khoảng 60% hộ là thất nghiệp trá hình: tức là có việc làm mà cũng như không. Ông già khi nãy tâm sự: nhà tôi có 10 công ruộng nhưng có tới 4 thằng con trai, đều có vợ cả, nên nghèo lắm.

Do quá trình đô thị hóa và do lượng dân cư tăng nhanh nên một số đất nông nghiệp bị biến thành đất thổ cư nên đất canh tác cho lực lượng lao động càng thêm thiếu hụt. Thời gian lao động nông nghiệp hiện nay theo tính toán chỉ mới sử dụng hết 1/3. Số còn lại dành cho video, dành cho rượu và đủ thứ tệ nạn do nhàn cư vi bất thiện. Mới đây, ở TP. HCM có một quyết sách là đưa các cơ sở xí nghiệp ngành may dần ra khỏi thành phố, nhằm đưa nền công nghiệp này về gần với nguồn cung ứng lao động; đây cũng là vấn đề đáng suy nghĩ, trong thực trạng lao động hiện nay.

Một người dân địa phương đưa tay chỉ một lũ nhóc, chỉ độc mỗi cái quần xà lõn chạy tung tăng trong nắng, rồi cười buồn nói: cùng với rượu chè, tệ nạn, lũ nhóc khổ sở đó cũng là hậu quả của thiếu việc làm. Biết bao giờ những vùng xa xôi như nơi này thật sự được biết đến cái mùi công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn.

NGỌN LỬA NGÀY XUÂN

2010-09-17T01:03:00.001-07:00

Ở trong bếp nhà tôi, cũng như bao gia đình khác ở miền Nam hay có một góc nhỏ thờ Ông Táo. Chiều tối phải kính cẩn thắp nhang. Cứ như thật sự ở đó có một ông thần linh thiêng hàng ngày chăm chút cho gia đình có cái ăn, cái mặc. Ngày 23 tháng Chạp, nấu chè xôi đưa gia đình ông Táo đi về trời xong là không còn thắp nhang nữa, cho đến tận hôm 30 làm cỗ rước ông bà về ăn Tết mới rước ông Táo về luôn. Nghe đâu ngày xưa, sau ngày 23, người ta không còn nấu nướng nữa vì không có ông Táo. Ngày 30 tết, ông Táo về thì bếp nhà ai cũng luôn đỏ rực, không hầm nồi thịt thì cũng nấu bánh tét, bánh ít…nấu nướng bận rộn (có khi vì cả tuần không đốt lò chăng? ). Lâu rồi mà tôi vẫn nhớ như in những cái bánh ít thử bột đầu tiên mà bọn trẻ chúng tôi giành nhau, tức là thử xem bột bánh như vậy khô hay nhão rồi liệu mà gia giảm. Chuyện thổi lửa mọi khi đứa nào cũng lãng tránh, vậy mà hôm nay đứa nào cũng canh bếp, cho thêm củi vào cái cà ràng, thổi xì xụp. Rồi tranh nhau ngồi canh lửa cho nồi bánh tét mà tận khuya mới chín. Cái cà ràng là cái bếp lò bằng đất sét đắp thành cái lò có ba ông táo, một cái máng để gác củi lên nấu. Không biết vì sao người ta gọi đó là cà ràng, chỉ biết khi nhớ về tuổi nhỏ, nhắc về ngày xưa, về bếp nhà là cái cà ràng hiện lên trước mắt. Đôi khi cố gắng nhét cái bếp ga vào trong ký ức mãi mà không được. Giống như uống thuốc nam thì không uống đựoc thuốc Tây! Hồi đó, tôi hay thắc mắc rằng nhà mình ăn có bao nhiêu mà nấu chi cho mệt, đi ra chợ mua về cho xong. Bà Nội tôi bảo: Ay, ngày Tết mà không nấu nướng gì thì đâu có vui, vả lại cho nó rẻ, gói được nhiều, con cháu quây quần lại có cái mà ăn. Mà thật ra ăn có bao nhiêu. Hồi nhỏ, tôi đã không thích mấy ngày tết mà chỉ thích mấy ngày cận tết, vì nó vui hơn. Thật ra vì mấy ngày cận tết trong bếp luôn rộn rịp, vui vẻ vì đang chuẩn bị mọi thứ cho tết mà, không khí lúc ấy háo hức, chờ đợi. Chứ còn hết ngày mồng Một là coi như tết đã qua rồi.

–—

Mấy bà cô ở Mỹ năm nào về cũng dặn Nội và mẹ tôi làm món này món nọ. Về tới sân bay, gặp người thân khóc hù hòa một chặp; lại nói cười và hỏi có làm món này không, có làm món kia không. Như thể, ở bên đó mấy bà đã bị người ta bỏ đói mấy đời. Vậy chứ kêu ghé đâu đó ăn tạm thì không ai chịu. Phải về nhà, phải bày ra nấu nướng mới chịu. Hóa ra, mấy cô muốn cái gì khác, nhớ nhung một cái gì khác, vô hình lắm chứ không phải chỉ có mấy món ăn ưa thích (mặc dù có thèm thật). Những ngày về thăm quê nhà, thường các cô ít đi đâu chỉ thăm thú bà con ở gần; còn thì chỉ quanh quẩn ở nhà bếp. Chị em lâu ngày gặp lại, không gì đầm ấm hơn là thủ thỉ, trò chuyện với nhau quanh cái bếp, theo các cô là vậy. Buổi sáng, bà Nội tôi hỏi hôm nay các cô thích ăn gì. Thế là một kế hoạch được đặt ra. Những người ở xa về tham gia vào trò nấu nướng như muốn dựng lại một ký ức mà mình đánh mất hơn là nấu một món ăn cụ thể. Người nhặt rau, người thái thịt, làm gà và những câu chuyện ngày xửa ngày xưa sống lại, ấm lên theo khói bếp. Có những khoảng lặng nước mắt rơi ra, ràn rụa không biết có phải vì khói bếp. Có những tiếng cười phá lên rộn rã…cho đến khi món ăn nấu chín. Rồi bày tiệc ra ăn uống với nhau, lại nói cười. Những buổi làm bếp như vậy thật sự là là những ngày sum họp. Khi quay về Mỹ, tới nơi gọi điện thoại về, câu đầu tiên thường là: trời ơi tao nhớ món thịt kho, tao thèm canh chua quá…mặc dù mới ăn ngày hôm trước. Thật ra, các bà chỉ thèm ngồi nói chuyện í ới với nhau quanh cái bếp mà thôi. Nơi đó chứa đựng bao nhiêu tình cảm, bao nhiêu ký ức, kỷ niệm của mọi người. Cái bếp: nơi đó đối với dân mình là gia đình, là quê hương.

–—

Gió se lạnh về là Tết đã gần kề, những người xa xứ, xa xứ ngay trong quê hương mình, luôn canh cánh chờ đợi ngày về quê nhà sum họp trong dịp Tết. Khi ấy trong tôi, tuổi thơ và cái bếp, cái bếp bằng đất hiện lên mồn một. Nó thôi thúc và háo hức lắm, mặc dù bây giờ nồi bánh tét, bánh ít đã không còn vì Nội tôi, mẹ tôi già rồi không còn làm nổi, mà bọn trẻ thì không biết làm. Chỉ mong được ngồi trong bếp xem mọi người làm các món ăn ngày tết đã là sung sướng lắm rồi. Cái Bếp đối với người Việt không chỉ đơn thuần là một biểu tượng phồn thực mà còn mang cả giá trị văn hóa, tinh thần rất lớn.

NHỮNG NÃI CHUỐI CHÓT

2010-09-17T00:57:00.001-07:00

Sau ngày giải phóng miền Nam 30/4/75, mẹ tôi từ người đàn bà nội trợ cả ngày chỉ biết có bếp núc, lần đầu tiên ra ngồi chợ tảo tần. Và đây cũng là một cột mốc của gia đình tôi: từ cả đời làm nghề giáo nay học nghề mua bán. Buổi sáng hôm ấy, sau khi bàn bạc với ba tôi, từ sáng sớm, mẹ đã ra chợ với mấy trăm đồng vốn và một cái "xề"(*). Trưa hôm ấy bà về nha, mặt đỏ bừng vì nắng và vì sung sướng đã kiếm được 30 đồng tiền lời từ việc mua đi bán lại mấy chục cam và chuối. Anh em chúng tôi còn nhỏ quá chả biết gì, cũng vui lây vì được mẹ cho một nãi chuối chót. Đó là nãi chuối nằm ở tận cùng của buồng chuối, rất nhỏ, chỉ có vai trái là to, ăn được, còn lại chỉ nhỏ li ti. Niềm vui đó biết đâu còn có cả cay đắng của mẹ và nhất là của ba tôi khi phải từ tầng lớp kẽ sĩ đi đến chỗ "con buôn", vốn là một ý thức hệ còn ảnh hưởng nặng nề vào thời bấy giờ.

Và anh em chúng tôi cùng lớn lên, được học hành đàng hoàng bằng những nãi chuối. Dần dần từng nãi chuối riêng lẻ đã phát triển thành những quầy chuối to chất đầy nhà. Lần đầu khi không còn bán lẻ ngoài chợ, mẹ tôi đã đón những chiếc tàu từ tận Bến Tre để mua chuối xanh đem về "giú" bằng khí đá trong những tấm bạt ni lông to tổ bố. Qua một ngày, chuối dỡ ra còn xanh, cứng nhưng nóng hầm hập. Đem nhúng vào nước lạnh, chỉ sau vài giờ đồng hồ, chuối bằng bắt đầu ửng vàng rất đẹp, sẳn sàng cho các buổi chợ. Những người bán lẻ lại đến tận nhà "đếm" (**) chuối ra chợ bán lại. Họ lựa, họ trả giá nhưng lúc nào cũng bỏ lại những nãi chuối chót vì có ai mua mà bán. Lúc đó, chuối chót ở nhà tôi nhiều vô kể, chả bù khi nhận được nãi chối chót đầu tiên, mấy anh em cứ giành nhau, có đứa khóc cả ngày vì chỉ được có nửa trái. Đầu tiên, chúng tôi cũng mang những nãi chuối chót đem giấu làm của riêng. Lâu dần, chúng bị bỏ lăn lóc khắp nhà, chín rục. Nội tôi phải đi luợm lại và làm ra chuối khô.

Ngày xưa, có khi đò về khuya, dù đang ngon giấc cả nhà cũng bật cả dậy để chỡ chuối từ bến đò về nhà. Tôi vẫn còn nhớ đứa em gái khóc thút thít vì bị gọi giật dậy ngồi trên xe cho tôi kéo, khi đẩy xe đầy ấp chuối xanh nó tì nguời vào xe, chân cứ buớc nhưng đã ngũ gục rồi…Những nãi chuối đưa chúng tôi đi hết tuổi ấu thơ vào cả đại học. Bây giờ, ngồi lại với nhau những ký ức về những nãi chuối cứ kể hoài không hết. Còn tôi, cho đến bây giờ những khi nhìn nãi chuối tôi như cứ thấy nao nao. Những nãi chuối chót bây giờ còn được đem ra bán ngoài chợ, nhìn thấy chúng tôi thấy cả tuổi thơ và niềm vui con trẻ của mình. Hồi đó, khi trường biểu làm lý lịch thì tôi khai nghề nghiệp cha là giáo viên, mẹ là bán trái cây, mặc dù mẹ tôi chỉ bán có duy nhất chuối. Với tôi chuối là vua của trái cây.

Vợ tôi hay mắng con sao không ưa ăn chuối mà chỉ thích ăn toàn bôm, nho Tây, Tàu. Có hôm, nàng mua chỉ một nãi chuối cau thật ngon nhưng phải ăn hơn một tuần mới hết. Tôi muốn kể cho con nghe chuyện về những nãi chuối nhưng sợ rằng chúng không hiểu. Thây kệ, chúng không thích ăn chuối thì thôi, mua thứ khác. Hôm qua thằng con lớn bảo mẹ ơi sao mẹ không mua chuối ăn con thèm quá, thằng nhỏ hưởng ứng phải đó mẹ. Tôi đích thân đi mua ngay một nãi chuối mà trong lòng vui vô cùng.

LÊ DUY

(*) xề: một loại thúng nhưng đường kính to và nông. Làm bằng tre đan.

(**) đếm: từ dùng để chỉ việc mua sỉ ở Nam bộ. Còn dùng từ khác nữa là "bổ" (bổ hàng)

LÃNG PHÍ THÀNH BỆNH

2010-09-17T00:56:00.001-07:00

Ghé thăm Cao Lãnh (Đồng Tháp), một ngày hè nóng nực. Anh bạn hỏi: đi bơi không? Thế là tôi may mắn được chiêm ngưỡng một khu liên hợp công trình hết sức hoành tráng và hiện đại của khu liên hợp thể dục thể thao được xây để phục vụ hội khỏe Phù đổng năm 2002. Sự to lớn của nó xứng đáng để được gọi là một làng thể dục thể thao cỡ quốc gia. Nghe đâu kinh phí xây dựng lên tới cả trăm tỷ đồng. Nhưng giờ đây nó đã thực hiện xong vai trò lịch sử và sắp về hưu vì kể từ dạo ấy đến nay chưa có một giải nào có tầm cỡ của nó được tổ chức tại đây. Cái hồ bơi đúng chuẩn và lớn nhất ĐBSCL (nói khiêm tốn thế chứ người ta còn cho rằng cả nước nữa cơ) hiện nay được mở cửa cho nhân dân mua vé vào bơi. Khốn nổi, dân sông nước miền Tây khoái bơi ngoài sông hơn vì vừa thoải mái vừa không tốn tiền. Nhìn lượng người vào tắm cũng có thể nhẫm tính: doanh thu hàng tháng không đủ trả lương cho những người bán vé và bảo vệ! Trong khi đó, cuối năm nay nuớc ta sẽ tổ chức Sea Games 23, các vị lãnh đạo thể dục thể thao đang tất bật lo xây cất cơ sở vật chất cho ngày hội này, người hâm mộ sợ không biết có kịp thời gian. Vậy mà không nghe ai nói sẽ đưa một môn nào đó về thi đấu tại đây: vừa có dịp sử dụng cơ sở này ( mới xây không lâu) vùa đỡ phải lo lắng. Người biết chuyện bảo còn nhiều vấn đề khác nữa chứ có phải tiết kiệm là được đâu, đừng "mất công lo bò trắng răng".

Câu chuyện sau là một nghịch lý của cái có lý. Một đơn vị trung ương về địa phương mở nhà máy. Địa phương cấp ngay cho một miếng đất mà trên đó có một cái nhà kho vốn chứa thuốc sâu trước đây. Cái nhà kho không biết xây đã bao lâu (nghe đâu đã 7-8 năm) nhưng nay thì đã rệu rã. Nguyên giá thì chẳng biết là bao nhiêu nhưng đơn vị tiếp nhận phải bồi hoàn tài sản theo luật định giá trị còn lại của nhà kho sau ngần ấy năm khấu hao trên hai trăm triệu đồng. Sau đó họ phải đập bỏ để xây nhà máy mới vì không thể dùng vào việc gì được. Việc bán sắt vụn thu lại hơn chục triệu đồng! Đương nhiên là đơn vị mới phải gồng gánh vài trăm triệu trên như một khoản đầu tư ban đầu và toàn bộ nhà máy mới phải è ra trả món nợ này. Vậy mà có người nói tiền nào mà chẳng phải của nhà nuớc! Thế mới đau. Sẳn câu chuyện này liên hệ với việc đào lên lắp xuống của mấy ông công chánh, điện, nước. Việc đào đắp như vậy thiệt hại như thế nào thì ai cũng biết. Thế nhưng cho dù đào lên hay lắp xuống, xây hay phá, thì giá trị công trình đều được tính vào GDP cả. Như thế ai thì cũng có công hết! Lãng phí không chỉ từ những công trình lớn mà còn trong cả những bữa tiệc thừa mứa. Hóa ra lãng phí là căn bệnh phổ biến. Chống lãng phí không những từ cơ chế quản lý mà còn cả trong ý thức mỗi người. Việc cũng chả dễ dàng gì nếu mọi người không cùng làm.

LÁ CHUỐI GÓI XÔI

2010-09-17T00:50:00.001-07:00

Một lần trên đường phố Kuala Lumpur vào buổi sáng, tôi thấy ngạc nhiên vì có một chị ăn mặc theo kiểu phụ nữ Hồi giáo, lái xe con đổ vào sân của một toà nhà văn phòng. Chị mở cốp xe sau và bày ra nhiều món ăn sáng truyền thống, kháng hàng rất đông, hầu hết là dân làm việc văn phòng ở tòa nhà này. Tôi tò mò đến xem vì có nhiều món giống như bên mình, không khác chút nào, trong đó có xôi đậu phộng. Có điều khiến tôi ngạc nhiên: cũng là xôi nhưng khi gói bằng hộp nhựa thì rẻ hơn (chỉ một hai xu) là gói bằng một thứ lá to bằng bàn tay, như lá dầu của mình. Chị lý giải là món xôi cà ri này phải gói trong thứ lá đó mới thật sự là truyền thống và mang hương vị đặc trưng. Cái hộp tuy đẹp, gọn nhưng là sản phẩm công nghiệp mất rồi! Bỏ ra vài xu để mua cái hương vị, mua cái truyền thống, mua cái "đúng gu" thì đâu có mắc.

Một lần khác đi công tác ở Trà Vinh, ông bạn chợt kêu xe thắng gấp khi thấy một bà kẽo kẹt quang gánh bán bánh ống. Thứ bánh làm bằng bột nếp giã nhỏ,hấp trong cái ống, thơm lừng mùi lá dứa. Bánh gói trong lá chuối và ăn với dừa, muối mè. Cái món này anh bạn kia lâu rồi không trông thấy, tưởng đâu chỉ còn trong tiềm thức. Gặp lại như bắt được vàng. Điều này khiến tôi nghĩ đến món xôi bắp mà mấy đứa nhỏ hay mua ăn sáng, trên đường đến trường. Thứ xôi bắp gói trong bọc ni lông, có kèm một cái muổng nhựa bé xíu, rất sạch sẽ. Tuy sạch sẽ, nhưng lại không lãng mạn bằng cái thứ xôi gói trong lá chuối, bẻ xéo hai đầu rồi ốp lại. Vắt bên hông một cọng dứa dại cắt ngắn. Khi ăn gần hết, phải liếm lá cho sạch đừơng! Con tôi nghe kể thì phì cười. Ai lại thế. Còn mấy ông bạn già nghe xong thì buồn buồn, cười cười.

Nhà tôi hai mươi năm trời bán lá chuối tươi cho người ta gói bánh ít, bánh tét, chả lụa…Nguồn cung cấp ban đầu là do những người nông dân đi xin rọc lá trong vườn, mang bán cho mẹ tôi. Dần dần, họ phải đi mua lại lá trong vườn mới có. Riết rồi phải đặt hàng trước nhà vườn mới để dành cho. Cái nghề tưởng đâu chỉ để kiếm cơm qua lúc khó khăn. Nhưng lại nuôi sống cả nhà cho tới nay. Mới đây đọc báo thấy có doanh nghiệp xuất khẩu được lá chuối sang tận Hoa Kỳ. Thấy cũng mừng, mừng thật sự. Những người Việt ở xa sẽ được ăn thứ bánh gói trong lá chuối hấp chín. Cái mùi thơm, không thể có nếu bọc bánh trong ni lông rồi đem hấp bằng lò microwave. Cái thú nhỏ nhoi đó cũng là một hạnh phúc lớn của người xa xứ. Ngay như chúng ta ở trong nước mà còn khoái ăn xôi gói trong lá chuối thay vì túi nhựa; phải không. Các đại gia bao bì rồi sẽ ghen tỵ đây

KỲ VỌNG ẢO

2010-09-17T00:49:00.001-07:00

Kỳ vọng là một động lực phát triển của con người, của xã hội. Một nhà tâm lý học mới viết trên báo về những điều đại loại như vậy. Xã hội kỳ vọng vào một tầng lớp, một thế hệ khiến cho những thành viên thuộc tầng lớp, thế hệ đó phải tích cực phấn đấu. Cha mẹ kỳ vọng vào con cái, khiến cho con cái phải cố gắng, phải vươn lên. Đó là lẽ thường. Nó chỉ không thường khi đó là những kỳ vọng ảo. Kỳ vọng ảo làm thui chột, thậm chí giết chết phát triển. Có kỳ vọng tức có người tạo ra kỳ vọng và người được kỳ vọng. Người tạo ra kỳ vọng ảo có những ước muốn, xa vời, không tưởng, thậm chí ích kỷ khiến cho người được kỳ vọng như trở thành tù nhân bị giam trong những ước vọng không thật.

Kỳ vọng về 1 triệu tấn đường/năm là không thật, khiến cho ngành mía đường điêu đứng. Người ta muốn có một thế hệ giỏi giang siêu đẳng nên chúng ta có toàn học sinh giỏi. Ồ, không! Xuất sắc. Vì giỏi chỉ là trung bình. Cha mẹ muốn con mình hơn người, hơn hẳn cơ đấy nên đã xóa từ nghỉ hè trong tự điển. Thậm chí nhiều người từng phê phán chuyện này cũng không hẳn chấp nhận bỏ cuộc đua (không dám thì đúng hơn). Vì chúng ta bị những kỳ vọng ảo bao vây. Những áp lực của những mong muốn không tưởng, dày đặc quanh ta khiến cho những người còn đôi chút tỉnh táo, đôi khi hòai nghi: mình có sai lầm chăng? Có quá ít người đúng giữa nhiều người sai thì người đúng cũng trở thành sai. Và...không ai thích mình sai. Và những kỳ vọng ảo lại có đất sống.

Một người từng làm nhiều chuyện hay nên được ông bạn tin cậy, kỳ vọng anh ta sẽ dễ dàng làm nên kỳ tích khác. Thế là anh nhận một công việc, cố sức chứng tỏ và cuối cùng bị vây bởi kỳ vọng mà chính anh nay nhận ra là nó ảo. Thằng con bảo cô giáo nói nó làm toán đúng, giỏi. Cha mẹ liền đặt kỳ vọng cho nhà toán học tương lai và thế là mùa hè của nó bị cách ly bằng những lớp học hè, bằng sách toán nâng cao. Người ta mơ thị xã mình là một đô thị như trong phim (cứ cho là vậy) và thế là... qui hoạch! Biết con mình quá tải, biết con mình mệt nhưng chung quanh ai cũng đang đào tạo nhà tóan học, nhà văn tương lai...chẳng lẽ mình lại...Thôi ráng lên con nhé!

Trên mạng, tôi thấy có một người mẹ, quyết cho con vui chơi "thả giàn" kỳ hè này vì không muốn làm mất tuổi thơ của con. Một người cha chặc lưỡi khi không có quê nội hay ngoại cho con về nghỉ hè...thay vì cho chúng giải trí bằng cách đi học hè...

Bao giờ thì anh kia dũng cảm chỉ ra những kỳ vọng ảo vây quanh cho bạn mình thấy để mà từ chối công việc quá sức mình, bao giờ người cha không còn mơ con là thần đồng, bao giờ xã hội không còn mong muốn một cách duy ý chí về một thế hệ đầy thiên tài, bao giờ…thì những giá trị thực mới đến và mọi việc sẽ diễn ra như nó phải như vậy. Xã hội sẽ tốt đẹp hơn, ít stress hơn, con cái chúng ta sẽ hạnh phúc hơn với tuổi thơ và...những kỳ vọng sẽ thật hơn.

KHÓI BỤI ĐÔ THỊ

2010-09-17T00:47:00.001-07:00

Có mấy người bạn ở Cần Thơ bảo mỗi khi đi Sài gòn, trở về tới bến phà cảm thấy trong lòng rất là khoan khoái. Vì vốn đã quen với yên tĩnh, chậm rải nên khi phải sống trong cảnh chạy đua theo kiểu "rush hour", tất bật tất cả đều không chịu nổi. Một ông bạn ở thành phố kể về công việc hàng ngày của anh nghe mà bắt rùng mình. Sáng 5.30' cả gia đình đều đã thức dậy, mấy đứa nhỏ cầm một hộp sữa, cái bánh ngọt mua sẳn rồi lên xe cho bố chở từ Gò Vấp về Thị nghè học. Anh đi làm suốt, trưa ăn qua quít đâu đó. Chiều 6 giờ mới đón con, cho đi học thêm. 9 giờ tối cả nhà mới gặp nhau. Sáng hôm sau kịch bản lặp lại.

Bây giờ Cần Thơ tuy chưa đến nổi như thế, nhưng những nhịp điệu đô thị, những khói bụi phố phường cũng đang dần dần bao lấy thành phố. Tôi cũng trở về Cần Thơ sau một chuyến công tác ở Sài Gòn náo nhiệt. Con sông Hậu sóng vỗ phập phồng. Gió mát rười rượi từ dòng sông, làm cho tâm hồn người cũng mát lây. Phà cặp bến, hít một hơi sảng khoái: về nhà! Khói từ mấy chiếc xe tải đang gồng mình leo phà đen ngòm làm cháy phổi. Mấy người bán hàng cách đó cả cây số nói chỉ cần nhìn thấy khói bốc lên từ xa là biết phà cặp bến. Mấy chiếc xe lam, xe Daihatsu nổ máy bành bạch, nhả khói cuồn cuộn. Thật tình mà nói, Cần Thơ không bị khói ô nhiễm từ những nhà máy công nghiệp mà vì khói từ những cuộc sống đời thường.

Người dân trên đoạn đường 30/4 đang mở rộng phải hứng bụi từ cả năm nay do đường làm chưa xong. Xe chở đất đá chạy rầm rập rải bụi suốt ngày. Mỗi khi đi ngang đoạn này mọi người đều ngưng thở chạy qua cho nhanh. Nhà tôi nằm khuất trong một con hẻm nhỏ, xa đường giao thông. Vậy mà một ngày đi vắng nhà khi trở về bụi đóng hàng lớp. Mấy căn nhà trong xóm, xây cất dở dang, không che chắn, bụi xi măng bay mịt mù. Ở ngoài đường lớn nhiều công trình to trộn xi măng ngợp trời, có che phủ gì đâu. Phát triển mà mỗi người chịu một chút chứ. Người lạ đến đây hay giựt mình vì tự nhiên bổng thấy trên đường có một xe đẩy lù lù đi tới khói bay mịt mù. Té ra đây là xe bán bánh mì thịt nướng, người dân ở đây cũng quen rồi. Buổi sáng, một góc đường bổng bốc khói khiến mấy người tập thể dục sớm đâm hoảng, sợ hỏa hoạn. Thế nhưng đó là lò nướng thịt của một tiệm cơm, bày thịt ra vỉa hè nướng thoải mái vì nướng trong nhà khói không chịu nổi, đem ra ngoài cho mỗi người chịu một chút. Tiệm may nằm gần đó khóc không ra tiếng vì khi giao hàng cho khách, cái áo dài có mùi thịt nuớng như có ai mặc rồi... Dân choai choai cũng tham gia tích cực, chúng móc bô cho ra nhiều khói, rồi xài phụ gia trong xăng cho khói có mùi thơm, vậy mới hấp dẫn mấy em. Khói xe "su" còn thơm gấp mấy lần mấy anh yên hùng.

Vậy đó khói và bụi len dần vào cuộc sống thường nhật của người dân Cần Thơ, vốn yên bình lâu nay. Với quan điểm, mỗi người chịu một ít cái hệ quả của phát triển, của đô thị hóa, người ta vứt ra đường mọi thứ tạp nhạp, kể cả "dẫn chó ra đường" ... cho gọn. Cái miệng cống gần một quán cà phê đầy ắp những quả dừa rỗng, cho tiện tay ấy mà...Bảo sao nước không lụt, đường không ngập.

Một thành phố công nghiệp và môi trường xanh, sạch đâu có mâu thuẫn với nhau. Người dân ai cũng mong Cần Thơ sẽ phát triển thành một trung tâm công nghiệp của khu vực nhưng xanh sạch như Singapore. Điều ước này đâu khó lắm, phải không?

MỘT THOÁNG HƯƠNG XUÂN

2010-09-17T00:43:00.001-07:00

Mùa xuân ở miền Nam không có cái lạnh của miền Bắc, nhưng lại có cái nắng đầu chì chiết. Cái nắng mà bầu trời xanh trong không có chút mây nào che chắn. Sau một tí se se của gió mùa Đông bắc vào độ Noel, cái nắng về không phải để báo xuân mà báo Tết. Tây và ta cùng ăn Tết dương lịch, nhưng đến Tết Nguyên Đán thì chỉ có ta ăn mà thôi. Mấy ngày mùng, dân mình cười đùa tí toét trên phố còn mấy ông tây lững thững dọc đường, mắt nhìn ta ăn tết một cách hờ hững. Chả là mấy ngày nghỉ này là bonus khi sang làm việc ở Việt nam. Thế nhưng nhìn mặt mấy ông, coi chán chường lắm. Chắc thấy người ta ăn tết vui nên nhớ nhà.

Nhớ lúc còn nhỏ, Tết về háo hức lắm, chứ không như bây giờ, nghe nói tết chỉ hình dung ra những ngày nghỉ ngắn ngũi mà không phải bận tâm đến công việc. Thế thôi. Chẳng còn cái không khí sắm sửa cho tết. Bởi vì, mọi thứ đều sẳn sàng ngay trong những ngày bình thường có thiếu món gì đâu. Chẳng đợi tết đến mới có bánh Tét, bánh chưng…dưa hấu thì bán quanh năm không hết. Mấy tết gần đây, chỉ mua cho bọn trẻ nửa ký mứt bí, nửa ký mứt dừa, vậy mà qua Rằm tháng Giêng phải bỏ vì không ai ăn. Cái thú mặc áo mới ngày Tết cũng không còn. Vì bây giờ đâu có khăn gì để mặc một bộ đồ mới may sẳn. Chả bù cho cha mẹ chúng ngày xưa chỉ chờ dịp Tết để có bộ cánh mới. Thật là cái gì sẳn quá, đầy đủ quá thì không còn quý kể cả hương xuân! May mà có chợ hoa làm cho mấy ngày tết có cái gì đó khác thường.

Mấy đứa nhỏ thích lắm, đưa ông Táo xong chúng hầu như đã nghỉ học hết. Mà nghỉ tết thì sướng hơn nghỉ hè nhiều vì không phải học thêm. Ngay lúc này thường thì chợ hoa lại được bày ra. Tối tối, được cha mẹ đưa ra chợ hoa chơi chả mua gì nhưng thích, thích lắm. Mà thích thật, giữa thành phố chợt có một rừng hoa. Rồi ông đi qua bà đi lại, đông ơi là đông. Phải khen và biết ơn vì mấy ông nhà vườn hay thật- mà các loài hoa cũng hay- cứ đúng mấy ngày tết ta thì hoa mới nở đồng loạt, chứ tết dương lịch thì có thấy gì đâu. Hoa mai thì độc đáo hơn, rằm tháng Chạp lặt hết lá thì mùng một tết trổ hoa (ngoài Bắc thì có hoa đào, cũng thế). Kể cũng lạ. Không có mai hay đào chắc là mình không biết có tết. Bên Nhật nghe đâu bây giờ người ta chỉ ăn tết theo Dương lịch, nói dại, nhỡ ta cũng thế không biết mấy ông nhà vườn có làm hoa nở vào dịp Noel được không.

Thằng con chợt hỏi bao giờ thì về Nội. Chợt bâng khuâng và vui vui khi nghỉ đến những ngày tết được về quê. Nơi tuổi thơ yên ả trôi qua… hồi cả chục năm trước. Vả lại, một năm có mấy khi về quê. Nay có dịp về thăm cũng tiện bề. Nhiều gia đình anh em cùng hẹn nhau về, và đông quá nên phải nấu thứ này bày thứ kia mới có cái mà ăn mà bù khú. Thế là bếp được nhóm lên mà bếp là nếp nhà, là quê hương mà. Còn bạn bè họp mặt gặp nhau hàng ngày, vậy mà í ới nhau trong mấy ngày tết lại có cái thú khác. Mồng một, mồng hai…nhiều người về quê, chỉ còn vài ông quê xa, hoặc "không còn quê" ở lại thành phố. Vắng có mấy ngày, vậy mà gặp nhau mừng như gặp Việt kiều. Ông bạn vong niên bức xúc lắm. Tết mà thêm mấy ngày nữa, chắc tao chết vì chán.

Không có những cái hương vị quê nhà mang đầy chất tinh thần như vậy thì chắc là Tết buồn lắm. Bởi vật chất của Tết thì có nhiều, thừa mứa, khi nào cũng có. Chỉ có cái hương, cái hoa…của ngày Xuân là không phải lúc nào cũng có. Tôi có cách riêng để nâng niu chúng. Trồng mấy cây mai để mấy đứa nhỏ lặt lá (chỉ 5 phút là xong), khiến chúng háo hức với Tết hơn. Mấy tháng cận tết không cho mặc thêm đồ mới. Rồi cho chúng về quê. Rồi họp mặt bạn bè vào mùng Năm (có hơi xui một chút, nhưng không sao)… phải nuôi dưỡng cho chúng một chút hương vị tết, hương vị Xuân- để sau này chúng còn có cái để gọi là ký ức. Nếu không thì ngày tết chỉ còn biết chạy rong đón cái nắng rát mặt. Còn gì là Hương Xuân.

Hương vị quê nhà: HƯƠNG BIỂN

2010-09-17T00:42:00.001-07:00

Quê ngoại tôi nằm ở ven biển một tỉnh miền Tây-Trà Vinh. Một vùng đất khó, cho đến nay người dân vẫn còn nghèo; đặc biệt là các vùng nông thôn xa xôi. Những ngày cận Tết như thế này, gió từ biển thổi vào phần phật như muốn cuốn lốc hết thảy mọi thứ, cùng với cát. Cát thổi vào mái và vách lá của những ngôi nhà nghe rồn rột. Vậy mà khi gió cát về thì mọi người lại rộn ràng hẳn ra. Những cánh đồng dưa hấu xanh mướt dưới nắng trời, nhú lên những quả con con. Khi tiếng quết bánh phồng vang lên phùm phụp đâu đó thì ngoài đồng cá kèo đã nổi đầu khắp nơi. Một lần về Duyên hải, quê ngoại xa lắc, mấy đứa nhỏ con cậu con dì đi bắt cá kèo cho ăn. Chúng làm một thòng lọng bằng chỉ may, rồi rà ngay trước đầu mấy con cá kèo giật mạnh. Cứ tưởng trò chơi như vậy biết chừng nào mới có ăn; vậy mà trong chốc lát chúng bắt được cả nồi cá kèo mập núc ăn cả ngày không hết. Chứ mấy cái xà ngôn đàng sau ruộng mỗi lần trút ra chỉ có nuớc đem bán mới hết! Một chiếc nồi đất đun bằng rơm của vụ mùa vừa gặt xong, bốc lên mùi ngay ngáy của rạ mới. Cá kèo còn sống nhảy tưng tưng được nhanh tay bỏ vào nồi đậy kín nắp lại, chỉ sau vài phút chúng chết hết. Cho nước mắm rươi vào đun sôi, vớt cho đến hết bọt là chín tới. Không bột ngọt, không đường và phải là mắm rươi với cá kèo còn sống thì mới đúng. Nước mắm làm từ những con rươi biển, có cái mùi đặc trưng của vùng duyên hải. Cá kèo kho khi còn sống mới làm cho con cá giữ vị ngọt và thịt mềm mại, cộng với cái mật đắng trong bụng cá làm cho cá kèo trở thành loại cá độc chiêu, chỉ mình nó mới có. An cá kèo phải ăn nguyên con mới lịch sự, còn bẻ khúc đầu, nơi có cái mật thì khúc đuôi để ai ăn. Ở thành người ta lấy dấm, muối làm cho cá hết nhớt, rồi mới đem kho, khiến cho con cá khô quắt và cứng. Độc món cá kèo kho ăn với cơm nóng, trên mâm có thêm một dĩa dưa hấu mới hái trên rẫy về là một điều hạnh phúc. Hạnh phúc thật đơn giản và bình thường như nó vốn vậy, không chỉ của nguời dân vùng biển, mà còn của những người lưu lạc ở chốn thị thành trêu ngươi nay lại tìm thấy sự quen thuộc nơi ký ức sâu thẳm.

Chiều xuống ở vùng này, gió càng tợn. Những cây dừa cao, trĩu trái cứ nằm xuống đứng lên trông hãi lắm. Gió càng nhiều, người ta càng cười. Vì họ chắc rằng ngày mai tép sẽ đầy ắp xà ngôn. Những con tép bạc đất, mình to bằng ngón tay, trong xanh, búng mình chong chóc trong rổ. Dân ở đây bảo tép sinh ra từ đất. Vì ruộng khô nẻ, cứ có nuớc vào là có tép. Loại tép đó lột hết vỏ lấy noãn bỏ vào trong một trái dừa. Loại dừa chưa khô nhưng cũng khá già, thường dùng để làm mứt. Nuớc dừa này như có ga, uống nghe gay gay. Chừng mười lăm phút, noãn tép đã đỏ rần trong trái dừa. Muối hột đem ra đâm nhỏ với ớt hiểm xanh mọc trong bụi tre. Mấy cọng rau răm, vấp cá sau hè được hái và bày ra quanh mâm. Gắp con tép trong trái dừa chấm vào muối ớt, đưa vào miệng cùng với một cọng rau răm. Vị ngọt của biển dạt dào trong miệng. Một ngụm rượu nếp (trông cứ đùng đục thế nào ấy) đẩy cái ngọt và sùng sục của biển vào tận bên trong. Hai tay cứ vỗ đùi đôm đốp. Thật hào sảng, thật đã! Trong xóm, từng ngọn lửa rơm nướng bánh phồng chợt bùng, chợt hiện. Gió phần phật gợi lên một thời khai phá của cha ông.

Những món ăn vùng quê không chế biến cầu kỳ, không bày biện công phu nhưng cứ xoắn xuýt trong tâm hồn, trong ký ức người đi xa. Ở một góc khuất nào đó, thỉnh thoảng nó chợt hiện lên. Và khi có ai nhắc tới, hồn quê - vị ngọt của món ăn như cứ trào lên trong trái tim và cả trên đầu lưỡi.

Tản mạn: Ở TIỆM HỚT TÓC

2010-09-17T00:34:00.001-07:00

Mỗi lần đi hớt tóc đối với tôi là một lần đi xuống đời, một lần đi thư giãn. Thư giãn thật chứ không phải trong ngoặc kép. Một cái tiệm hớt tóc nhỏ ở một góc con đường. Một con đường hẹp, đầy ổ gà mà cả gần chục năm không thấy ai nói chuyện sửa sang gì cả. Cả ba cha con mỗi lần hớt tóc phải đi 2-3 cây số, nhưng tiền công cả lượt chỉ tốn có 10.000 đồng. Mấy ông bạn chế nhạo ham hớt tóc rẻ mà tốn tiền xăng đi xa còn hơn. Thật ra, đâu phải vì ham rẻ mà đến đây. Chỉ vì quen rồi, ai hớt cũng không hài lòng. Anh thợ hớt cho mình đã biết ý rồi. Cứ đến nơi là leo lên ngồi khỏi phải dặn. Cái tiệm nói cho sang, chứ thật ra là một cái chòi nhỏ đủ che nắng mưa, có phần nhếch nhác. Nhưng người đến đây toàn là người quen cả. Hớt tóc riết rồi quen ấy mà. Có ông bác sĩ, có anh kỹ sư, có cả mấy cậu sinh viên...cả mấy chú xe ôm. Người ngồi hớt tóc lẫn kẻ ngồi chờ, ai cũng góp một câu vào câu chuyện đời. Lúc thì vụ án này, lúc thì chính sách nọ. Anh thợ hớt tóc thi thoảng châm thêm vài câu như khích mọi người bàn luận. Người ta nói rượu vào lời ra, chứ chưa nghe ai nói hớt tóc, lời ra! Một cái xã hội to đùng chốc bỗng được khái quát thành những câu chuyện trong quán hớt tóc.

Tôi có thói quen đọc báo xong là mang quẳng vào tiệm đề anh cho khách đọc. Không ai đọc báo kỹ bằng những người ngồi chờ hớt tóc. Qua vài ngày là mấy tờ báo cáu bẩn, nhàu nát như giẽ rách. Anh xe ôm vỗ đùi cái đét: thấy chưa, làm ẩu thế nào cũng bị bắt mà. Ê! ông nhà báo, bữa nào viết vụ này nhe. Anh nhà báo cười hì hì. Còn ông bác sĩ ngồi nghe ậm ừ, rồi nói bắt quàng sang chuyện chiến tranh Iraq... Mọi chuyện trên đời đều được bàn luận tại đây. Có lúc bí quá, mặc dù tóc còn ngắn tôi cũng cố đi hớt tóc một buổi để tìm ý viết bài! Định bụng sẽ đề nghị mấy ông làm chính sách vĩ mô, hôm nào đi hớt tóc bụi một bữa...Người nói hết chuyện trong bụng, nói thoải mái. Hớt xong cái đầu là nhẹ nhỏm. Nhẹ cả trong lòng. Thế nên ai cũng coi chuyện đi hớt tóc ở tiệm này là thư giãn.

Một hôm trời mưa, con đường ngập nước. Chiếc xe tải chạy ngang qua làm một vạt nước bắn tung vào tiệm. Thế là hớt không cần xịt nước. Kẻ thì rủa xả, người thì cười ha hả...rồi thì chuyện con đường đau khổ mấy năm trời dân kêu réo vẫn không ai ngó ngàng được đem ra mổ xẻ. Văn phòng của một tờ báo lớn cũng nằm trên con đườngnày, nhưng đăng bài biết bao lần mà có kết quả gì đâu. Chiếc xe tải thoát nạn, người ta chuyển sang chửi rủa những ai có trách nhiệm. Tôi hỏi đùa: mấy ông không giữ ý gì cả, cứ bô bô chửi đổng. Không sợ à. Anh thợ hớt tóc cười: cùng phe mà. Ai vào đây đều cùng phe mình cả, vì nếu khác phe người ta đã đi chỗ khác hớt rồi. Anh cười hà hà.

Sáng chủ nhật, tôi chở thằng nhỏ đi hớt tóc chuẩn bị khai trường. Vả lại, lâu rồi cũng đâm nhớ những người góp chuyện, quen nhau vì hớt tóc. Nhớ cái không khí sang sảng của cái tiệm hớt tóc nhỏ mà chứa đầy những câu chuyện lớn của xã hội. 9-10 giờ mà tiệm vẫn còn đóng, không như mọi khi mở cửa từ sáng sớm. Hỏi ông cụ bên cạnh. Ông bảo: nó chết rồi chú à. Sụp ổ gà, té xe chết hồi hôm. Bàng hoàng và thẩn thờ. Một thế giới đã bị mất. Một người ra đi. Cái xã hội nhỏ không còn người tụ tập góp chuyện. Con đường vẫn còn ngập nước. Ở đầu đường sáng nay mấy chiếc xe ủi đã bắt đầu san lắp để làm đường. Nhưng anh thợ hớt tóc thì không chờ được.

ĐI HỘI CHỢ NƯỚC NGOÀI

2010-09-17T00:27:00.001-07:00

Bây giờ người ta đi nước ngoài như đi chợ, vì đi lại dễ dàng. Thế nhưng đi hội chợ nước ngoài là chuyện khác. Đó những chuyến đi tìm cơ hội giao thương, đi làm ăn chứ có phải đi chơi đâu. Cái tâm lý đi bán hàng hội chợ còn ám ảnh mãi nên nhiều doanh nghiệp đi dự hội chợ nuớc ngoài cứ khệ nệ mang hàng đi bán thay vì đi tìm người để giúp mình bán (đại lý. đối tác bán hàng). Dĩ nhiên tìm được người bán hàng cho mình ở nước đó và cả bán được hàng tại hội chợ thì hay quá rồi.

Hội chợ Thương mại quốc tế Côn Minh-Asean vừa qua, Vinacafé và Bitis...sử dụng đại lý của mình tại chỗ để bán hàng và giới thiệu sản phẩm thật là lưỡng tiện. Có nhiều doanh nghiệp khác cũng mang hàng sang bán, được nhiều người ưa chuộng nhưng dân địa phương họ hỏi ở Côn Minh muốn mua thì sao? Không có câu trả lời tức là công sức bỏ ra đã phí hoài. Công ty May Tây đô mang hàng sang trưng bày tại hội chợ, ai đi xem cũng xuýt xoa đòi mua, nhưng ông Giám đốc cứ liên tục trả lời: hàng chỉ trưng bày thôi không bán. Xem chừng quá nhiều người hỏi, ông cho viết một tờ cáo bạch: hàng mẫu không bán! Nhưng ông vẫn có mặt suốt mấy ngày để tìm cái gì đó. Cuối cùng một công ty xuất nhập khẩu tại Côn Minh đã tìm đến thương lượng và nhận làm đại lý độc quyền, nhiều công ty khác tìm đến chào hàng cho ông các loại vải. Mục đích của ông là như vậy.

Có doanh nghiệp vào hội chợ cứ đi năn nỉ mấy doanh nghiệp mà gian hàng còn nhiều khoảng trống để xin được bày hàng vì họ thiếu chỗ. Hoá ra khi được rồi, họ lại bán cái chỗ đó cho mấy người bán đồ kim hoàn, đồ nhựa của Myanmar, Trung quốc...!

Nhiều tỉnh, cử hẳn một đoàn doanh nghiệp xem ra rất tốn kém. Nhưng nghe đâu đoàn chỉ toàn là cán bộ hội nông dân phụ nữ ...từ Việt Nam sang xem hội. Cũng có đoàn đạt nhiều hiệu quả, có đoàn thì không. Vì có đoàn đi hội chợ thật sự , lại có đoàn thì chỉ đi "hội" mà thôi. Vài doanh nghiệp có hàng tham gia triển lãm, trưng bày tại hội chợ nhưng gọi mãi: người đâu? không thấy. Thông tin chỉ là những tờ brochure vô tri, thiếu trước hụt sau. Tuy nhiên, tỉnh An Giang đã làm nên đình đám ở hội chợ Côn Minh do lãnh đạo đoàn theo rất sát các doanh nghiệp, giúp trưng bày, liên hệ tổ chức, tiếp khách...và các doanh nghiệp tham gia cũng chuẩn bị rất kỹ. Các gian hàng đầy ắp người. Chắc vì thế mà dân Trung quốc có biết ăn mắm bao giờ nay xúm lại mua mắm Bà Giáo Khỏe ào ào.

Cái đơn giản là danh thiếp và tài liệu giới thiệu mà nhiều doanh nghiệp còn quên. Huống hồ là việc phải có phiên dịch tiếng Trung quốc ở hội chợ Côn minh, khiến cho nhiều doanh nghiệp chạy đôn chạy đáo trong ngày khai mạc...Quả là không đơn giản. Có người đặt vấn đề rằng đi hội chợ (kể cả trong nước) là một hoạt động xúc tiến kinh doanh và quảng bá thương hiệu thường xuyên của một doanh nghiệp. Chính vì thế, hoạt động này phải được chuyên nghiệp hóa. Nên chăng?

GÓC NHÌN XUỐNG PHỐ

2010-09-17T00:24:00.001-07:00

Quán cà phê quen thuộc lâu nay như một người bạn, bổng nhiên xa lạ. Xa lạ như chưa hề quen biết. Bên kia đường là công viên có hàng cây bàng ngã đầu vào nhau, đan xen nhau tạo thành cái mái che còn kín hơn cả những tấm tôn, mát rượi. Vậy mà sáng nay cái công viên kia trở thành bình địa. Các cây bàng nằm ngã sóng xoài vẫn đè lên nhau như chưa muốn rời xa nhau. Con đường sẽ được rộng mở, bộ mặt mới của đô thị rồi sẽ rộng ra, sẽ khoáng đãng. Các ngôi nhà nằm hai bên đường phấn khởi, nôn nao vì chỉ trong một ngày giá đã lên hàng chục cây. Chả là con đường rồi đây sẽ thành đại lộ. Trong cái đống đổ nát của công viên cũ vừa phá ra có cả bức tượng con ngựa bằng xi măng chỏng vó. Thằng nhỏ bán vé số thẫn thờ tiếc rẻ, thôi rồi nó không còn leo được lên lưng con ngựa mỗi khi chiều xuống, khi mà đài phát thanh đã công bố xong kết quả.

Không chỉ riêng thằng bé, những người uống cà phê trong quán cũng có cảm giác hụt hẩng. Những người vô tâm nhất cũng còn thốt lên tiếc rẻ những cây bàng trồng từ hơn chục năm nay. Cái bóng mát, cái màu xanh mát được thay bằng cái ánh nắng chói chan nhún nhẩy vì không có gì ngăn cản, có cả bụi mù. Con người khi đứng trước những thay đổi thường có những phản ứng bản năng là không chấp nhận ngay những thay đổi đó cho dù nó có hợp lý hay không. Khi phát hiện ra mình vừa bị mất thứ gì người ta thường hay thốt lên: không, nó mới vừa ở đây mà! Ông bạn tôi vừa mới chuyển công tác sang một vị trí mới cao hơn nhưng ông đã khóc trước mặt nhân viên khi công bố sự thay đổi này cho những người mà ông đã từng gắn bó gần chục năm. Nhưng rồi ông cũng sẽ phải đi, cái mới biết đâu sẽ làm ông hào hứng hơn. Cái công viên nằm giữa hai con đường kia phải nhường cho cái đại lộ thênh thang, cái tồn tại nhỏ bé phải nhường cho cái sự phát triển to lớn hơn. Và cái hụt hẩng tạm thời cũng chỉ như là cái giá cho sự phát triển. Chỉ mong sao cho cái giá không quá đắt.

Ly cà phê đá hôm nay tự nhiên trở nên khó nuốt đối với nhiều người đang ngồi trong quán...người ta đang bồi hồi hoài niệm về những cái mới đây còn tầm thường quá đỗi rồi chợt trở nên quý giá khi bổng nhiên không còn tồn tại. Đám đông hiếu kỳ bu quanh công trình bàn tán, chỉ trỏ. Mà có gì để mà bàn tán kia chứ. Một người thốt lên rằng mai mốt con đường này sẽ to lớn hơn thành đại lộ tầm cỡ. Vậy mới xứng với thành phố loại 2 . Ừ nhỉ? vậy mới phải chứ...Người ta bắt đầu nói về cái mới, người ta nói về đô thị hóa. Ngoài kia, những cây bàng mới đổ từ sáng sớm, lá đã bắt đầu úa. Chiếc xe cẩu đang kéo nó lên đưa đi nơi khác. Đám đông tan dần. Chiều nay tan trường phải chỡ tụi nhỏ đi ngang đây một chút cho tụi nó ghi vào bộ nhớ là hồi xưa trên đại lộ này từng là công viên.

GIAO THỪA: THỜI GIAN KHÔNG ĐỢI

2010-09-17T00:23:00.001-07:00

Từ lúc đến tuổi nhi lập, mỗi khi giao thừa là trong lòng lại thấy có một cảm xúc gần giống như nhau, năm nào cũng vậy. Ngoài đường xe cộ đang rộn ràng, người ta đang trẩy lộc xuân. Pháo hoa như trùm lấy thành phố, tiếng nhạc hiệu giao thừa và trống lân thúc giục trên ti vi, thắp một nén nhang thơm trên bàn thờ gia tiên: Chính là lúc cảm xúc thân quen chợt đến, thường kỳ như đến hẹn lại lên. Đó là cái cảm xúc tiếc nuối năm cũ. Trời ạ, mới đó mà đã hết năm. Cứ ngỡ là mình vừa mới thắp nhang giao thừa năm trước xong. Chợt nghĩ đến bao điều mà giao thừa năm trước hoạch định còn chưa làm được. Giật mình vì tự thất hẹn với mình, mà tuổi đời lại vừa thêm tuổi. Rồi chính giữa cái bông lung tiếc rẻ lại nguyện lòng phải làm bằng được một số việc cho năm sau. Lúc đó một cảm giác trái ngược khác về thời gian lại đến ( chẳng phải thuyết tương đối của Einstein đâu): thấy thời gian còn dài chán. Phải đến ra Giêng mọi cái ở cơ quan mới chạy lại kia mà. Thôi thì cứ vui hưởng mấy ngày Tết cái đã.

Tháng Chạp tới thì Tết cũng lò dò theo sau. Trong cơ quan đã bắt đầu những kế hoạch cho năm mới, trên công trường công nhân vẫn phơi lưng ra đấy. Mọi việc vẫn bình thường cho tới khi…Cho tới khi chiều hôm qua, chợ hoa xuân đột ngột nhóm lên. Chợt thảng thốt Tết đến rồi và cảm giác thời gian chợt như chùng lại, như đợi chờ. Trông mặt từng người cái khắc khổ chịu đựng của một năm nhọc nhằn chợt tươi tắn hẳn ra, bớt căng thẳng. Cái cảm giác làm biếng dễ thương xuất hiện. Hôm sau không khí làm việc chợt uể oải hơn thường ngày, người ta nói nhiều về Tết, người kháo nhau mua sắm…Cái cảm giác chủ quan mặc dù là thế, nhưng mọi việc vẫn tiến hành, vẫn thực hiện. Ngân hàng vẫn tính từng phần trăm lãi suất chứ có ngừng lại ngày nào. Hợp đồng cũng đến hạn cho dù vào ngày mùng Một!

Nói vậy chứ dùng dằng mấy bửa Tết, sau đó lại vắt giò lên cổ mà chạy. Cảm giác hối tiếc năm cũ thật ra cũng có mặt tích cực, như một lời nhắc nhỡ. Năm nào cũng thế Xuân đến rồi đi cùng thời gian, chỉ có những cái mà mình làm ra là còn tạm thời ở lại. Nó như minh chứng cho cho sự tồn tại của ta trong quá khứ. Không có nó chắc gì mình đã là mình. Chợt nghĩ ngày mai đến nâng cốc chúc Tết cùng những người bạn mình sẽ ngâm:

Thời gian đi mãi đường trần

Chẳng đợi ai, chẳng chồn chân bao giờ…

ĐÀ NẲNG: DU LỊCH HÀNH HƯƠNG VÀ HOÀI CỔ

2010-09-17T00:11:00.001-07:00

Vài ngày trước chuyến công tác ở Đà Nẳng, một người bạn cho tôi biết thành phố này đã được công nhận thành phố loại I; vì thế nên trong đầu tôi cứ hiện lên một thành phố ồn ào náo nhiệt của một đô thị công nghiệp. Sau một giờ bay từ thành phố Hồ Chí Minh, tôi đã có mặt tại Đà Nẳng, nhưng những gì tôi thấy từ trên máy bay lúc sắp đáp xuống và trên đường đi từ sân bay về thành phố không như cái mà tôi hình dung được. Đà Nẳng, dịu dàng và yên tĩnh hơn nhiều so với một thành phố công nghiệp và cảng biển.

Ở tại khách sạn bên dòng Thu bồn, nhìn qua phía bên kia là bán đảo Sơn trà; cứ mỗi lần mở cửa là một cảnh sơn thủy đã được thiên nhiên vẽ ra trước mắt. Mãi đến tối sau khi xong việc, tôi mới có dịp xuống phố. Đường phố ở đây được thiết kế vuông góc và song song nhau như trên bàn cờ. Khu trung tâm cũng náo nhiệt, nhà nào ở đường Hùng Vương cũng là một shop, lớn hay nhỏ; khách du lịch Tây nhiều hơn ta, "Tây ba lô" cũng nhiều mà "Tây ông chủ" cũng không kém. Ở trung tâm thành phố bạn có thể bắt gặp hầu hết chi nhánh các công ty có văn phòng tại thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội...Nhưng chỉ hơn 10 giờ đêm mọi thứ đều lắng xuống, đường phố thưa thớt...Lúc này, nếu tìm được một hàng mì Quảng, xà vào nếm thử món đặc sản này thật là thú vị mặc dù khách phương xa có lẽ không hợp khẩu vị cho lắm, nhưng đó mới chính là hương vị chính cống của xứ Quảng.

Chiều hôm sau, cả cơ quan chúng tôi cùng thuê một chiếc tàu du lịch trên sông Thu bồn. Khách được ngồi trên boong nếu không mưa và được đưa dọc dòng sông quanh thành phố. Một ban nhạc dân tộc với phong cách mộc mạc nhưng thật nghệ thuật sẽ cùng theo những người khách lạ. Trong khi du khách có thể thưởng thức các món đặc sản như hến, điệp, cua...thì người dẫn chương trình cùng với ban nhạc biểu diễn trước mũi thuyền sẽ đưa ta đến một thế giới của những truyền thuyết xứ Quảng, cùng với những giọng hò Huế à ơi cao vun vút như muốn đưa hồn người về những đỉnh non xa. Là người Việt Nam, dù ở xứ nào, khi ấy thả hồn theo dòng lịch sử của người dẫn chuyện, cùng với tiếng hò lanh lãnh xứ Huế, ta sẽ thấy cội nguồn dân tộc đang về rất gần gũi. Đó chính là cái hay mà những người làm du lịch ở Đà Nẳng làm được. Đầu tư cho một loại hình như vậy, rõ ràng không tốn kém nhiều, rất đơn giản, nhưng hiệu quả về mặt văn hóa, du lịch thật tuyệt vời. Một khách du lịch nói với tôi rằng ông ta có một buổi thật đẹp, mặc dù không hiểu tiếng Việt nhưng ông ta có thể cảm nhận được qua những câu hò, giọng hát một nét gì đó thật là Việt Nam. Trên tàu c ó những vòng hoa mà du khách có thể mua tặng những giọng ca mến mộ và có thể cùng đóng góp cho cuộc hành hương về nguồn dân tộc ấy.

Chuyến bay chiều thứ bảy về Sài gòn giúp tôi có được cả ngày để đến những danh thắng khác. Năm ngọn: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ của Ngũ hành Sơn (thật ra là 6, ngọc kia là Âm hỏa sơn) nằm cạnh bãi biển Non nước mà nếu không đi qua sẽ không phải là du lịch Đà Nẳng (khu này cách Đà Nẳng hơn 20km), nơi đây đã được Bộ Văn hóa xếp hạng di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh. Núi non và hang động rất nhiều ở năm ngọn ngũ hành này, thế kỷ 19 nhân chuyến nhàn du tại đây vua Minh Mạng đã đặt tên các ngọn núi và cho xây nhiều ngôi chùa như Tam thai, Linh Ưng, và tôn tạo các động. Với vài ngàn, bạn có thể nhờ những cô bé, cậu bé bán nhang lễ Phật dẫn đi khắp nơi và thuyết minh thật "nhuyễn" như một "gay" nhà nghề. (guide: hướng dẫn viên du lịch). Bãi biển Non nước rất vắng khách, cát thật mịn, biển sạch và xanh trong, nước tới ngực vẫn có thể thấy được cá lội dưới chân. Đứng trên ngọn Kim sơn nhìn về phía biển xanh ngăn ngắt, sóng vỗ bờ trắng xóa: thật là hùng vĩ!

Leo núi rã rời, tắm biển chán chê là bụng đã cồn cào, rán thêm một chút để đến phố cổ Hội An thưởng thức món "cao lầu", giốngnhư món mì Quảng, nhưng sợi mì khác hơn. Trên xe tôi cảm thấy cái nôn nao của đói và của sự háo hức được trông thấy những khu phố mà họa sĩ Bùi Xuân Phái đã tạo nên những bức tranh nổi tiếng của mình. Cách Đà Nẳng khoảng 40km về phía Đông Nam, phố cổ Hội An được xây dựng từ thời Nhà Nguyễn vào khoảng cuối thế kỷ 16, đang là một trung tâm thu hút khách du lịch và các nhà nghiên cứu kiến trúc cổ. Thời đó các thương gia người Trung hoa, Nhật, Ân độ Hòa Lan... đã đến đây mua bán tấp nập, hàng năm họ đến và ở lại 6-7 tháng, do vậy họ lập nên một khu phố để có chỗ cư trú lâu dài; đặc biệt là người Nhật và Trung quốc. Quần thể di tích chủ yếu là nhà ở, bến cảng, cầu, nhà thờ tộc...người dân ở đây còn duy trì những tập quán lâu đời và lối sống của một đô thị thời xa xưa.Phố xá hẹp nhưng sạch, các cảnh quan như những ngôi nhà cổ lạ mắt, ngôi chùa cầu kỳ bí được giữ gìn rất tốt nhưng trong những cái đẹp như vậy có những cái rất chướng như ngôi nhà kiến trúc hiện đại nằm lọt thỏm giữa ngôi nhà mái cong làm mất vẻ thẩm mỹ, hoặc như trong những ngôi nhà có treo bảng nhà cổ nhất để du khách tham quan thì bên trong bày bán đầy quần áo, đồ lưu niệm cho khách khiến cho nhiều người mất đi cảm hứng hoài cổ thú vị....

Bồng bềnh trên máy bay về lại thành phố Hồ Chí Minh, tôi cứ nghĩ mãi về Cần Thơ nơi mà tiềm năng của những chuyến du lịch về miền đất trù phú, xanh tươi, những chuyến tàu trên dòng sông với các câu giọng cổ và những câu chuyện thời khai phá cũng hấp dẫn không kém nhưng vẫn chưa thấy được đầu tư, khai thác. Ý tưởng về một chuyến đò hành hương trên sông Thu bồn được tái tạo thành một chuyến đò theo dấu chân xưa về miền khai phá cứ lan man trong suốt chuyến bay.

Giấc mơ thoát nạn kẹt xe

2010-09-17T00:05:00.001-07:00

Buổi sáng, ở thành phố nhiều người tất bật dậy từ 5 giờ chuẩn bị đi làm hay đưa con đi học. Buổi trưa, ở cơ quan, vì làm sao về nhà và trở lại làm việc cho kịp? Lỡ bị kẹt xe là mất việc buổi chiều. Chiều tan sở làm, ghé rước con hay bù khú đâu đó vài ve với bạn bè. Về đến nhà, mọi người chỉ kịp nhìn nhau rồi đi nằm. Cái nhịp điệu máy móc ấy cứ nhại đi nhại lại, cũ rích mà vẫn cứ phải theo. Cuộc sống mà, sinh nhai mà... có cách nào khác đâu. Kẹt xe buổi sáng trầm trọng đến mức ở một số nơi người ta áp dụng giờ làm việc lệch ca. Nhưng ai đi muộn hơn, ai đi sớm hơn đây? Mấy bà nội trợ đi chợ cũng làm cho kẹt xe. Ai dám ngăn không cho họ đi chợ được, có mà đói meo. Rồi tới một buổi sáng nọ, chợt phát hiện ra còn có cái để cho cuộc sống tốt hơn, nhàn tản hơn mà sao người ta không làm. Tỷ như, sao ta không làm việc tại nhà, đi chợ tại nhà, vui chơi giải trí tại nhà? Tại sao không?

"Tưởng tượng nhé. Buổi sáng nàng thức dậy muộn, vệ sinh cá nhân xong nàng ngồi vào máy tính truy cập website: sieuthi.com. Trời đất, lại có dầu gội mới đây này. Cho hai chai. Thịt bê tươi à, hai ký nhé. Bột giặt này, nho táo này, rau sạch... tất cả đều bị nàng click cho mấy cái. Rồi nàng đi tập thể dục. Xem phim truyền hình nhiều tập trên VTV. Chiếc máy tính vẫn còn nối mạng để đấy. Bạn vươn vai thức dậy. Đánh răng, rửa mặt và từ từ thưởng thức ly cà phê 3 trong 1 mà chẳng chút vội vàng. Bên chiếc máy tính nối mạng, bạn nhận được mấy chỉ thị nóng hổi của sếp qua e-mail. Bạn nhắn nhân viên, ra lệnh cho họ. Bạn nhận từ cô thư ký bản hợp đồng, sửa vài chỗ rồi ký tên "điện tử" vào đấy. Thế là hợp đồng đã ký xong. Chuông reo ngoài cửa, nhân viên siêu thị mang hàng tới. Tiền đã chuyển trả lúc nãy qua tài khoản trên mạng, giờ chỉ kiểm hàng lấy hóa đơn. Quay vào làm việc tiếp trên máy tính trong lúc nàng vừa nấu cơm vừa nhận mệnh lệnh, thảo luận bằng điện thoại. Mọi việc hoàn tất trong buổi sáng lúc 11 giờ. Cơm nước đã sẵn sàng. Cần chi vội, lướt qua vài trang web, chat cùng mấy người bạn cũng đang ngồi ở nhà bên máy tính hẹn hò, chiều nhậu. Nhưng chiều phải ra khỏi nhà chứ làm sao mà nhậu trên mạng được".

Tôi kể giấc mơ trên cho nàng. Chỉ nghe hứ một tiếng, kèm theo tiếng : hão huyền. Tôi chống chế cho rằng những điều trong mơ ấy hoàn toàn có thể thành hiện thực chớ sao. Bây giờ đã có Internet, việc gì cũng có thể. Từ năm 1997, một công ty dược nổi tiếng chẳng đã đưa ra khái niệm văn phòng ảo (virtual office: văn phòng đặt tại nhà mỗi nhân viên với đầy đủ trang thiết bị liên lạc) đó sao? Và họ cũng đã đưa vào thực tế một vài nơi rồi. Còn thương mại điện tử? Đối với nhiều nước, chuyện này xưa như... Internet! Nàng bảo: biết rồi, nhưng tiền điện thoại và nối mạng để thực hiện ước mơ đó chắc bằng lương của hai đứa cộng lại.

Giờ thì chỉ còn nước trông chờ vào "ông" bưu điện để giải quyết nạn kẹt xe buổi sáng. Thôi thì cứ đi làm bằng chiếc honda kẻo muộn!

DỌC ĐƯỜNG XUÂN

2010-09-17T00:00:00.001-07:00

1. Gần đến Tết, do công tác nên có dịp làm một chuyến đi thăm hết các tỉnh ĐBSCL, kể cũng thú. Mới ngày hôm qua 14 Tết, trời còn se se lạnh, không có gió giữa trưa; tự nhiên sang ngày rằm 15 gió thổi về phần phật. Bà con gọi là gió Tết; như vậy mới là Tết. Dọc đường từ Cần Thơ đi Vĩnh Long, cây cối nằm rạp xuống hết, tưởng chừng như sắp gãy đến nơi. Những khóm trúc, những bụi chuối cứ đứng lên nằm xuống như những cánh tay vẫy vẫy trong gió. Những ngôi nhà hai bên đường trên đoạn này thường hay trồng trước nhà những cây mai to đùng. Những cây mai đã bị vặt lá trụi lủi như những cành cây khô. Vậy mà đến gần những cây mai trông thấy lộc biếc mới nhú, hừng hực sức sống mới hay chính những cây mai trơ cành này mới là biểu tượng mang nhiều sức xuân nhất trong thời điểm này. Nhiều cây mai đã trổ bông đầy ấp mặc dù còn hai tuần nữa mới tới Tết, những cây mai cổ thụ vàng hực như điểm xuyết cho con đường quê rạo rực vào xuân. Trong những ngôi nhà mái lá, những tờ lịch năm cũ được xé rời và dán khắp nhà để trang điểm cho năm mới. Còn những tờ lịch năm mới thì được dành cho nơi trang trọng hơn. Ông cụ già hom hem nhưng vẫn cởi trần trùng trục tay cầm con dao phay đẽo đi đẽo lại một khúc tre xanh hơn sãi tay, ông nói đó là cây nêu ăn tết đấy, già rồi không còn sức dựng cây tre cao đâu. Thằng con trai cười hùng hục: bây giờ ai mà dựng nêu nữa ba ơi.

2. Ai hỏi chợ hoa Tết nơi nào có hoa xấu nhất. Xin thưa đó là chợ hoa Cao Lãnh. Là xứ sở có cả làng hoa Tân Qui Đông hàng năm làm đẹp cho cả vùng miền Nam vậy chứ chợ hoa Cao Lãnh thì lèo tèo, hoa kiểng thì ỏng eo. Hỏi sao vậy, người bán trả lời tỉnh khô. Tất cả hoa đẹp đã được tập kết đi về các chợ Sài Gòn, Cần Thơ hết, còn lại thứ nào thì đem bán thứ ấy. Ông bạn nhờ mua mấy chậu hoa xịn ở tại chỗ trồng hoa, hỏi mua thì chủ vườn nói đã bán hết cho lái buôn đem về Sài Gòn rồi, mai mốt lên trển mua! Ở thành thị vậy mà sướng. Trong lúc người dân thành thị đang tìm mua sắc quê về hưởng Xuân , tỷ như hoa kiểng, tôm khô, nước mắm Phú quốc, bánh phồng... thì người dân tỉnh lẻ cũng kiếm mua mấy thứ hương thành về ăn Tết. Mấy hôm trước, dân Cao Lãnh thiếu điều làm sập cái siêu thị mới xây do quá hiếu kỳ. Được mấy hôm người thưa bớt nhưng cái khí thế mua sắm Tết vẫn còn hừng hực, nhìn thấy người ta vô siêu thị thì biết. Khổ cho mấy cái shop ngoài chợ, nghe than mà rát cả ruột. Cất cái siêu thị to đùng như vậy làm sao tụi tôi bán hở trời.

3.Từ Cao Lãnh ngược về Cái bè, có đoạn chợt nghe tiếng gì thùm thụp đều đặn. Hỏi ra mới biết là tiếng quết bánh phồng. Dừng xe đi vào tìm mua một ít gọi là quà xuân cho bạn. Đi vào gần tới nhà thì cái tiếng thùm thụp chợt biến mất mà thành cái âm thanh bèm bẹp của cái cối đầy nếp dẽo va chạm với cái chày to đùng. Cái khối nếp như cứ dằng dưa níu kéo, người ơi người ở đừng về. Ghé quán cô Vân Mập trên quốc lộ 1, mới thấy mấy chục bánh phồng mua hồi nãy ở có bán cả. Từ bánh phồng sữa, nem chua, xoài đầu mùa cho đến bánh Kinh Đô, Đức Phát...thứ gì cũng có. Mới hay thông thương khiến cho thị thành và nông thôn gần nhau ghê nhỉ.

... Tết lại về rồi đó trên những cành mai, chậu kiểng; trong tiếng cối bánh phồng và trên nụ cười hớn hở của cô chủ quán vì đông khách....

MƯA ĐẦU MÙA

2010-09-16T23:54:00.001-07:00

Con mưa đầu mùa trút xuống đột ngột, khiến cho mặt đường nhựa cháy bỏng bốc khói, như rót nuớc vào một cái chảo nóng, chỉ không nghe rõ tiếng xèo xèo thôi. Mưa không nhiều nhưng cũng mang lại cái cảm giác mát mẻ, bớt đi cái oi bức. Người đi đường thấy mặt mày tươi hơn, cây xanh lắc qua lắc lại, như thể đang vươn lên. Được một lúc, cái nóng rồi cũng trở lại như cũ, chỉ còn cái cảm giác an ủi là mùa mưa đến rồi.

–—

Mấy tháng trước người dân thành phố này được một phen mở cờ, "tắm mưa"...khi thành phố được lên hạng, lên đời. Sáng hôm đó nhận được nhiều tin nhắn: "Sướng nhé, mày đã dân thành phố, không còn nhà quê nữa nhé..."; "Ngủ một giấc, chúng ta đã là dân thành thị..." Dân chúng cũng rộn ràng lắm dù không biết thế nào là thành phố thuộc trung ương, thế nào là thành phố loại 1...Trong giấy tờ, con dấu người ta gấp rút sửa lại chữ tỉnh, thay bằng thành phố. Tự nhiên được nâng cấp, lên đời ai mà chả sướng chả ham.

Sướng gì thì chả ai rõ nhưng giá cả tăng vọt, nhất là giá đất thì, ôi thôi...không leo thang cây mà đi bằng thang máy! Đất ngoại vi nghe đâu qui hoạch thành khu dân cư, chưa thấy đường xá gì mà giá lên 3, 4 triệu đồng một mét vuông. Ai lỡ chưa có chỗ cất nhà thì mướn nhà ở tiếp chứ sao mà mua nổi; mà giá thuê nhà cũng tăng, thành phố mà...Các dịch vụ khác cũng tăng theo cho kịp với uy danh mới của thành phố. Mấy xe lôi gắn máy thì hết thời rồi. Ai cho lưu hành loại xe tự chế này trong thành phố to kia chứ. Giờ phải đi xe buýt hoặc taxi thôi. Thậm chí, hớt tóc cũng lên giá. Vì không còn hớt tóc lề đường nữa, phải mướn nhà hành nghề hết...

Tiếng là thành phố trung ương như vậy, chứ sao một thời gian, ngẩm lại người ta thấy còn nhiều chuyện mà một thành phố đẳng cấp như thế này phải làm mà cũng chưa thấy động tĩnh gì. Cái cây cầu thông thương mơ ước của bao người vẫn còn ở đâu dó trên giấy tờ. Người dân bao phen mừng hụt vì chờ ngày khởi công. Mấy bác về hưu bảo cất cây cầu xong tụi tao đi bộ qua, rồi về chết cũng cam. Vậy mà có mấy ông "đi xa" rồi mà cầu thì còn xa lắc. mà nói chi đến cây cầu to quá. Thành phố gì mà còn những con "đường" mới có một đám mưa đầu mùa, người dân tự động thêm vào chữ "mương" bên cạnh. Bao năm nay ai cũng mong có ngày con đường sẽ được cải tạo. Vậy mà năm này qua năm khác vẫn y nguyên! Chuyện ấy vẫn còn to. Chuyện nhỏ xíu như cái nhà bảo vệ bằng gỗ nhếch nhác, nằm chắn hết lối vào của một công viên thuộc loại đẹp, ngay giữa trung tâm thành phố, trước UBND. Giống như cô gái đẹp có nốt ruồi sát phu to đùng trên má. Vậy mà chả thấy ai nói năng gì. Chỉ có những người đi tập thể dục buổi sáng càu nhàu. Mà sớm quá ai mà nghe. Vì thế mà nhiều nhà đầu tư đến viếng mà ít ai trở lại. Tỷ như, đi coi mắt cô dâu gặp phải một công nương nghe nói con nhà danh giá (không phải đanh đá à nghe) mà xấu xí, còn không có của hồi môn.

Ông bạn ở xa về nghe nói vậy, hỏi ngược lại một câu mà cứng họng. Ổng nói mấy cái vụ kể trên thì cũng phải có người làm chứ, tự nhiên có cầu, có đường à. Này, thành phố của cậu muốn lên loại một, thì phải có con người loại mấy? Không biết làm sao mà trả lời. Bó tay.

–—

Ngoài đường mưa chưa ướt đất, nắng đã lên gay gắt. Hơi nước bốc lên hầm hập từ mặt đường. Rồi thêm một cơn mưa nữa chợt ập đến. Trời chợt mưa chợt nắng chẳng vì đâu. Mưa điệu này dễ bị bệnh lắm nghe.

MÁ ƠI ĐỪNG GẢ CON XA...

2010-09-16T23:53:00.001-07:00

Chỉ vì chuyện mấy cô gái ở Phụng Hiệp- Cần Thơ đi lấy chồng Đài Loan mà mấy người bạn suýt giận nhau. Vì mỗi người mỗi ý cơ mà. Cô kia chắc lưỡi hít hà lo cho số phận má hồng cùng nhau. Phen này đi lấy chồng xứ xa là "mười phần chết bảy còn ba" rồi. Đọc báo thấy bao nhiêu chuyện trái khoáy về vụ này cứ bày ra nhan nhản. Bảo sao không nóng ruột. Còn ông kia là dân làm ăn (gọi là doanh nhân), tính toán thiệt hơn một lúc rồi bảo rằng: vậy cũng hay. Sao mà hay? Ông nói 60.000 ngàn cô kia ở lại Việt Nam, bao nhiêu phần trăm sẽ thất nghiệp, bao nhiêu phần trăm rơi vào tệ nạn. Nếu lấy chồng là mấy anh nông dân chè chén liệu có thoát cảnh bị hành hạ? Bấy nhiêu đó nhà nước lo hết hơi, mà lo bằng tiền thuế của dân không chứ lấy đâu ra. Chuyện cãi nhau là vặt nhưng lại đặt ra lắm vấn đề cần suy nghĩ.

Nhiều người cho rằng hiện tượng lấy chồng Đài Loan là kết quả của tư tưởng vọng ngoại vốn phổ biến trong tiêu dùng nay lây sang hôn nhân. Song lý do này khó thuyết phục bằng tình trạng thất nghiệp phổ biến trong giới thanh niên nông thôn. Hiện nay, hơn 80 phần trăm lao động ở miền Nam là ở nông thôn. Trong đó 50% là nữ giới. Đã vậy, đất canh tác thì ngày càng nhỏ đi chứ không "sinh sôi nảy nở như người" nên công việc đồng áng cũng không đủ để cho lao động nam làm nói chi đến nữ. Hơn thế nữa, làm ruộng có làm mãi suốt năm đâu, cũng phải chờ lúa chín, phải chờ trời mưa. Thế là, khi điều tra lao động ghi là Nguyễn Văn A., nghề nghiệp: làm ruộng. Cứ ngỡ là có nghề ngỗng đàng hoàng nhưng một năm 365 ngày, chỉ ra đồng có vài tuần là hết việc. Cái đó nghe đâu mấy ông ở các viện gọi là thất nghiệp trá hình. Nhiều địa phương kêu gọi công nghiệp hóa nông thôn, mang nhà máy về xây ở nông thôn để thu hút lao động nhằm ly nông bất ly hương. Nhưng nhiều nhà máy phải hoạt động cầm chừng do tác phong kỹ luật công nghiệp không thể một sớm một chiều cảm hóa được cái tính lề mề trong lao động nông nghiệp của công nhân lẫn nhân viên quản lý tại chỗ. Một thanh niên ở Phụng Hiệp khóc lóc như mưa: con bồ của em sắp lấy chồng Đài loan rồi. Sao chú không xin cưới nó trước đi. Cưới rồi lấy gì nuôi. Sao không cho nó đi làm. Nó nói làm công nhân may đi ca, tù túng quá đi không nổi. Vậy chú mày làm cái gì đi để nuôi vợ con. Dạ em không biết may, mà ông già cho có 1 công ruộng. Một ông giám đốc có nhà máy đặt ở huyện than công nhân nữ tới mùa thì xin nghỉ gặt, nghỉ cấy mấy ngày...Còn nam thì vô nhà máy mà nghe nồng nặc mùi hóa chất (cồn), hỏi thì gãi đầu: em mới vô có một xị.

Hóa ra lấy chồng đi nước ngoài, có ít vốn cho bà già không sướng hơn sao. Thế là rủ nhau lấy chồng Đài Loan cả lượt. Ngăn chặn những yếu tố tiêu cực liên quan đến vấn đề này là cần thiết. Song việc giáo dục và cải thiện chất lượng lao động nông thôn phải là căn bản và song hành với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nông thôn. Nếu không, có xây mười nhà máy ở huyện xã thì cũng không có ai làm việc. Ông giám đốc công ty may chặc lưỡi, đi lấy chồng Đài Loan trong hai năm tới 60.000 ngàn cô, còn cái nhà máy có mấy trăm công nhân nữ của ông mà không chắc có đủ người để tuyển. Bần cùng sinh sáng kiến, ông nói: hay ta đổi mới tư duy bằng cách thay vì tuyển thợ may là nữ, mình tuyển nam tất. Thế cũng hay. Nhưng liệu có xảy ra vụ lấy vợ Đài Loan không nhỉ?

Cửa hàng bán nỗi nhớ quê xa

2010-09-16T23:50:00.001-07:00

Khắp các tỉnh miền Tây Nam bộ ít nơi nào có một cửa hàng độc đáo như cửa hàng nằm trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh ở Cần Thơ. Tất cả các món đặc sản của miền Bắc đều có ở đây. Từ nếp Bắc hạt tròn lẳn, đến rượu trắng, miến giong, quả gấc, bánh gai, bánh đậu xanh, kẹo cốm... có cả chiếu Nga Sơn. Nhưng thứ đắt hàng nhất ở đây là những nén hương (nhang) xứ Bắc. Khi ra Bắc lần đầu, vào những ngôi nhà ngoài ấy, tôi thấy có một mùi đặc trưng lắm mà hầu như nhà nào cũng có. Mãi sau này tôi mới phát hiện ra đó là mùi hương. Mùi thơm dìu dịu của trầm từ loại hương này khác hẳn với những nén hương được sao tẩm hóa chất mà khi đốt lên có mùi rất nồng. Thứ khói thơm đốt từ năm này sang năm nọ, lâu dần thấm đẫm vào vách, vào vật dụng, không khí; trở thành một thứ mùi đặc trưng mà những người con xứ Bắc khi đi xa đều nhớ.

Đến cửa hàng ở Cần Thơ có mua gì hay không thì chị chủ nhà cũng cố mời khách uống cho được một chén chè Thái Nguyên đặc đến chát cả cổ. Ngồi ở cửa hàng, xung quanh ngập những hàng hóa xứ Bắc, nghe giọng nói miền Bắc và có cả mùi của những nén hương không lẫn vào đâu được.

Mãi tận trong miền Tây xa xôi mà có một chỗ như vậy quả là một nơi thu hút dân Bắc ở Cần Thơ. Lúc đầu chỉ có những người gốc Bắc chính cống mới đến mua hàng về làm cỗ cho hợp khẩu vị, vì tìm đâu ra miến giong, tìm đâu bánh gai, tìm sao cho có hương trầm... Chủ nhân thì chỉ có một ít hàng do người thân gửi vào từng ít một. Rồi giao thông vận tải phát triển, đến mức chỉ cần gọi một cuộc điện thoại là hôm sau hàng đã được gửi vào bằng máy bay và chuyển ngay bằng xe tốc hành về Cần Thơ. Bây giờ thì khách hàng không chỉ là người xa xứ mà còn có nhiều cư dân Nam bộ lúc đầu chỉ muốn thưởng thức hương vị miền Bắc, lâu dần đâm ra ghiền. Tuy nhiên, lượng khách hàng chủ yếu vẫn là dân miền Bắc sinh sống trong này. Nhiều lúc họ đến cửa hàng không chỉ để mua hàng mà còn để sống trong cái không khí, cái mùi hương mà không phải lúc nào cũng có. Mua hàng xong họ còn ngồi với nhau chuyện trò cho vơi nỗi nhớ về quê xa. Đặc biệt những ngày cận Tết, người ta đến mua hàng tấp nập và cửa hàng còn gói cả bánh chưng, bày cả những cành đào.

Nhiều người cho biết ở ngoài chợ cũng có bán những thứ hàng hóa như vậy nhưng họ vẫn thích mua ở đây hơn vì nhiều lẽ. Mua hàng ở đây họ được an tâm là hàng chính gốc từ ngoài Bắc chở vào và chính ở đây cái hương vị quê nhà được tập trung nhất. Té ra, cái hương vị, cái hoài hương còn làm cho món hàng thêm giá trị. Chợt hiểu rằng ngay trong quê hương mình, từ miền này sang miền khác còn như vậy, huống hồ những người Việt xa xứ. Không biết ở những đô thị trên thế giới có ai mở cửa hàng bán cho người Việt mình những đặc sản quê hương có kèm theo khuyến mãi bằng những nỗi hoài hương.

CÔN MINH KÝ SỰ

2010-09-16T23:40:00.001-07:00

Cái mát mẽ của khí hậu miền núi làm nhiều người chợt nhớ khí hậu ở Đà lạt bên mình. Đã quá trưa mà nhiệt độ chỉ có 18-19⁰C nên người dân qua lại trên phố luôn mặc áo khoác bên ngoài. Dọc đường người ta trồng hoa ở những bãi đất trống, công viên, sặc sở lắm. Đây là một thành phố của Tỉnh Vân Nam nằm trên cao nguyên phía Tây Nam Trung quốc. Vì đi trước nước ta một giờ, nằm trên cao ở phía tây nên bảy giờ tối mà còn thấy mặt trời, cứ như 5 giờ chiều ở Sài Gòn. Thành phố Côn Minh có cái gì đó vừa rất lạ, vừa rất quen. Vẻ hiện đại của một thành phố mới thể hiện nổi bật với các khu phố có nhiều nhà cao tầng, đường xá rộng lớn có nhiều cầu vượt. Nhưng nó không có cái vẻ xa lạ như Bắc kinh, Thượng hải. Có lẻ ngoài đường còn rất nhiều người đi xe đạp và kiểu kiến trúc của những khu nhà trông giông giống như bên mình, nhiều chung cư rất cũ kỹ với nhiều "lồng chim" nhô ra lấn thêm không gian...

Những ngày chuẩn bị khai mạc hội chợ Thương mại Quốc tế Côn Minh-Asean, con đường từ thành phố ra sân bay đi ngang qua khu hội chợ triễn lãm luôn tấp nập xe cộ, cờ xí giăng đầy. Tài xế taxi nào cũng hỏi chúng tôi một tràng, nhưng không ai hiểu nổi vì không biết tiếng Trung. Độ chừng họ hỏi mình dân xứ nào nên nói là "Việt Nam". Họ cũng không hiểu. Đến chừng học lóm được 2 từ " Yũen Nàm" (Việt Nam), họ mới chịu gật gù.

Ngôn ngữ là cái khó khăn nhất

Đành rằng nhập gia thì phải tùy tục. Tới nước nào thì nói tiếng nước đó mới là phải phải. Tuy nhiên, ở các nơi khác ít nhất cũng có thể giao tiếp bằng tiếng Anh ở các nơi như khách sạn, nhà hàng, siêu thị...Còn ở Côn Minh thì vô phương. Buổi sáng ăn buffet ở khách sạn, nhìn thức ăn bày sẳn thích món nào thì ăn món đó. Cùng lắm thích ăn trứng ốp la thì ra dấu đập hai quả trứng vào chảo thì bồi bàn cũng hiểu. Chứ còn buổi trưa, buổi tối thì...khổ lắm. Ông bạn đi mấy ngày không ăn được bữa cơm ngon, bức xức lắm nên cố tìm ra một tiệm ăn Quảng Đông. Không biết kêu cơm như thế nào nên ra dấu đang lùa cơm vào miệng. Cô gái bồi bàn có khuôn mặt tròn quay, má ửng đỏ, cầm sổ ghi mà cười tít mắt: phàn, phàn. Còn thức ăn thì chịu. Cuối cùng, anh đành dắt cô này đi khắp các bàn trong quán xem người ta đang ăn món gì, thấy ngon thì chỉ cho ghi. Thực khách một phen trố mắt nhìn.

Du khách đến đây đi chợ mua sắm chỉ có thể giao tiếp, ngã giá thông qua chiếc máy tính cầm tay. Còn đi đâu bằng taxi phải nhờ ngừơi biết tiếng Trung viết nơi đến vào mẫu giấy rồi đưa cho tài xế mới được. Có một ông nhờ tiếp tân khách sạn phát âm dùm nơi ông muốn đến. Chui vào taxi ông đọc lại như thế nào không biết mà xe đưa ông đi tới một nơi lạ hoắc, muốn quay về lại không biết nói như thế nào, mới chết!

Các doanh nghiệp đến đây dự hội chợ có một buổi sáng nhốn nháo tìm người làm phiên dịch để giao tiếp. May là có nhiều sinh viên Việt đang theo theo học tiếng Trung tại đây kéo nhau ra, còn rủ thêm đám bạn Trung quốc theo học khoa tiếng Việt. Có nhiều Việt kiều đang sinh sống tại đây cũng đến tìm việc làm với mức thù lao khá hậu: 100 tệ/ngày. Khổ nỗi, các sinh viên Trung quốc thì tiếng Việt nói không rành, sinh viên Việt thì ngược lại. Còn đa số Việt kiều thì nói thạo nhưng không viết được chữ...!?

Hàng hóa đầy ắp thứ gì cũng có

Muốn mua thứ gì ở đây cũng có. Muốn giá nào ở đây cũng có. Đi vào khu chợ con Ốc trên đại lộ Bắc Kinh, nguời ta thấy choáng ngợp vì cái sự phong phú của hàng hóa và nói...thách. Từ giày dép, túi xách, dây nịt...đến những bộ veston sang trọng; những máy thu thanh nhỏ xíu, cho đến điện thoại di động đòi mới đều có. Có một điều là thượng vàng hạ cám. Giá nào cũng có. Một chị bạn dân Sài Gòn đi cùng phải choáng ngợp vì một cửa hiệu nhỏ có để bên ngoài biển "chỉ 5 tệ" (tương đương 10.000 đồng Việt nam). Trong cửa hiệu vô vàn túi xách nữ, balô... mà theo chị nếu mang về làm quà ai cũng xuýt xoa. Mỗi cái chỉ có 5 tệ. Chị cười, không biết nói chơi hay nói thật: Mình mua hết cửa hàng này đem về Sài gòn chắc kiếm kha khá. Ông bạn mua được bộ complet giá 200 tệ. Rất đắc ý vì giá này bên mình không đủ trả công may đo. Hoá ra, một ông khác xem xong bảo rằng ông vừa mua một bộ như vậy chỉ có 120 tệ! Nhưng cũng có những cửa hàng mà chiếc áo thun sport nam treo giá tính đến hơn triệu đồng tiền mình và không trả giá được... trong khi nói thách là một đặc trưng khi đi chợ bên này, nhất là khi phát hiện bạn không phải là người Trung quốc. Chị bạn bảo rằng đêm qua chị mua một đôi giày có 60 tệ, vậy mà người bán hét giá ban đầu đến 500 tệ! Kiểu này nếu không mạnh miệng thì trả giá thế nào cũng dính. Hàng hóa đa dạng và tràn ngập với đủ loại giá cả khiến cho hàng hóa nhập từ nước khác vào khó lòng mà tìm được chỗ đứng trên thị trường này.

Chúng tôi cũng thấy nhiều cửa hàng bày bán dép Bitis, Càphê bột Vinacafé, thậm chí rất nhiều cửa hàng nhỏ có bày bán mít sấy khô Vinamit, made in VN (Ở sân bay Côn Minh cũng có bán). Áo sơmi Trung quốc nổi tiếng là rẻ, vậy mà người ta cứ sắp hàng mua áo An Phước, May Tây đô... Nếu chịu khó nghiên cứu thị trường, tìm ra cái nhu cầu còn thiếu của người dân ở đây thì chúng ta vẫn có cơ hội đấy chứ.

Vẫn còn mặt trái của sự phát triển

Trên đường về khách sạn, mưa phùn và gió rét căm căm. Mới 9 giờ mà các cửa hàng, siêu thị... đã kéo cửa hết. Tiếng rít của những cánh cửa sắt vang lên, thì một đám người đợi sẳn từ lâu ùa vào hành lang để tranh chỗ ngũ, bằng cách trãi những tấm chăn cũ xì, vá chằng đụp. Nhiều lắm những người như vậy. Thấy chúng tôi nhìn, anh bảo vệ khách sạn biết chút tiếng Anh bảo họ là những người nông dân lên thành tìm việc và...vô gia cư. Ở những góc phố, các nàng Kiều co ro trong lớp áo bông chạy theo khách, dù không hiểu họ nói nhưng ai cũng biết là các cô muốn gì...Ngày khai mạc hội chợ nhiều người không cảnh giác đã bị mất máy ảnh, hàng hóa trưng bày...ngay tại nơi mà an ninh xem chừng được bảo vệ rất nghiêm nhặt...

Có cái được, có cái không...nhưng trên đường ra sân bay về lại Việt Nam nhiều doanh nghiệp tự nhủ rằng họ sẽ quay lại thành phố Côn Minh mát mẽ này vì đó là một thị trường đầy tiềm năng, dù rất nhiều cạnh tranh.

XÓM NHỎ

2010-09-16T21:14:00.001-07:00

Cả chục năm nay, con hẻm nhỏ vẫn cứ bình yên như ngày nào mà mỗi cư dân cứ phải xắn quần lội qua vũng bùn để vào nhà. Rồi con hẻm được xi măng hóa. Rồi nhà cửa khang trang hẳn ra, rồi xe máy ra vào inh ỏi. Chả bù với lúc mà từ chú Tư, anh Tám đều lặng lẽ mỗi ngày hai buổi đi về trên nhũng chiếc xe đạp cà tàng. Thế rồi, một hôm, cả xóm náo nhiệt lên vì những sự kiện dồn dập. Người ta mới chợt nhận ra rằng thời buổi kinh tế thị trường đã làm cho xóm nhỏ không còn bình yên như xưa nữa…

Từ đám cưới Đài loan...

Lão Tư có mụ vợ chanh chua bán đồ Si đa ngoài phố, tự nhiên sắm hẳn bộ cánh mới tinh tươm. Lão đang ra sức đạp nổ chiếc xe máy mới tậu. Mụ Tư đi tới đi lui trong xóm trong bộ cánh lòe loẹt mà cỡ tuổi mụ không ai dám mặc. Đám con đứa nhỏ nhất 5 tuổi cho tới đứa lớn nhất 18 tuổi cũng lăng xăng như nhà có đám. Mà có đám thật. Chả là lão Tư đang làm đám cưới cho đứa con gái mới 17 tuổi lấy chồng Đài Loan. Cái thằng chồng may thay chả sức mẽ gì nhưng theo lời của mấy thằng nhóc trong xóm con nhỏ chắc phải kêu bằng ba mới vùa. Hàng xóm cũng lấy làm ngạc nhiên nhưng vì đám cưới diễn ra ở nhà hàng và không mời ai nên cũng không ai thắc mắc. Chỉ có đều sau đám cưới mụ Tư không còn chạy chợ Si đa mà ở hẳn nhà. 5-6 chiếc tàu há mồm đều trông chờ vào món tiền cưới mà nghe đâu chưa tới một cây vàng. Con em của đứa vừa lấy chồng được mụ chăm chút, phổng phao hẳn ra mặc dù mới chỉ 15-16 tuổi. Có tin rằng mụ cũng đã lo liệu xong chờ đủ tuổi là theo chị về Tàu. Khổ nỗi, con chị cho đến giờ cũng chả thấy có thư từ gì?

Cho đến khách phương xa...

Buổi chiều, con hẻm vẫn chưa sáng đèn. Bọn trẻ đang chơi đùa hể hả cùng nhau sau cả ngày bị "giam" trong trường. Bỗng cả bọn lặng im mấy giây vì lạ hay vì hãi quá không biết. Sau đó cùng nhau nhao nhao lên như cái chợ trưa. Ê hê lô, Ê, Mỹ đen tụi bây ơi. Té ra, Bà Ba Mỹ (gọi vậy vì bà có chồng Mỹ, đẻ ra đứa con gái đen mun) mấy năm trước đi theo diện con lai, nay dẫn về mấy thằng Mỹ đen thăm nhà. Rồi nhà của bà tràn ngập tiếng Mỹ, bà cũng nói tiếng Mỹ. Giọng của bà rổn rãng, khua khuắn cái lặng yên của con hẻm. Anh Tám dạy trong trường Đại học, ra đứng trước nhà nói nhỏ, mấy thằng Mỹ nói tao còn biết nó nói gì. Còn bà Ba tao chịu không nghe được! Cả tuần liền, ban ngày mấy "chú Mỹ đen" ra đá banh cùng bọn trẻ. Tối đến anh Mỹ đen nhà ta cũng đi uống bia ôm. Được mấy ngày đâm ra ghiền. Bà Ba sợ quá tổ chức ngay đám cưới giữa một chú Mỹ và một trong mấy đứa cháu của bà ở quê ra. Sau đám cưới bà cho nó về Mỹ luôn, nói là để lo thủ tục đem vợ về Mỹ. Không đầy một tuần, đám cưới tiếp theo được tổ chức cho thằng Mỹ còn lại. Hôm về Mỹ, thằng này không chào ai trong gia đình bên vợ mà ra từ giã một em ở quán bia ôm mới chết chứ.

Đoạn kết của ba đám cưới và…một đám ma.

Trong hẻm có một căn nhà mà chủ nhân đã ra mặt tiền làm ăn, bấy lâu nay để trống. Hồi đầu tháng, có người đến dọn ở. Gia đình mới đến có một bà cụ đang hấp hối. Được vài hôm thì cụ qua đời. Đám tang của cụ con cháu đông đúc, có cả người từ nước ngoài về. Ai cũng cho rằng cụ quả là có phước. Buổi tối trước hôm đưa bà cụ về nơi vĩnh hằng, một dàn kèn đồng được mời đến để đưa tiễn. Tiếng kèn đồng vang vang trong con hẻm chật chội như muốn làm nổ tung moị người. Nhưng nghĩa tử là nghĩa tận. Mọi người vào nhà đóng kín cửa, cô Thủy ôm con chặt trong lòng cho nó đừng giật mình. Kèn đồng có thổi bài: lòng mẹ bao la như biển Thái bình …Có tiếng sụt sùi, rồi nức nở…Sáng sớm hôm sau, cũng bản nhạc này, cũng dàn kèn đồng người ta đưa cụ về nơi an nghĩ. Trưa hôm đó, cả xóm cùng tưng bừng vì dường như người ta đang đánh nhau trong ngôi nhà mà sáng nay còn có người mẹ vừa mất. Hóa ra, do bà cụ yếu quá sợ rằng sau khi cụ chết đi thì ngôi nhà chung sẽ dành phần cho ai nên mấy người con bán nhà đi để tiện bề chia chát trong khi cụ còn đó. Bây giờ kẻ ít người nhiều xâu xé nhau sau khi chỉ mới vừa chôn cất bà cụ xong. Tội cho bà, có nhà cửa hẳn hoi lại chết trong căn nhà trọ. Và đau khổ hơn khi con cái đánh nhau vì chuyện chia của…

Rồi con hẻm cũng bình yên trở lại. Nhưng những cư dân lâu năm ở đây chợt nhận ra rằng trong cái nắng trưa như làm đặc sệt không khí, tiếng gà gáy đơn độc như ẩn chứa sự sùng sục của thị trường. Và rồi giữa thành phố rộng lớn này, con hẻm nhỏ dường như rất nhỏ…

CHUYỆN NHỎ!

2010-09-16T21:11:00.001-07:00

Mùa mưa tới, khổ sở vì phải đắp đê chống lũ trong nhà vào mùa mưa trước nên tôi phải nâng nền nhà. Công việc đang tiến hành trơn tru thì đến ngay lót gạch thì trời mưa tối thui, cúp điện. Thợ bỏ về hết. Ông thợ làm cửa sắt bảo thế là không giao hàng đúng hẹn được. Vậy là mất toi hai ngày. Định hỏi ông điện lực sao cúp điện như vậy làm cho dân khổ quá. Có người bảo chỉ có mình chú khổ chứ ai. Chuyện nhỏ. Hỏi ông bạn làm giám đốc xí nghiệp may: cúp điện thì làm sao? Cho công nhân nghĩ chứ sao. Vậy hợp đồng không làm kịp thì...Bị phạt! Sao không mua máy phát. Trời! Điện chạy máy phát giá thành lên tới 3.500 đồng/kwh. Lấy gì làm lời. Sao không khiếu nại ông điện lực. Chuyện của mình là chuyện nhỏ ai để ý. Vận động viên tầm cỡ quốc gia kia bị gãy cổ sắp chết tới nơi mà cái ông có trách nhiệm trả lời tỉnh queo: chuyện bình thường. Quả là trong hàng trăm, hàng ngàn vận động viên mà chỉ có một người bị gãy cổ, theo thống kê là chuyện nhỏ. Ở tỉnh nọ, khi Sở giáo dục hoãn không cho học sinh thi HK2 sau khi tất cả học sinh đều đã chuẩn bị, làm các em vàphụ huynh hoang mang. Ông phó Giám đốc Sở bị "thắc mắc" bèn trả lời rằng chuyện thi cữ có đề sẵn khi nào thi mà không được, hà cớ gì thắc mắc. Chuyện nhỏ. Rất nhiều chuyện nhỏ chung quanh ta bị cho là nhỏ đến nổi nó lớn lúc nào không hay. Nhiều doanh nghiệp tỏ ra tiếc rẻ khi bước vào hội nhập và thương mại điện tử thì mới hay cả mấy năm trước đây cái tên miền của mình đã được người ta đăng ký. Giờ muốn "trả lại tên cho em" phải chi ra khối tiền. Cũng bởi vì, trước đây ta cho là chuyện nhỏ.

Sự thờ ơ, vô trách nhiệm đối với những chuyện nhỏ khiến cho ta chai lì ngay cả với những chuyện lớn. Chuyện các em học sinh qua đò đến trường trong nước xiết đâu có phải khi xảy ra rồi thì mọi người mới hay. Ai cũng biết đó là nguy hiểm, khó khăn cho các em, nhưng chuyện nhỏ: không thể vì cớ đó mà xây cầu. Để rồi 18 học sinh không bao giờ có dịp đi qua cây cầu bắc qua con sông oan nghiệt… nếu có và một ông lão 82 tuổi phải dằn vặt. Trong giáo dục, chúng ta còn thiếu ngay từ khâu đầu tiên tập cho các em học sinh những quan tâm về những người khác, về các vấn đề xã hội. Những việc như ra đường thấy miễng chai phải nhặt bỏ vào thùng rác là việc không thấy bàn tới có lẽ vì là chuyện nhỏ chăng. Một chuyên gia về hàng không từng nghiên cứu và phát biểu một định luật nhằm hạn chế những sai sót có thể xảy ra bằng cách ngay từ đầu lưu tâm đến những chuyện nhỏ: nếu có một sai sót nào đó thì nhất định sẽ có người thực hiện sai sót đó. Do vậy để nó đừng xảy ra thì không cho nó tồn tại.

CHIM PHÓNG SINH

2010-09-16T21:05:00.001-07:00

Có cầu ắt sẽ có cung; đó là qui luật thị trường. Vậy mà anh bạn tôi lại lấy thế làm cái lý sự cùn của mình để biện giải cho cái mà anh gọi là học thuyết mới: mọi cái ác đều bắt nguồn từ cái thiện. Anh bảo có những người mong muốn mua chim để phóng sinh thì mới có người đi bắt chim về để bán, nếu chẳng thế người ta đi bắt chúng để bán cho nhà hàng chắc. Mà nhà hàng thì ai ăn cái thứ chim nhỏ xíu như se sẻ, chim én…như vậy. Không đủ nhét kẻ răng.

Đầu năm thằng em ngồi bâng khuâng nhìn ra phố chặc luỡi bảo sao năm nay chim se sẻ bay đi đâu mất, chẳng thấy tăm hơi con nào. Thằng bạn vừa từ Bảy Núi về kể rằng không còn con én nào ở trên núi vì người ta giăng bẩy bắt hết. Ở trước ngôi chùa trong thành phố này, những ngày Tết, có 1500 đồng là người ta có thể làm một đều thiện tức mua con én hay con chim gì đó, rồi phóng thích chúng. Một bà ra dáng chủ nhân, hai bàn tay ôm lấy con chim sẻ ra chiều nâng niu đưa lên quá trán; đứng trước tượng phật bà mắt lim dim, miệng lầm rầm. Con chim mắt dại hẳn, ngơ ngác kêu chíp chíp chờ tự do. Thời gian đợi chờ dài thăm thẳm với con chim vì bà ta có nhiều điều ước quá chưa thổ lộ hết với Đức Phật.

Theo cái cao siêu của Phật học , hể còn mong muốn cái gì đó cho dù là mong muốn làm việc thiện cũng là chưa diệt được dục và vì thế thì Phật không chứng cho. Huống hồ, cái mong muốn phóng sinh cho sinh vật để cầu phước lộc cho mình lại làm hại chúng...Con chim rồi cũng được giải phóng, nó chệnh choạng tung cánh bay lên một cách yếu ớt. Nó bay khuất sau ngôi chùa rồi không hiểu rơi hay đáp xuống đâu đó. Hôm mồng ba Tết, thằng nhỏ nhà tôi hét lên ba ơi nhà mình có một con chim. Mẹ nó bảo tốt vì đất có lành thì chim mới đậu. Con chim sẻ mệt mõi không muốn bay dù tôi cố nâng và tung nó lên. Hóa ra nó cũng mới vừa được phóng sinh.

Một số chim nữa cũng được tung lên và bay đi. Mấy con chim còn lại trong lồng sắt, sốt ruột, nhốn nháo chờ tới phiên mình. Bà cụ già mặc cả mua được con én nhỏ chỉ có 1000 đồng, tay run run thảy nó lên cho bay đi. Nó chấp chới vài cái rồi sà xuống vĩa hè. Bà bán chim ban nãy bảo thằng con bắt lại cho vào lồng nhốt "những con chim ẩn mình chờ chết".

Mong sao cho nhanh chóng hết tháng Giêng......

Chợ rau đêm

2010-09-16T21:04:00.003-07:00

Giữa lòng đô thị Cần Thơ mà vẫn còn một phiên chợ còn mang tính chất thôn dã, tự sản tự tiêu thì quả là một điều thú vị. Có người gọi đó là chợ Âm Phủ, nhưng những người buôn bán ở đây khi nghe gọi chợ bằng cái tên như vậy, thè lưỡi lắc đầu: sao gọi cái tên kỳ dzậy? Hỏi: vậy chứ kêu làm sao? Họ nói rằng cứ gọi nó là chợ hàng bông khuya là được

Chợ của những người "ngủ sớm dậy khuya"

Vợ chồng anh Hai Tồng, nhà ở tận Phong điền-cách Cần Thơ 15km, từ 2 năm nay, kể từ khi tham gia vào chợ này, đêm nào cũng đi ngũ lúc 7 giờ tối, để 12 giờ khuya là thức dậy ra chợ. Đây là chợ hàng bông theo như cách gọi của người họp chợ. Nhưng chợ không có bán bông hoa gì cả mà chỉ có trái cây và rau cải vườn. Nào là mận, ồi, sa bô; nào là chuối,cam, cóc...Rau thì xà lách, rau thơm, tần ô, bầu bí...Mua gì cũng có. Chợ bắt đầu khởi động từ khoảng 12 giờ khuya khi những chiếc xuồng ba lá chở đầy ấp trái cây rau cải của những người làm vườn làm rẩy từ miệt Phong điền, Cái răng, Ba Láng, Rạch gòi...cặp bến Ninh Kiều. Ghe xuồng tấp nập trên cả một đoạn dài của bến sông, tiếng người gọi nhau i ới. Xe đẩy tay, người vác mướn chen nhau đưa hàng từ bến sông lên họp trên các con đường từ đèn ba ngọn đến ngã tư Ngô Quyền-Lê Thánh Tôn, quẹo sang Tân Trào. Đặc biệt đoạn đường Ngô Quyền chỉ toàn là trái cây các loại, còn đoạn Lê Thánh Tôn-Tân trào dành cho rau cải. Những người từ miệt quê đến đây không chỉ là những người tự sản tự tiêu mà còn có những người mua bán chuyên nghiệp đi thu mua trái cây, rau cải từ vườn, từ rẩy rồi chở ra đây để bán. Chị Hoa, nhà vườn ở Láng Hầm, bày trước mặt mấy thúng cam,ồi; thứ nào cũng tươi chông vì mới hái, tươi cười nói: Đêm nào tôi cũng ngồi ngay chổ này từ 2-3 giờ sáng, chỉ khi nào mưa quá hoặc bệnh hoạn gì mới không ra. Không ra thì buồn và không có tiền. Chị cười sang sảng như quên hẳn thời gian, rằng mới có hơn 3 giờ sáng. Trời hửng sáng, thêm một số các bà các cô đi tập thể dục thấy đồ tươi rẻ nên dừng lại mua khiến chợ càng thêm náo nhiệt. Thế nhưng sự náo nhiệt chỉ diễn ra thêm chừng nửa giờ thôi. Mọi người đang chuẩn bị thu xếp trở lại nhà lồng chợ, hoặc trở về nhà, trả lại con đường cho người qua lại.

Dập dìu kẻ mua người bán

Bà Tám "cải", nhà ở Rạch gòi nhà chuyên trồng rẩy, đang ngồi uống cà phê đá bên cạnh một đống bầu bì, dưa leo ngồn ngộn, cô con gái út tay thoăn thoắt đếm dưa cho vào từng bọc 30 trái để chờ mối đến lấy. Bà bóc một quả dưa leo còn đầy phấn trắng đưa cho tôi: Ăn đi, không có thuốc sâu đâu đừng lo. Của nhà qua trồng đó, bán cho đám lái buôn nó ép giá còn chừng phân nữa (thực tế khoảng 30-40%), nên qua chịu cực đem ra đây bán sướng hơn. Tới sáng khi bà về nhà ngủ, thì mấy đứa con đi mua các đám cải, dưa trong xóm để khuya đến bà lại mang đi. Khoảng hơn 20 người ở chợ rau là dân Cần Thơ, họ là chủ vựa nhưng cũng dọn chợ từ khuya để đón dân nhà vườn mang hàng ra rồi mua lại; sau đó ngồi bán đến tận 6 giờ sáng mới dọn vô nhà lồng chợ. Số còn lại là người dân từ quê ra rồi tự bày bán cho đến sáng mới đi chợ rồi về luôn. Bên phố trái cây cũng vậy. Nhiều chủ vựa cũng thức cùng chợ, chờ nhà vườn mang trái cây ra để sang lại. Còn rau cải Đà lạt thì xe tải đậu ở xa, chỉ chở hàng về từ khuya bằng xe ba gác. Xen lẫn rau trái vườn, còn có cả nhưng thứ mang về từ nơi xa đến tập kết ở chợ này, càng làm cho nó phong phú nhộn nhịp hơn. Việc mua bán sang tay giữa các chủ vựa và dân trồng vườn trồng rẩy thường diễn ra từ 1-3 giờ sáng. Sau giờ này thì người mua thật sự mới xuất hiện: họ là những người bán rau cải từ các chợ nhỏ như Xuân Khánh, Mít nài, Trà Nóc đến bồ hàng về bán, họ là các xí nghiệp công ty ở tận khu chế xuất xuống mua thức ăn về làm bữa cho công nhân. Chị Tám, chị nuôi của một xí nghệp hóa chất, đang khệ nệ nào bí nào rau vừa mặc cả vừa hối thúc đóng hàng mang về, chị đưa tay chỉ ra chợ: ở đó bán mắc mà còn không tươi, vả lại buồi sáng đông người lắm nên đi chợ sớm này cho khỏe, cho rẻ. Chị chỉ cho tôi một quả bầu to đùng chỉ có 800 đồng! Tôi thì mua bầu bí làm gì, nhưng cũng trở lại mua một nãi chuối xiêm to 2500 đồng, và 1kg cam 6 trái 2000 đồng!

Những người thức và sống cùng chợ

Mấy quán cà phê cóc mở sáng đêm phục vụ chợ, mấy xe bánh mì thịt, xôi gà, có cả đống áo quần si đa cho các người dân quê lựa chọn. Mấy tay xe ôm ngáp vắn ngáp dài trên những chiếc ghế nhựa mà quán cà phê dọn ra ngoài đường. Còn mấy bác xe lôi thì có người đang an giấc trên chiếc xe của mình để chờ khách. Co ro trong chiếc áo gió cũ màu cháo lòng, Hòa-một thanh niên chạy xe ôm tâm sự: em đang chờ một chị cấp duỡng cho xí nghiệp hóa chất trên khu chế xuất đi chợ. Nãy giờ đã chở được 3 mối hàng đi về các chợ nhỏ. Bên cạnh mấy chiếc xe lôi là hàng đống rau quả đã đóng kỹ nằm chờ chủ nhân còn đang mua bán gì đó gần đấy. Một xe xôi gà lửng thửng đi đi lại lại trong một đoạn đường có hơn trăm mét, đâu đó vang lên tiếng gọi: xôi ! xôi. Đêm khuya nhưng cô bé chạy bàn cho quán cà phê cứ lăng xăng chạy đi chạy lại mang cà phê cho những người bán hàng, còn vài tiếng nữa là cô sẽ được ngủ bù, vì quán chỉ mở về đêm. Đông đảo nhất phải kể đến đội quân bốc vác, chuyển hàng; họ bận rộn nhất là vào khoảng 1-2 giờ sáng khi mà lượng hàng về rất nhiều, càng về sáng công việc càng thưa dần...

Tan chợ

Khi đầu đường Ngô Quyền, xuất hiện chiếc xe rác to đùng thì Bác Hai già chạy xe lôi, không thèm nhìn đồng hồ cũng nói ngay: 5 giờ rưỡi rồi. Mọi người cũng đang tất bật thu xếp gọn gàng để di chuyển hàng hóa thoắt một cái đã đuợc mang đi đâu hết. Đoạn đường rộn rịp lúc khuya nay lại im ắng. Vợ chồng Hai Tổng bán trái cây đã đi đâu mất. Không biết họ kiếm được bao nhiêu tiền lời nhờ mua đi bán lại mấy chục nãi chuối xiêm để trang trãi ít nhất 1000 đồng hoa chi, 1000 tiền bến đò, 2000 đồng tiền bến đậu ghe, 4000 tiền cà phê đá và 4000 đồng bánh mì mà hàng đêm họ phải chi ra. Nhưng chắc chắn bà Tám "cải" sẽ hài lòng vì không bị lái buôn bóp cổ của bà mấy chục phần trăm. Chợ hàng bông về đêm của Cần Thơ là một đầu mối quan trọng trong hệ thống cung cấp rau quả cho hàng chục chợ nhỏ khác trong nội ô, nuôi sống không biết bao nhiêu người dân quê và cả thành thị. Điều thú vị khác là giữa đêm khuya hai khách du lịch phương Tây vì không ngủ được nên xuống phố dạo chơi, chợt thấy chợ thích chí chụp hình lia lịa. Ông ta nói đây mới thật là một nét đặc sắc của chợ Việt Nam vì không có nơi nào giống như vậy.

VỊ ĐẮNG CỦA CHÁY RỪNG

2010-09-16T21:04:00.001-07:00

Mãi sau khi vụ cháy rừng U Minh xảy ra gần 1 tháng, tôi mới có dịp về Kiên Giang. Gặp ông bạn vong niên vốn đang mua bán ở chợ Rạch giá. Anh rầu rĩ than ế ẩm. Gần 3000 hộ dân sống nhờ rừng và còn hơn thế có cuộc sống liên quan gián tiếp đến rừng; vì thế rừng cháy ai cũng vạ lây. Mấy bà bán hàng ngoài chợ, dạo này cũng thời sự không kém, luôn miệng nhắc đến rừng, đến cháy. Tôi bảo rằng chữa cháy xong mọi thứ chắc khá hơn, vì người ta sẽ làm lại, sẽ trồng mới rừng… nhu cầu sẽ gia tăng. Chị bán trái cây trề môi: Chời, chời, đợi đến đó…Rồi bỏ lững câu nói.

Anh bạn làm báo ở đây cho hay Tỉnh đang thu mua khoảng 15 tấn hạt tràm chuẩn bị gieo sạ lại khu rừng mới. Mỗi hạt tràm chỉ bằng đầu chiếc đũa, 15 tấn biết cơ man nào là hạt! Nếu tất cả đều nảy mầm thành những cây tràm con thì cũng chỉ lắp tạm một phần chỗ trống đã mất. Với những con số như vậy mới thấy những cái mà chúng ta vừa mất đi do hoả hoạn quý giá đến nhường nào. Bà hoả một lần nữa là thủ phạm. Nhưng người dân ở đây, chính quyền ở đây, và cả chính phủ đều nói là do con người. Dư luận ở U minh thượng, lẫn U minh hạ đều kháo nhau là do dân ăn ong đốt bùi nhùi làm cháy rừng. Dân chúng sống gần rừng bị nghi ngờ. Họ bực tức làm đơn kiện chỉ ra ông Sáu, ông Bảy nào đó hợp đồng khai thác cá U minh làm cháy rừng. Muốn khai thác cá, họ phải rút hết nước rừng ra rồi chận dòng để bắt; khiến cho mặt than bùn bên trên khô queo, khi xảy cháy thì vô phương cứu chữa. Dân chúng nói rằng lâu nay không phải là không có cháy, thậm chí hồi chiến tranh Mỹ còn dội cả Napal vào đấy nhưng có cháy khủng khiếp như vậy đâu: chính là nhờ có nước. Chả biết giả thuyết nào đúng nhưng trường hợp nào thì cũng chỉ vì cái lợi cá nhân nhỏ bé mà làm tiêu cả tài sản lớn của cả nước. Vài chục lít mật hay hàng trăm lít mật; vài tấn cá hay thậm chí hàng trăm tấn cá, trị giá có bao nhiêu mà bây giờ phải bỏ vào đó hàng chục tỷ đồng để chỉ cứu chữa đám rừng đã cháy rồi. Ngoài những thiệt hại không kể xiết, còn có cả những giá trị vô hình nhưng vô giá.

Có một lần được cho phép vào rừng U minh, khi chiếc xuồng bơi dưới lòng kinh nhìn lên thấy hàng mét lá tràm rơi xuống tạo thành một lớp phân cách rõ ràng, chiếc dầm bơi quơ đến đâu cá nhảy xoi xói đến đó, rồi chim và dơi nghe tiếng động bay lên rợp cả trời...Bây giờ thì rừng vàng nay còn đâu.

Một cơn mưa đầu mùa bất chợt đến giữa trưa hè hầm hập nắng. Những hạt mưa mới vừa rơi xuống đã vội bốc hơi bay lên vì đất cháy bỏng. Nhưng mưa cũng đã làm dịu đi cái nóng, cái ngột ngạt của không khí. Mưa còn hạ nhiệt những trăn trở trong lòng người vì lửa U minh, hy vọng mưa sẽ giúp dập tắt đám cháy. Đứng ngoài bãi biển Rạch giá nhìn về hướng U minh thấy như là có khói bay lên. Gió phần phật từ biển vào mang theo hơi mặn chát, lẫn trong đó như có vị chát đắng của khói từ rừng.

LÀM ĂN NƠI MIỀN TÂY XA XÔI…

2010-09-16T20:55:00.001-07:00

Không phải là miền viễn tây xa xôi của Mỹ, nói theo tựa phim Wild Wild West, mà là vùng Đồng bằng Bất kỳ một công ty hay cơ sở sản xuất lớn nhỏ nào định "về miền Tây" thì cũng đều ngán ngại mặc dù ai cũng thấy cái thị trường này đông đúc và béo bở. Thành công hay thất bại đều có, nhưng bước đầu xâm nhập thị trường này ai cũng tìm kiếm những tay trung gian có sẳn để kết giao và trao gởi sản phẩm của mình. Dược phẩm thì đi tìm các nhà thuốc lớn thuộc hàng đại gia để nhờ làm đại lý phân phối, phân bón-thuốc sâu thì tìm mấy đại lý có vốn, có tiếng (vì mấy loại này nông dân mua gối đầu chịu nhiều lắm…); hàng tiêu dùng thì kiếm mấy cái shop "bự" mà gởi hàng… Nói chung, các công ty thường làm như thế này: tìm một đại lý (agent) ở các địa phương theo tiêu chí trên, rồi cử một đại diện (sales rep.) để chăm sóc các đại lý và triển khai các chương trình tiếp thị của mình. Việc tuy bài bản, đơn giản như vậy nhưng đâu phải dễ làm, vì phong tục, tập quán mua bán và cả phong cách của người miền này đòi hỏi người xây dựng và thực hiện các kênh phân phối, tiếp thị phải thông hiểu và hội nhập mới được.

Chọn ai làm đại diện ở miền Tây ?

Một tay đại diện bóng bẩy, cravat hợp mốt, ăn nói lịch lãm…có thể là hình mẫu lý tưởng ở đâu chứ ở đây thì không xong đâu. Người ta kháo nhau rằng ngoài việc phải có đủ trình độ làm việc (đương nhiên rồi), cái tiêu chuẩn đầu tiên phải là biết nhậu sương sương cái đã. Điều này tuy có hơi cường điệu chút đỉnh nhưng "uống được" thì rõ là làm việc hiệu quả hơn. Một đại diện công ty xuống thăm khách hàng ở Sóc Trăng, mới vừa kịp hỏi: Anh khỏe không? Ong khách hàng đã chộp ngay vai và bảo: Đi, đi. Đi đâu. Đi vô quán. Nhậu rồi bàn luôn thể. Tan tiệc, cả hai đỏ gay nhưng đắc ý lắm vì mọi việc đã thỏa thuận xong trong không khí vô cùng hào sảng.

Tửu lượng nhiều khi là thước đo khả năng và uy tín của người đại diện công ty. Thường nghe những câu: tay đó uống đâu được, làm ăn gì! Hoặc: Ừ, thằng đó chơi được vì nó uống khá lắm nghe!…Các công ty cử đại diện thăm viếng khách hàng hay đến gặp lúc chiều để tiện bề đi nhậu luôn một thể. Nhiều anh đại diện biết nhậu, "phát huy thế mạnh" của mình lúc đầu còn được việc về sau sa đà sinh nghiện luôn mới chết. Thực ra, không phải hoàn toàn cần "nhậu" đến như thế. Nếu biết uống chút đỉnh, đúng lúc thì cũng hay, nhưng không phải lúc nào cũng uống. Có người uống rất ít, thậm chí không uống vẫn thành công trong giao tiếp ở miền Tây. Vấn đề là phải đáp ứng cái phong cách hào sảng của người dân xứ này. Cụng ly chỉ là một cách thể hiện thôi (đôi khi còn phải biết hát vọng cổ nửa kìa!). Cách hành xử, giao tiếp phù hợp mới là vấn đề quan trọng. Người miền này khi ừ một tiếng tức là xong (đừng bắt ký tên làm bằng nhe), nhưng khi nhập đề thì thích cách lung khởi hơn. Họ hay bối rối và bị sốc khi bị đặt vấn đề trực diện. Chính vì sự "nhút nhát" này, công việc bên bàn nhậu khiến họ tự tin hơn, dễ ăn nói hơn. Nếu biết cách, trong môi trường này người làm tiếp thị sẽ thu thập được nhiều thông tin nhất, do vậy nếu cũng uống cho tới bến thì làm sao mà tỉnh táo để "moi tin".

Vẻ bề ngoài của người đại diện cũng nên lưu tâm. Kiểu cách và bài bản quá là khó chấp nhận. Không quá nhếch nhác nhưng đừng quá chải chuốt sẽ dễ gần hơn. Rất nhiều trường hợp, người đại diện bị ngỡ ngàng vì đôi giày bóng lộn, cái cravate mới tinh của mình không được đón tiếp nồng hậu thân tình bằng một tay ăn mặc bình thường nhưng ông khách hàng vui vẻ khoác tay, cặp cổ… Nhập gia tùy tục, dân miền Tây cũng có cái tục của mình mà các đại diện nên theo.

Chọn kênh tiếp thị nào? Ai làm người trung gian?

Bên cạnh chọn một người làm đại diện tiếp thị, coi sóc thị trường ở địa phương, các công ty thường chú trọng việc xây dựng một hệ thống phân phối thông qua người trung gian có sẳn tại chỗ. Tìm kiếm một kênh phân phối để mức độ bao phủ hàng hóa càng lớn là điều mà mọi người đều mong. Nhiều công ty vừa muốn bán hàng cho đại lý, vừa bán thẳng cho các nơi bán lẻ nên một mặt bán trực tiếp cho các cơ sở nhỏ, một mặt chọn người để làm nhà trung gian. Ở miền Tây, các nhà trung gian không thích và rất kỵ đều này.

Các nhà trung gian ở miền Tây thường thích hình thức phân phối độc quyền cho các công ty. Họ không muốn có ai khác ngoài họ làm việc này. Họ lấy làm vinh dự và đắc ý lắm khi làm nhà phân phối độc quyền cho công ty nào đó. Nhưng khi phát hiện không phải chỉ có họ độc quyền thì có khi họ tẩy chay luôn. Một nhà thuốc lớn ở tỉnh Kiên Giang cho đến nay không hề thấy bán loại thuốc của công ty P. trên quầy, cũng vì lý do trên. Ta cũng thường thấy nhiều đại lý phân bón, thuốc sâu, thú y…ở nông thôn rất hay treo bảng hiệu ghi là đại lý độc quyền! Họ thích vậy mà. Khi điều kiện độc quyền được thỏa mãn, họ rất tích cực quảng bá sản phẩm còn hơn cả đội ngũ của công ty. Các đại diện của công ty chỉ cần triển khai các hoạt động thông qua các trung gian phân phối là có thể thúc đẩy công việc kinh doanh tại chỗ. Rất nhiều công ty quá nóng vội triển khai mạng lưới tràn lan, ai cũng được chọn làm đại lý cả, rốt cuộc là không ai cả.

Với bản tính phóng khoáng, dân miền Tây không thích bị ràng buộc. Thoả thuận điều gì xong mà đưa ngay bản ghi nhớ bắt ký tên có khi làm họ nổi giận, hủy ngang luôn. Có nhiều công ty hàng mấy năm nay, thực hiện các chương trình chỉ thông báo miệng, vậy mà vẫn êm ru, chương trình nào cũng thành công. Nhưng khi chọn họ làm đại lý thì phải có những cam kết, ràng buộc chứ không có sao được. Vì vậy, tốt nhất là nên gợi ý để họ tự "buột" mình. Sau đó gởi giấy tờ cho họ xem lại coi như mình chỉ ghi lại điều họ nói. Họ sẽ ký liền.

Chữ tín. Hứa gì phải nhớ và giữ lời ( mặc dù không có biên bản gì cả). Trên cả huê hồng, tiền bạc…chữ tín là cái mà dân ở đây coi trọng vô cùng. Nhiều khi họ chỉ cần hứa miệng một tiếng là thực hiện ngay. Nếu mà bị thất hứa một lần thì không chỉ người đại diện hết mong gặp lại, mà cả công ty đó nhiều năm sao vẫn còn tai tiếng.

Cái phóng khóng, trọng nghĩa khinh tài theo mô thức của "anh hùng Lương Sơn Bạc" là dấu tích còn sót lại của một thời khẩn hoang, nó ảnh hưởng đến phong cách và cách hành xử trong kinh doanh của người dân miền Tây. Có nhiều cái hay mà cũng có nhiều điểm bất tiện. Hòa nhập và chấp nhận cái kiểu riêng của họ. Rồi hướng dẫn, đưa họ trở lại với cách thức của mình. Quá trình này nhanh hay chậm là công việc có tính nghệ thuật cao của nhà kinh doanh muốn xâm nhập thị trường này.

Ở THỊ XÃ CÂY XANH CÓ TÊN

2010-09-16T20:47:00.001-07:00

Ở Trà vinh, người ta xem cây xanh như là những đứa con. Nhà nước chăm sóc chúng, lập lý lịch cho từng cây hẳn hoi. Thị xã này xanh nhất đồng bằng vì ngợp trời bóng cây. Ngày xưa nó còn nhiều cây hơn bây giờ. Có những con đường mà người ta không gọi tên mà chỉ gọi là đường hàng Me, đường cây Dầu, đường hàng Dương...Tuổi thơ trôi qua với cái giàng thun để lẫn vào tập vỡ khi đi học, để khi tan trường chạy ra ngay cây me đậu phụng duy nhất trước Sở Công chánh bắn lén mấy quả me ngọt. Hàng me ngày đó giao cho một ông người bé tí chăm sóc và khai thác. Cứ mùa me chín là ông leo hái me hết ngày này sang ngày khác, đem bán chỉ nộp thuế tượng trưng cho chính quyền, ngược lại ông phải theo dõi chăm sóc chúng cả năm. Rồi con đường trồng toàn là dầu cổ thụ, cứ sắp đến mưa là hoa cứ xoay tít bay bay...Bây giờ, chính quyền địa phương còn trồng toàn cây bàng trên một con đường; những cây bàng gục đầu vào nhau che mát con đường khiến giữa trời trưa nắng cháy mà cứ ngỡ đi giữa đường hầm mát rượi. Nhiều người bảo cái ấn tượng nhất của Trà Vinh là cây xanh, không nơi nào bằng. Nếu tổ chức môi trường thế giới mà đến đây chắc phải công nhận đây là thành phố môi trường lý tưởng.

Ở Cần Thơ, năm nay tự nhiên tất cả các cây sao trong thành phố đều nở hoa. Hoa sao cũng như hoa dầu nhưng nhỏ hơn và nở dầy hơn. Rồi chợt một ngày hoa rơi khắp đường phố tạo nên môt lớp thảm hoa sao vàng rực. Xe cộ và người qua lại dẫm lên xác hoa làm nó bốc lên chất tinh dầu ngay ngáy nhưng không khó chịu chút nào. Người ta bảo năm nay, cây cối tới tuổi dậy thì. Phải mất gần chục năm mới tới lúc cây ra hoa và làm đẹp cho thành phố. Hoa nở khắp phố phường làm cho các con đường, bụi bặm là thế, ngột ngạt là thế, tự nhiên lãng mạn vô cùng. Lưu thông đi chậm hơn, nhịp đời bớt hối hả và con người bớt stress hơn.

Bình thường cây cối vô tình đứng ngay đấy, đến khi chợt nở hoa mới làm người giật mình vì hờ hững. Một buổi sáng, cô bạn chợt hét lên: Đẹp quá! Cái gì đẹp? Cây bằng lăng! Đâu? Ngoài đại lộ đó. Cây bằng lăng lâu nay sớm sớm chiều chiều qua lại mà cô nàng có thấy gì đâu. Chợt hoa tím nở rộ mới hay là có nó. Hóa ra tất cả các cây bằng lăng trong thành phố đều đã nở hoa. Cái lạ mà người ta chợt khám phá là những cái bình dị dân dã như vậy lại ở ngay trong lòng đô thị. Nó khơi dậy đâu đó trong lòng một góc của tuổi thơ từ lâu đã xa. Nó khiến cho người ta bình tâm hơn, lắng đọng hơn giữa cuộc sống.

Ông bạn vừa du lịch Thái lan về kể rằng trong một siêu thị, người ta bán từng hoa dầu sơn verni bóng và đóng gói tinh tươm để bán cho trẻ em. Một lần ở Hồng Kông, tôi còn thấy người ta bán cả dế đựng trong một hộp nhỏ rất đẹp. Tự nhiên ước ao đem những trò trẻ thơ xưa "đóng gói" đem bán, bán cho chính mấy đứa con mình. Tôi gọi điện cho ba tôi ở quê nhờ ông lượm dùm một mớ hoa dầu gởi lên, chắc mẫm mấy đứa sẽ sướng mê. Thằng con đi học về nhìn thấy tò mò quan sát, rồi hững hờ nói cái này thì để làm gì kia chứ!

CHÁO CUA ĐỒNG

2010-09-16T20:41:00.003-07:00

Cua đồng là món dân dã của Việt nam. Từ Nam chí Bắc, đều có những món ăn từ cua đồng: bún rêu cua, canh cua rau đay, canh cua tập tàng…chỉ có khác là nấu với cà hay rau gì mà thôi. Ở Mỹ Tho, bà chủ của một quán nhỏ, nói giọng nửa Bắc, nửa Nam, sáng tạo ra món cháo cua cũng giống như cái chất giọng của mình. Mấy người bạn rủ nhau đi giã rượu sau một chầu nhậu, tỉnh thì không và xỉn thì chưa (còn nếu xỉn "chết ngắt" thì vô phương rồi), nhưng lại kéo nhau vào một quán ăn khác. Trước quán có tấm bảng: Cháo cua đồng. Nghe chân quê lắm. Món cháo cua được dọn ra trong một cái lẩu. Một dĩa rau sống các loại bao gồm: rau đay, bồ ngót, cần nước, cù nèo, mướp và bầu sắt thành sợi. Lấy muỗng rà soát khắp lẩu, không tìm đâu ra bóng dáng thịt cá. Bà chủ cười đùa, lém lỉnh, vậy mới gọi là cháo cua chứ. Chỉ có cháo nấu với cua đã được đâm nhuyễn trong cối bằng cây (chứ không xay máy), rồi lược lấy thịt đem nấu cháo với nấm rơm búp nhỏ xíu (dân miền này gọi là "núm"!). Cháo đem lên bỏ vào đầy nhóc hành xắt nhỏ (giống như món mà thị Nỡ làm cho chí Phèo ăn nhỉ?). Một chén gạch cua nhỏ đổ vào cháo, nổi lên cái màu vàng ươm. Người ta thường ăn bằng mắt trước, rồi mới bằng vị giác sau. Nhìn như vậy cũng đã thèm lắm rồi. Rau đay nhúng vào cháo, rau bồ ngót cho vào chén rồi múc cháo nóng vào. Cháo nóng húp quanh vài muỗng, chất cồn nằm trong người nảy giờ như bốc hơi đi đâu mất.

Cái món cháo cua với mớ rau vườn mang đậm tính chất khẩn hoang của người dân Nam bộ, đầy hương vị của món canh cua miền Bắc. Còn nói như vị bác sĩ Đông Y cùng đi thì: coi vậy chứ bài thuốc không đó. Cái hỗn hợp cua, rau, nấm tạo thành một món tương tu thanh nhiệt, đang lúc rượu say, bốc hỏa mà đem chữa cháy thì đúng quá còn gì. Món ăn thì đơn giản nói ra ai làm cũng được. Khâm phục nhất là ngừơi nghĩ ra. Mấy ngày Xuân gặp bạn bè chè chén mà có món cháo cua đồng, âu cũng là cứu cánh.

CÀ RI- MỖI NƠI MỖI KHÁC

2010-09-16T20:35:00.001-07:00

Ở Sài Gòn có nhiều chỗ bán cà ri nị, tức cà ri chính gốc An. Mấy món ăn cà ri nị thường là những thứ cay xé lưỡi. Lúc ăn cà ri cay, nước mắt chảy ròng ròng, chợt trách tiền nhân khi chọn lọc thức ăn sao không loại bỏ trái ớt. Lẽ nào hồi xưa ớt ngọt, không cay! Cà ri nấu theo kiểu này có nhiều đặc trưng cay và hăng ăn với thứ nước chấm chua chua như để làm dịu lại cái cái cay xè của ớt và thường nấu với thịt cừu, dê... Cay vậy chứ cũng có nhiều người mê món cà ri nị. Phải cay như vậy mới gọi là cà ri chứ.

Khác với lọai cà ri nị, ở miền Nam, người ta nấu cà ri theo kiểu của mình. Ngày giỗ chạp, đám lễ người ta thường hay nấu cà ri gà. Cà ri phải có nước cốt dừa. Thịt gà được ướp với một lọai bột cà ri bán sẳn mà thành phần chủ yếu là bột nghệ cộng với một ít gia vị khác như bột hồi, ớt...rồi bỏ nuớc cốt dừa vào ninh nhừ là xong. Do vậy, món cà ri miền Nam hơi ngòn ngọt và béo ngậy nước dừa. Lâu lâu ăn cà ri nước dừa thấy ngon nhưng bảo ăn hai ba ngày chắc là không nổi. Bảo dân An mà ăn cà ri này chắc họ ăn không được. Người ta hay nói là cà ri du nhập từ An Độ. Đến nỗi có bài hát..."đi tới Karachi, mình muốn mau béo phì thì đớp cơm cà ri". Cũng là cà ri, một thứ gia vị đặc biệt của người An nhưng khi vào Việt Nam thì cách nấu khác đi, lại mang cái bản sắc Việt nam là nước dừa nữa chứ. Không phải là món gia vị truyền thống nhưng giờ đây cà ri cũng đã trở thành một thứ gia vị quen thuộc của Việt Nam. Đúng là một sự hội nhập có chọn lọc, thêm vào bản sắc của mình.

Một lần đi công tác dài ngày ở Kualar Lumpur (Malaysia), suốt gần cả tuần phải ăn cà ri. Buổi sáng, bên lề đường có bán cả xôi đâu như bên mình, chỉ khác là có chan thêm nước sốt cà ri! Buổi tối, đói quá vào cửa hàng 7-Eleven mua mì gói, về đổ ra nấu cũng là cà ri. Món gì cũng có cà ri. Cơm cà ri đã đành, đến mì cũng nấu với cà ri (gọi là curry -laksa). Bí quá, cả bọn bàn với nhau là kêu bít tết cho chắc ăn. Đến khi miếng thịt đem ra thì cũng có ướp cà ri mới dỡ khóc, dỡ cười. Có lần đói bụng vào một nhà hàng truyền thống, định tìm hiểu văn hóa ẩm thực nước bạn. Thấy một đôi tình nhân ăn món cá cà ri. Chàng thanh niên dùng tay chan cà ri vào dĩa cơm cho cô gái. Bẻ đôi con cá, chia cho nhau (cũng bằng tay). Rồi dùng tay bóc bỏ vào miệng ăn say sưa. Thỉnh thỏang, liếm mấy ngón tay cho sạch. An cà ri "nguyên chất" phải như vậy chứ. Thế là chịu thua, đành ra về với cái bụng đói.

Ở các chợ và siêu thị bên Malaysia có các cửa hàng chuyên bán gia vị cà ri hẳn hoi. Rất là nhiều lọai gia vị bỏ trong các lọ thủy tinh to, bày đầy vách tường. Có đến hàng chục thứ mà chúng tôi chỉ biết có mấy thứ là hồi, quế, nghệ. Người mua đến chọn từng thứ gia vị mình thích, tùy theo khẩu vị mà liều lượng các thứ khác nhau, khi thì hồi ít, khi thì quế nhiều...Sau đó chủ tiệm đem xay nhuyễn rồi gói cho khách. Dân ở đây ăn gì cũng ướp cà ri nên mua một lần cả kí để ăn dần!

Người ta kháo nhau, cà ri là một lọai gia vị tổng hợp, từ những thứ có tác dụng kích thích nên ăn vào "sung" lắm. Cho nên đàn ông Malaysia được phép lấy mấy vợ ! Thật hư ra sao chẳng biết, nhưng bắt ăn cà ri chừng ba bốn ngày liên tiếp là ...Cà ri, ta chào mi!

DÂN ĐỒNG BẰNG UỐNG CÀ PHÊ

2010-09-16T20:34:00.003-07:00

Tản mạn đồng bằng

Khi đi công tác ở các nơi, buổi sáng tôi hay thức dậy thật sớm để đi bộ dọc theo các con phố, để xem phố thức dậy. Không giống như cái thức giấc của đô thị, như Sài Gòn, các thị xã ở đồng bằng thức dậy chậm rãi và yên bình như một cô gái vươn vai e lệ. Để cảm nhận cái thú như vậy, tôi thường hay la cà các quán cà phê ven đường, ven chợ để thưởng thức buổi sáng. Ly cà phê ở các hàng cà phê bên chợ, bên hè ở đồng bằng không cầu kỳ, không kiểu cách nhưng cũng thơm nức mũi và ngọt đắng.

Quán cà phê bên hè ở thị xã Long xuyên, nằm cạnh một ngôi đình giữa lòng thị xã. Người bán mặc quần cộc, bụng to phè, tay cầm một cái gáo múc nước sôi từ trong cái thùng đang sùng sục. Tay kia cầm cái vợt chứa đầy cà phê bột, đổ nước sôi vào lấy cái muỗng dài khoắn đều. Đáy vợt cho ra dòng cà phê đen sánh, chảy vào trong cái ấm nhôm đặt nằm trên nồi nước sôi để giữ nóng. Cho đường vào trong cái "chệt đẽo", rót cà phê nóng vào đặt lên cái đĩa sành nhỏ cũ xì mang ra cho khách. Vậy là khách đã có được cái "xây chừng" ( theo tiếng Hoa là cà phê nóng trong cái ly nhỏ). Còn cái "chệt đẽo" là cái ly chuyên dụng uống cà phê từ xưa lắm rồi. Nó làm bằng thủy tinh, thấp có ngấn. Cứ bè bè như ông chệt bàn hàng. Loại ly này tuy đơn giản như vậy nhưng ngày nay ít khi được nhìn thấy. Chỉ có 1000 đồng một cái xây chừng. Giá rẻ bất ngờ. Có 1000 đồng là được uống cà phê buổi sáng, cũng thơm lừng và còn có cả ký ức thời bé tí đi kèm nữa.

Hồi nhỏ, khi được đi cùng ông tôi uống cà phê sáng, tôi chỉ được biết cà phê qua ly "bạt xỉu" tức là ly sữa nóng nhỏ. Thi thoảng cũng uống được cà phê. Lớn hơn một tí cũng đã uống cà phê đen rồi. Rồi bẳng đi đến nửa đời mới có thói quen uống cà phê đen buổi sáng, mới biết thưởng thức, mới biết ghiền cà phê. Nhưng cái mùi vị cà phê bây giờ sao không giống như trước. Nó đắng và chát (người ta nói do bỏ cau khô), nó thơm nhưng rất nồng, nó đen chứ không nâu và sền sệt như nước màu kho. Có một dạo, lâu lắm rồi (những năm 80), người dân Cần thơ còn uống cả cái "lưng chừng". Chẳng qua cà phê đen được gọi là xây chừng, lúc đó 1 đồng/ly, còn sinh viên không tiền chỉ uống phân nửa thôi, mà chủ quán cũng chiếu cồ bán nửa ly 50 xu, nên gọi là lưng chừng. Có lúc dân đồng bằng có gu uống cà phê phải có bọt như bia. Nên người ta tìm cách sao cho rót cà phê mang ra phải còn bọt trào tận miệng ly. Rồi phát triển thêm gu bỏ một ít bơ vào ly cho thơm, cho béo.

Gọi là uống cà phê nhưng là cà với các chú các bác ở hàng quán mới phát hiện ra rằng cà phê ngon hay dỡ không quan trọng lắm mà chính là cái không khí của quán cà phê, cái góc nhìn xuống phố quen thuộc, cả những khách quen mặt nhưng chưa bắt chuyện bao giờ…tạo nên cái chất khiến cho người ta ghiền cà phê hơn. Hỏi hết mấy ông ngồi chung quanh, ông thâm niên thấp nhất trong nghề ngồi quán này cũng đã hơn hai năm!…Dịp nào đó hãy thưởng thức phố xá ở vùng đồng bằng thức dậy, bằng cách thức sớm và uống cà phê bên hè của chú chệt đang vưỡn bụng cười hền hệt, miệng nói "chẩu sành, chẩu sành" (chào buổi sáng)…

CÁI BÁNH ÍT NGÀY XƯA

2010-09-16T20:34:00.001-07:00

Ngày xưa, chúng tôi mong Tết dữ lắm. Đầu tháng 12 âm lịch đã nôn nao rồi. Lúc đó thường là 28-29 tết. Thường khi ấy gió chướng về thổi phần phật, mấy cây mai chỉ toàn nụ xanh, ngã qua ngã lại. Không khí có cái gì đó khan khác, vui lắm, không giống ngày thường. Bọn trẻ chúng tôi càng nôn nao tợn. Khi bà nội tôi bảo rửa lá chuối gói bánh ít thì Tết đã đến gần. Những tàu lá chuối chọn cho lành nguyên, rọc ra và xé thành những miếng khoảng 30 cm vuông. Lá đem rửa cho sạch rồi, cắt tròn góc rồi phơi một tí nắng cho mềm lá. Mẹ tôi thì nấu đậu xanh cho nhừ rồi nêm nếm để nguội. Vắt đậu thành những viên nhân. Dừa rám-tức không quá già-đem nạo rồi xào với đường. Loại đường thẻ mà ngày nay ít khi thấy có bán trên thị trường. Dừa xào xong cũng vắt thành nhân. Công đoạn của bà tôi làm là chuẩn bị bột. Bột nếp xay ra từ mấy ngày trứơc, sau đó cho bột nuớc vào trong cái bao "bồng bột". Loại bao làm bằng vải dầy chỉ cho nuớc rĩ ra chứ bột thì còn lại. Sau một ngày đêm cục bột còn lại trong bao phân làm hai, nửa đem xắt phơi khô. Còn phân nửa để trắng như vậy để gói bánh dừa ngọt. Còn bột khô thì nhào nặn với đường nung chảy làm thành thứ bột ngà ngà như mật, thơm lừng mùi đường thẻ. Bột này ngọt dùng để gói nhân đậu xanh.

Tôi chỉ được sai vặt. Lúc thì rửa lá lúc thì nạo dừa, chụm lửa chứ chưa khi nào được mó tay vào việc gói bánh. Vì công việc này đòi hỏi phải có nghề. Nếu không, khi chín, bánh sẽ không đứng thẳng mà bò dài ra. Mẻ bánh hấp được chín đầu tiên bao giờ cũng là để xem bột có khô không, có nhiều nước không. Chúng tôi hay giành nhau mấy chiếc bánh đầu tiên này, nên khi bắt đầu gói bánh thì tích cực ngồi gần giúp bà, giúp mẹ; lúc thì chụm lửa, lúc thì lấy cái này cái kia. Chúng rất ngon vì cái bánh ít đầu tiên mình được nếm trước mọi người nên thích lắm. Ôi cái mùi thơm của đường, cái vị béo của dừa, của đậu. Tất cả kết tinh thành một phần cái mà ta gọi là quê hương

Mấy ngày Tết trôi qua, rỗ bánh to đùng vơi dần. Bà tôi nói không nhờ bánh ít thì làm sao cho lũ trẻ chúng tôi có quà bánh ăn cho đủ trong mấy ngày xuân. Bây giờ, bà già rồi không còn đủ sức ngồi gói, mẹ tôi cũng vậy. Nhưng Tết cũng có bánh ít mà là bánh mua từ chợ về, đặt người gói để ăn Tết. Các con tôi cũng có bánh ít ăn Tết. Nhưng chúng đâu có biết được cái háo hức ngày xưa mà tôi từng tận hưởng mỗi khi cả nhà chuẩn bị gói bánh. Nó không chỉ là nổi nôn nao trẻ con mà còn là sự trào dâng của không khí Tết, của mái ấm gia đình, của quê hương. Sự bận rộn, bôn ba của cuộc sống làm ta mất đi quá nhiều những ký ức đẹp đẽ ngày xưa.

BA ĐỘNG: NÀNG CÔNG CHÚA CÒN NGỦ QUÊN

2010-09-16T20:26:00.001-07:00

Ba Động ở Trà Vinh là cách nói trại ba cái đụn cát nổi lên bên bờ biển; hay là sóng dữ như cái tên chữ Hán của nó: điều này không ai rõ cả. Ba Động cái tên từ lâu đối với người dân địa phương như là một tên gọi bình thường, chẳng ai để tâm xem ý nghĩa của nó là gì. Còn với những người lớn tuổi thì địa danh Ba Động-Trà Vinh như là một chỗ nghỉ mát của Tây. Ngày xưa, Pháp đã cho xây một khu nghỉ mát ở xứ này cho quan chức thuộc địa nghỉ ngơi. Và cũng không rõ vì cớ gì mà ở khu vực huyện Cầu Ngang có nhiều nhà thờ được xây từ thời Pháp thuộc, rất đẹp, như nhà thờ Giồng Rùm, nhà thờ Phước Hảo… đã hơn trăm năm tuổi. Có lẽ họ dự định biến nơi này thành một thành phố nghỉ mát ven biển chăng? Cũng chẳng ai biết.

Vài năm trước nhắc tới Ba Động, ai cũng le lưỡi, lắc đầu vì xa xôi, vì đường đi không chỉ có ổ gà mà còn cả ổ voi, lại qua phà nhiêu khê... Quê ngoại tôi ở Ba Động vậy mà mãi đến năm 40 tuổi mới biết, mới đi đến. Bây giờ con đường đi tuy hẹp nhưng xe chạy bon bon. Chỉ cách Trà Vinh có hơn 50 km, thời gian đi chỉ độ 1 giờ là đến. Nhiều người tính rằng từ Cần Thơ muốn tắm biển chỉ đi có 150km là tới Ba Động, thay vì hơn 300km để đến với Vũng Tàu.

Bãi cát trãi dài mút mắt, bờ biển được che chắn bởi hàng phi lao cao vút. Gió thổi vào hàng phi lao như hát, như kể lể, như mời chào người phương xa. Xe chạy ngay trên bãi cát chắc nịch. Thứ cát biển chẳng giống nơi nào cả. Nó vàng vàng, sánh chặc như cái màu nước mắm rươi đặc sản xứ này. Ba Động không giống bất kỳ bãi biển nào khác: nó hoang sơ, hoang sơ lắm. Cái hoang sơ nhưng rất thu hút, nhất là đối với những ai có máu mê du lịch sinh thái. Buổi chiều nứơc rút xuống, bãi biển đầy những vỏ sò, ốc và dấu chân dã tràng. Ông ngư phủ cho đứa con gái mới khoảng 10 tuổi giữ chặt tay lưới trong bờ. Còn vợ chồng ông đánh một vòng ra xa rồi từ từ khép lưới vào bờ. Cá đối trắng bạc nhảy soi sói dưới ánh nắng chiều. Mua một mớ vài ngàn đã có hơn chục con. Hải âu thấy cá nhảy cứ lượn lờ trên biển. Xa xa các cụm đáy hàng khơi trông giống như những khu phố giữa biển. Buổi chiều mới man mác làm sao.

Mớ cá vừa mang từ biển lên được chiên xù, dòn tan. Chấm với nước mắm rươi nguyên chất, cái mùi nước mắm rươi đặc trưng hăng hăng, nhưng ngọt lịm. Mớ rau sống mà dân ở đây gọi sâm biển, trông giống như một loại xà lách mọc hoang, quả là thứ trời cho để ăn với cá đuối dơi, thứ to bằng cái quạt mo. Cá còn sống nhăn, đem chặt thành miếng vuông cho vào nồi cơm mẻ sôi sùng sục. Nhúng sâm biển vào là có ngay một món mà thị thành đố ai tìm được. Ngoài cái ngọt tinh khiết của hải sản tươi, cái cảm giác được ăn những con cá mà mới vừa rồi mình tận mắt thấy còn nhảy tưng tưng ngoài biển, giờ nằm trên dĩa, mới thú vị làm sao. Những món ăn như thế giản đơn nhưng độc đáo, như cái vẻ hoang sơ của xứ Ba Động.

Dân ở đây giờ khá lắm rồi. Nhà lầu xe máy khắp nơi. Tôm nuôi sống người dân ở đây và hơn thế còn giúp họ làm giàu. Đường xá khang trang, nhà hàng mọc bên bờ biển, khiến cho giá đất rục rịch, không yên. Khai thác du lịch còn rất tự phát. Một chuyên gia du lịch nhìn mấy cái nhà hàng lắc đầu: không giống ai! Giữa cái hoang sơ, thiên nhiên như vậy, những túp liều bán bê tông, cái thì vuông, cái thì bát giác trông lạc lõng, quê mùa. Cần phải có qui hoạch, phải có can thiệp cho một chiến lược du lịch sinh thái.

Khách du lịch có thể đến Trà Vinh, thưởng thức thành phố yên tĩnh và xanh. Những món ăn không cầu kỳ, nhưng độc đáo như bún nước lèo (dân Trà Vinh là Việt kiều ở các nước nghe nhắc đến là thèm), bánh canh Bến có...rồi ra Ba Động ngắm biển. Bao nhiêu phiền toái của cuộc đời sẽ rủ sạch. Chẳng còn stress, chẳng còn bon chen...

Ba Động như nàng công chúa còn mãi ngủ trong rừng. Hoàng tử nào sẽ đánh thức nàng đây. Một khu du lịch xanh, văn hóa và sinh thái ở Trà Vinh không phải là chuyện xa vời. Một nền văn hóa đa đạng Việt-Hoa-Khmer ở Trà Vinh với chùa chiền Khmer, Hoa; các lễ hội Nghing Ông, cúng biển, Dolta, Oc Om Bóc… tạo nên một tiềm năng lớn cho du lịch Trà Vinh. Một chương trình xúc tiến du lịch tổng thể sẽ là một cú huých cho du lịch biển Ba Động. Từ sự phát triển du lịch sẽ kéo theo sự phát triển của công nghiệp và các dịch vụ khác. Cái đáng quý nhất mà Ba Động hiện có là sự hoang sơ, còn trinh nguyên. Ngay bây giờ, Ba Động cần phải được qui hoạch ngay, không xây cất bừa bãi, không đầu tư tự phát, thì mới có thể biến nơi đây thành một trung tâm du lịch sinh thái mới.

Ai mua MAY tôi bán MAI cho…

2010-09-16T20:25:00.001-07:00

Sáng ngày ba mươi Tết (thật ra là 29), ông bạn rủ nhau đi mua cành mai về chưng tết. Tờ mờ sáng đã cùng nhau ra chợ. Mọi năm chợ đông là thế, còn năm nay chỉ lèo tèo mấy cành mọn. Thỉnh thoảng có một vài cành trông đèm đẹp thì mất bà bán mai hét giá tận trời xanh. Bọn chúng tôi rõ là có hai cái khổ: mua lỡ cành mai mà mồng một nụ rụng hết, hoặc không nở hoa nào thì thế nào cũng bị chì chiết là vác cái của nợ để phải xui suốt năm. Còn nếu mua đúng cành có thế, đầy nụ búp cho chắc ăn thì phải móc túi khá nặng, có khi còn bị cằn nhằn là không biết trả giá. Mấy năm trước thì chọn lấy một cái khổ, còn năm nay mai có khả năng phải chịu cả hai. Người bán mai bảo, do thời tiết nóng lạnh, mưa nắng thất thường nên mai đã nở hết từ tháng chạp. Người biết chuyện thì bảo mấy năm trước người ta khá dần lên nên tậu mai rầm rộ, mấy cây mai gốc ở vườn, ở quê đã bị nhổ bán sạch nên còn đâu những cây mai to để cắt cành đem bán. Ai nói nghe cũng phải, nhưng Tết mà, phải có mai ở nhà mới may mắn chứ. Cả hai chẳng ai tin điều này, nhưng vấn đề tâm lý lại nặng hơn vì nó cứ ray rứt suốt cả năm nếu có điều gì xảy ra; vả lại chịu sao nổi mấy bà ở nhà nếu Tết mà không có mai (hay là "may" cũng vậy). Biết được điều này nên dân bán mai cũng làm tiếp thị gớm lắm. Mấy cành mai coi được thì để dưới ghe chờ bán sau, còn mấy cành trông bèo bèo thì bán trước. Ra giá xong họ bảo thà chịu mắc chút xíu mà mồng một mai nở đầy nhà, nếu không thì xui cả năm. Mấy ông chọn cái nào? Ông bạn tôi là dân doanh nghiệp cỡ bự đâu dễ mắc lừa, khuyên tôi nên ra ngoại ô vào nhà vườn mua vừa đẹp vừa tươi, lại mua tận gốc giá rẻ. Thế là mỗi người chở một cậu con cưng đi dạo mua mai. Đến nhà vườn. Mấy cây mai đã trụi lủi từ chiều qua, còn mấy cành trông khá khá thì giá tận đâu đâu. Họ cũng nói y như mình nghĩ. Mai này mua tận gốc, mới chặt nên tươi lâu, nở đúng tết… nên mắc. Cuối cùng cũng tậu được một cành vừa ý mà giá thì chưa thố lộ với ai bao giờ.

Tiếp thị giờ đây cũng đã xâm nhập khá sâu vào nghề bán hoa kiểng tết. Họ biết cả khẩu quyết "bán cái mà người ta cần chứ không phải bán cái mình có". Người ta mua hoa Tết với mong muốn có được dấu hiệu, biểu tượng may mắn trong nhà đầu năm. Vậy thì ta kiếm cái "may" để bán. Mai hay may cũng gần như nhau nên mai đắt như tôm tươi là phải. Còn mấy cây kiểng khác thì phải suy nghĩ cho ra một cái tên cho thích hợp. Ngay từ năm trước nhiều nhà vườn đã trúng mánh nhờ cây kim phát tài, nghe đâu nó vốn xuất thân từ bên Thái Lan mà tên thì lạ hoắc. Mấy ông trồng kiểng đặt cho cái tên quá hấp dẫn, quá tiếp thị nên ai cũng cố rinh về cho bằng được một chậu trong dịp tết. Cứ thế năm nay có nhiều cây lạ mà tên cũng lạ: nhưng lại rất hay, rất phù hợp với ngày đầu năm như: bát tiên, túi lộc, cây đô la, đại lợi… Mấy cây phất dũ được gọi là trường sanh, phát tài nên cũng đắt lắm. Mấy ông méo mó nghề nghiệp còn cho hay, năm nay nghề hoa kiểng còn có thêm dịch vụ cho thuê tài chính! Đó là cho thuê kiểng chưng tết, qua mùng thu lại. Dịch vụ này đang rất phát triển và được ưa chuộng. Dự đoán chắc sẽ còn có mua kiểng trả góp nữa đây.

Dẫu sao thì hoa kiểng chắc chắn sẽ cần đến thương hiệu. Ví như hôm cận tết vừa rồi, khi đi mua sắm cùng bà xã, tôi định mua một cây bát tiên có hoa màu hồng lợt, trông cũng đẹp. Nhưng bà xã trợn mắt nói nhỏ: hoa nhợt nhạt thế thì chưng tết sao được. Vậy mà hôm sau, khi về nhà tôi thấy có một chậu y chang như vậy nằm trên bàn phòng khách hẳn hoi. Vợ tôi bảo: Hóa ra, ông bán kiểng bảo tên nó là má phấn môi hồng anh ạ!

PHÀ SẮP VỀ HƯU

2010-04-22T20:30:00.000-07:00

Diễn tả cái trời nắng tháng tư như thế nào để mọi người hiểu cái khắc nghiệt ấy? Thôi thì nói như thế này: mười hai giờ trưa đứng ở bến phà Cần Thơ chờ phà qua, cái nắng hắt xuống sàn ponton làm cho mặt nhựa bốc hơi loang loáng như cái chảo nóng dưới chân, còn trên đầu hừng hực mặt trời như có thế với tay là chạm cái cục lửa khổng lồ đó. Cái mùi hôi của thập cẩm chất thải mà người ta tiện tay quăng ra khi chờ phà. Cái tiếng the thé của mụ trà đá, khàn khàn của bà bán bắp. Tiếng máy xe ì ì, khói xông vào mắt, sưng vù… Mới nói vậy thôi mà ông bạn đi cùng đã hét lên thôi được rồi.

Vậy đó mà gần cả trăm năm trời, cái bến phà đưa người qua lại vẫn tèn tèn đưa rước khách sang sông. Máy xe cứ nổ, nắng mưa cứ đổ, người ta cứ rủa, sóng cứ rì rào và…phà vẫn qua. Còn mấy ngày nữa, cái bến phà đi vào máu thịt của bao người dân sẽ về hưu. Cạnh đó cây cầu của lịch sử đã sừng sững đứng đó rồi. Lấy máy chụp hình ra chụp hình ảnh những chuyến phà cuối cùng sang sông. Mà cũng không biết chụp cái gì. Ai cũng biết cả rồi, phà qua sông là phà qua sông có gì lạ đâu! Tấm hình họa chăng chỉ có giá trị ở chỗ ngày tháng in lên, chứ nội dung hình ảnh thì cũ xì. Hôm cuối cùng mình mua vé qua phà rồi cứ để vậy cho nó chạy qua chạy lại chơi. Nghe vậy ông bạn bảo: đồ khùng!

Hồi nhỏ khi đi qua phà Mỹ Thuận, đợi phà là những khoảnh khắc thích thú vì được mua đồ ăn, được mua cho bánh mì Bắc Mỹ Thuận bự như cái gối ôm. Có biết đâu đối với người lớn là cực hình; đối với ai đi xe hay ói thì quả là địa ngục. Vậy mà giờ đây, xóm bến phà Mỹ Thuận xưa, lẻ loi và cô độc bên cạnh cái cầu hùng vĩ thay thế.

Nay thì phà Cần Thơ rồi cũng sẽ như vậy đó. Trên chuyến phà cuối cùng trong những ngày sắp đến khánh thành cầu Cần Thơ, cứ nhìn quanh như muốn ghi lại hết những gì mà có thể mình sẽ chỉ còn ký ức. Người qua phà thì như không ai bận tâm chuyện đó, mặt ai cũng căng thẳng mong phà cập bến, hậm hực vì nóng, vì đợi chờ. Công nhân phà cũng bận rộn như bình thường, có cái khác là họ không thèm đuổi mấy bà bán bắp, bán vé số nữa…còn có mấy ngày thôi kệ họ. Các bảng quảng cáo to đùng hai bên bờ sông vài ngày nữa sẽ chẳng còn ai coi. Anh tài xế ôm vô lăng nhìn ra xa phía cây cầu rồi nói trống không, nếu vẫn còn phà chạy cùng với việc thông xe chiếc cầu kia anh sẽ chọn đi phà, miễn đừng bị kẹt. Hứ, được voi đòi tiên, được tiên đòi đi bộ!

Thằng cha chủ quán nhậu quả là có cặp mắt tinh tường khi nghĩ ra chuyện mà chưa ai nghĩ tới. Thằng chả đòi thuê ponton phà, vốn đằng nào mà chẳng bỏ hoang, đem làm nhà hàng. Chiều chiều ai hay hoài cổ sẽ xuống bến phà xưa uống chai bia, ngồi nhìn cầu nhớ lại phà. Đảm bảo đắt khách, chưa kể cho mấy tay câu cá vừa nhậu vừa câu cá bông lau. Thằng chả còn đòi mua 1 chiếc phà làm nhà hàng, kiểu như Mỹ Cảnh trên Sài gòn, chạy qua chạy lại hai bờ sông như hồi xưa phà chạy vậy.

Rồi phà cũng cập bến, dây neo chưa buộc nhiều tay đã phóng xe xuống. Tay công nhân phà chửi rum, bộ muốn chết sao mà gấp vậy. Thằng nhóc vừa phóng xe vừa ngoái lại: đừng có chảnh vài bữa là hết rồi. Cả chục xe gắn máy ào lên khuất lấp chuyện cãi vả. Đi bộ xuống sau cùng nên mới thấy anh công nhân mặc đồng phục còn mới toanh, còn nếp gấp. Ủa, gần dẹp phà mà cũng phát đồng phục mới sao anh? Đâu có, tui tính để dành, nhưng giờ không đem ra mặc thì chắc bỏ luôn quá. Trên bờ bên này bữa nay lại kẹt phà, xe nối đuôi nhau đậu phả hơi nóng rát mặt…

Xa xa đàng kia là cầu. Mai mốt đi qua cầu có ai đó băn khoăn: xa xa đằng kia hồi đó là bến phà.

Phà Cần Thơ - Những ngày cuối

2010-04-19T00:52:00.000-07:00

Xếp hàng lên phà - Cảnh này mai mốt khó kiếm à nhe

Mấy bảng quảng cáo này mai mốt ai coi

Hồi xưa phà Cần Thơ là như vầy nè

Đó...

Nắng không ưa mưa không chịu
Bệnh của người là thế
Chỉ trơ gan mưa gió
Bến Phà này...

ĐÊM 30 CẦN THƠ

2010-02-13T06:42:00.000-08:00

Đêm 30 tết Cần Thơ năm nay lộng lẩy

Chắc năm sau Bia Tiger bán đắt

Tràn ngập người và đèn

NGÀY 30 TẾT NĂM TRÂU BƯỚC QUA NĂM DẦN

2010-02-13T06:05:00.000-08:00

Mai nhánh ế ẩm vì người ta chuộng mua mai gốc. Giá cũng ngần ấy

Nói vậy chứ năm nay, nhiều người thuê ghe chở cả vườn mai về. Ngày 30 mà còn bi nhiêu đây thì chết rồi
Sáng 30, không lo bán mà đi ngủ cha nội...

Bánh tét, bánh ít đây.....
Ngao ngán chợ 30

MƯA TRÁI MÙA

2010-01-20T00:01:00.000-08:00

Miếng đất hoang lau sậy nằm cạnh công ty, lâu ngày sợ rắn sợ rít nên mới làm cỏ cho sạch. Một hôm, trong cái đám cỏ vừa nhú lên ẩn khuất một trái dưa hấu bằng cái nắm tay. Trái dưa hấu mọc lên từ cái hột thằng nào ăn dưa nhả bậy trên đám cỏ tự nhiên thu hút sự lưu tâm của cả công ty. Hễ rảnh rỗi là có đứa chạy ra coi, nhổ cỏ, rồi báo cáo khơi khơi độ lớn và sự phát triển của trái dưa. Chiều xuống, có đứa xách nước ra tưới, rồi lấy cỏ khô che lại sợ bọn ác nhìn thấy. Trái dưa hấu, giờ như con cún con mà mọi người ai cũng nâng niu. Nghe râm ran, gần Tết dưa sẽ chín. Mọi người sẽ cùng ăn cho dù chắc được một miếng chút xíu. Giống như ngày xưa, mong sao cho tới Tết để ăn dưa hấu, ai cũng chờ ăn trái dưa bé nhỏ, mặc dù xe đẩy bán dưa đi qua lại mỗi ngày, suốt cả năm.

Cơn mưa trái mùa. Giữa cái lạnh tháng chạp, cơn áp thấp nhiệt đới lạ thường thình lình ập tới. Trời u ám suốt ngày, mưa không to nhưng cứ rơi lất phất và lạnh buốt… Trái dưa nằm trên cỏ ướt nhẹp, ủ dột… cả nhà buồn rười rượi. Mọi người cứ mở miệng ra là nói cùng một câu y chang: gần Tết rồi mà còn mưa, thời tiết gì kỳ cục vậy, trái dưa chắc tiêu. Riết rồi, Tết đến chỉ còn là những ngày nghỉ, không còn ăn tết, không còn có những phần phật gió chướng… Không còn cả tiếng quết bánh phồng nếp mới và nồi cơm lúa mới cúng ông bà.

Nhiều người nói, thời tiết như trở nên bà già trái tính muốn mưa lúc nào thì mưa, muốn hạn lúc nào thì hạn. Cũng có người nói tiết trời dường như bị tịnh tiến, mùa mưa muộn hơn do đó kết thúc muộn màng. Không phải cơn mưa này là bất thường chỉ là chưa hết mùa mưa thôi. Nếu đúng vậy, có khi sau này dân mình sẽ ăn Tết trong mưa (tất nhiên có cả lũ lụt nữa) và ngắm mai vàng nở giữa trưa hè bên nồi cơm gạo mới…Đó không là một viễn cảnh mà là một thực tế tuy chưa rõ ràng ví như cơn mưa trái mùa thất thường bữa nay. Một người bạn từ ngoài Hà nội vào chơi, nhìn quanh bầu trời, co ro trong chiếc áo cụt tay vì nghĩ là trong Nam trời đang nóng. Hắn rít một hơi thuốc rồi cười hềnh hệch: hóa ra bây giờ thời tiết trong Nam ngoài Bắc có khác gì mấy đâu; ngoài ấy cũng đang lạnh, mưa phùn, u ám giống y như trong này.

Buổi tối không ngủ được, bên ngoài mưa rì rào, trời buốt giá ngay trong tháng Chạp ở miền Nam. Cứ lo ngày nào đó mình không còn ăn Tết. Khi mòn mõi ngủ đi thì trong mơ cứ thấy hiện lên hình ảnh một nồi cơm gạo mới bốc khói thơm phức, một ơ cá kèo kho mới bắt được do gió chướng làm chúng nổi đầu, một tô dưa hấu đỏ. Một bữa cơm dân dã trong những ngày chờ Tết, trong tiếng phình phịch quết bánh phồng của nhà hàng xóm; ngoài trời nắng chang chang và gió chướng thổi phần phật…

Tỉnh cơn mơ, cảm thấy cái lạnh buốt của trời gần sáng. Nằm kín mít trong cái mền với tay lấy cái điện thoại gọi cho bà cô dưới quê hỏi thăm: trời mưa nghịch mùa như vầy lúa có làm sao không cô. Bà cô cười trong điện thoại nói: không sao đâu con, bây giờ người ta đã gặt hết rồi. Không còn ai làm ruộng trễ như trước đâu.

LONELY

2009-11-29T23:55:00.000-08:00

Lonely is simply a word but it is more complicate than a human mood. In this planet with 6 billions people, sometimes I could cry out because of loneliness. Lonely is not only staying alone, lonely is because without you!

CẨN THẬN KHI LÀM HỒ SƠ XIN VIỆC!

2009-10-19T00:36:00.000-07:00

Buổi sáng, tụ tập ngồi đọc báo, thấy tin một em sinh viên đại học ra trường có bằng loại giỏi, cộng với cái thẻ đảng viên mà bị hắt hủi. Mấy cha bức xúc chửi rùm. Nào là quan liêu, nào là lãng phí chất xám…Còn mình thì thấy chuyện này xưa quá rồi. Hai mươi năm trước, với khí thế hừng hực khi vừa ra trường, cũng một bằng đại học (hổng phải loại giỏi- thường thôi), cũng một thẻ đảng viên (chính xác là dự bị), xách 2 thanh gươm đi kiếm việc một cách hào hùng. Sau 6 tháng, nộp vô 8 cơ quan nhà nước, cuối cùng tui đi làm cho một công ty nước ngoài (?)

Lúc đầu tự tin nộp cho công ty xuất nhập khẩu, sau đó làm lại gửi cho công ty thương mại, thất bại gửi cho công ty thủy sản, chán nản nộp tùm lum…Khi nộp đơn vô mấy cơ quan. Ai cũng hẹn. Ai cũng nói chắc ăn. Mà mình cũng tự thấy chắc ăn vì lúc đó học đại học cũng hiếm mà có thẻ đảng còn hiếm hơn, mà mình thì có 2 cái. Phòng tổ chức công ty nào cũng trầm trồ: tốt quá. Làm mừng hụt hoài. Cái đơn cuối cùng nộp cho một cơ quan đo đạc ruộng đất gì đó mà tay trưởng phòng tổ chức cứ gật gù, rồi lắc lắc.

Một hôm đi ngang văn phòng công ty nước ngoài (lúc đó mình mới “mở cửa” cho họ đầu tư), vô hỏi thì được phỏng vấn ngay, khỏi cần hồ sơ, nộp sau đi. Phỏng vấn xong họ hỏi tuần tới đi làm được không, mình vặn lại: mai được không. Thế là hôm sau đi làm. Cả chục năm sau mới thấy mình ngu quá trời… Một ông bạn nói: hồi đó mày chỉ có thể đi làm ở xưởng cưa mà thôi. Tại sao vậy? Với mấy công cụ đó mày vô làm người ta sẽ nghĩ là vô để cưa ghế. Vì thời đó, các xếp chỉ có 1 trong 2 thứ thôi; mà mày có cả hai nên bị từ chối là phải! Quả là, hồi đó mình ngu thiệt. nhưng mà thôi, chuyện “Tái ông mất ngựa” đó mà.

Sau gần 20 năm làm cho các công ty, tổ chức nước ngoài, một hôm thấy chán kiếp “lê dương” bèn khăn gói theo tiếng gọi chiêu mộ hiền tài về công ty trong nước. Bạn bè người vổ tay, người chửi rủa, kẻ ái ngại… Nhưng đã quyết chí rồi, mình đã ở tuổi “bất hoặc” chứ đâu còn tuổi “nhi lập” nữa đâu. Một thằng bạn cùng chí hướng, đã từng về làm cho công ty trong nước, khuyên nên đi chích ngừa. Vì chắc chắn sẽ bị mang thương tích đầy mình. Nó nói vai em chai cộm vì thường xuyên chích ngừa uốn ván đấy. Vậy mà giờ đây nó cũng đầu hàng rồi. Lúc ấy, nhiều người phán như đinh đóng cột rằng không quá 6 tháng mình sẽ phải dọn nhà lần nữa. Thực tế khác hẳn, hơn một năm sau mình mới đi tìm chốn khác dung thân(!).

Rõ ràng cái văn hóa, cung cách làm việc, cách chịu trách nhiệm, cách ra quyết định của mỗi công ty đều có một sự khác nhau; nhưng nếu chỉ so sánh 2 nhóm: các công ty trong nước và các ông ty nước ngoài thì sự khác biệt là điều dễ thấy nhất. Các phương cách quản lý theo mục tiêu, lấy sự hoàn thành mục tiêu làm thước đo và phương thức lấy sự tuân thủ và vâng lời làm tiêu chuẩn đánh giá. Sự sáng tạo trở nên xa xỉ và trách nhiệm thì mơ hồ vì là của đám đông. Có người nói ngần ấy năm làm việc cho các công ty, tổ chức nước ngoài đã làm mình hư, mất khả năng thích nghi. Thật vậy, khó mà thích nghi khi sự khác biệt là quá lớn. Nhiều người cho rằng nếu đã làm cho công ty nước ngoài thì đừng làm cho công ty trong nước nữa và ngược lại, nếu xưa nay chỉ làm cho công ty trong nước thì đừng vô làm cho công ty nước ngoài.

Người nước ngoài hay nói: title, free of charge. Chức vụ là thứ cho không. Còn ở ta thì chức vụ là kết quả của một quá trình tích lũy chứ đâu có khơi khơi. Vì vậy, chức vụ là cái quý lắm, phải giành mới có và có thì phải giữ. Và, cũng là dễ hiểu thôi, khi người gạt phắt ngay những mối đe dọa dù là tiềm ẩn, có khả năng ảnh hưởng đế cái chức vụ quý giá. Vì vậy, em sinh viên gì đó ơi, em chỉ nên tự trách mình.

CẦU CẦN THƠ DÍNH LẠI RỒI BÀ CON ƠI!!!

2009-09-28T17:09:00.000-07:00

HOÀNH TRÁNG CHƯA?

DÍNH LẠI NÈ

MAI MỐT MÌNH ĐI QUA CẦU NÀY, GHÉ CHỤP TẤM HÌNH

Dân ĐBSCL nhìn thấy cảnh này chắc mừng lắm nhỉ

ĐEO KIẾNG ĐEN

2009-06-27T21:25:00.001-07:00

Hồi đó tới giờ hay đeo kính đen, riết rồi nhiều người cứ kêu tên tục và kèm luôn chữ “kiếng đen” như là một thứ nghệ danh, chết danh luôn. Hic. Mới đầu đeo thấy kỳ kỳ, chỉ cho mát con mắt, khỏi bụi, khỏi đau mắt hột; lâu ngày mỗi khi bỏ kiếng ra thấy còn kỳ hơn. Gọi là đeo ghiền. Tính ra hồi học đòi đeo kiếng tới giờ hao hết gần trăm… cây kiếng, ít có cây nào gãy, bể hay hư hỏng gì mà toàn là mất. Ghé tiệm lột kiếng ra: mất; vô quán lột kiếng ra: mất… Vậy đó, mà không bỏ cái kiếng đen được. Đeo kiếng đen cả chục năm giờ mới nghiệm ra nhiều điều, nếu mà có ăn học ngành lý luận tới nơi tới chốn dám viết ra một thứ lý thuyết mới lắm à nhe.

Điều tâm đắc đầu tiên là mình đeo cái kiếng có hơn trăm ngàn mà hổng ai tin. Thấy cái kiếng gọng đen in chữ Rayban ai cũng hỏi: cả triệu hôn? Mấy lần đầu nói: Ừ. Mọi người kêu lên: ngon hé. Mấy lần sau có ai hỏi thì trả lời đúng giá: cái gọng tám chục, cặp tròng năm chục. Vậy mà không ai thèm tin. Một lần đi gặp một ông khách hàng, thấy ổng cứ săm soi cái kiếng, mình liền PR luôn: tặng anh đó. Ổng khoái chí tử rồi mà miệng cứ hỏi thiệt hôn…Mấy ngày sau, ổng gọi điện giọng buồn buồn tụi nó biết đồ xịn nên có đứa bỏ túi luôn rồi. Tội nghiệp, nếu không sợ bể vụ thật giả thì chắc tui gửi cho ổng cái nữa rồi. Cái khoảnh khắc thật giả quả là khôn lường. Có khi người ta chỉ tin toàn điều giả, còn nói thiệt thì hổng ai thèm tin. Biểu sao mà mình không nói dóc.

Thằng cha kia thấy ghét quá trời mà có tật cứ hay kiếm mình cà khịa. Đang chạy trên đường thấy thằng chả đi ngược chiều cười tươi, đưa tay vẫy. Nhớ là mình đang có đeo kiếng, nên ngước mặt nhìn thẳng chạy luôn như là không thấy. Liếc qua miếng kiếng đen thấy thằng chả tiu nghỉu chạy luôn. Mấy ngày sau thằng chả trách kêu mầy chắc không thấy mà sao chạy luôn. Nói là có thấy gì đâu. Vậy đó, cái kiếng đen lợi hại thiệt, cứ đeo vào là thấy hết nhưng có thể vờ như không thấy. Rất hợp pháp chứ không như mấy con khỉ trong phòng trưng bày mỹ nghệ phải bịt mắt mới là không thấy. Vậy mới biết sao mà điệp viên, công an cứ hay đeo kiếng đen. Hèn chi, mấy đứa hay kêu anh giống Pierce Brosnan ghê, nhưng hổng phải “không không bảy” mà là “không không thấy”

Có một buối trưa chạy về nhà ăn cơm, nắng tháng tư rát rạt trên mặt. Nhưng hồi sáng đi lại quên mang theo kiếng mát (bình thường gọi là kiếng đen, như do nắng quá nên gọi là kiếng mát). Tức tửi, hậm hực vì cái nắng; mắt nổ đom đóm. Một giờ trưa, đi làm lấy kiếng ra đeo thấy trong người dễ chịu hơn nhiều; có cảm giác như ngoài trời nắng dìu dịu làm sao! Lại nhớ một lần mua nhầm cái kiếng có cái tròng làm sao mà nhìn ai cũng như thằng say rượu, mặt đỏ gay. Trong bụng cứ rủa thầm sao bữa nay thằng nào cũng nhậu hết vậy, một hồi thấy em kia xinh tươi cũng… nhậu luôn, xỉn tới cái đùi của em còn đỏ nữa là… Lột kiếng ra. Trời ơi, tại cái tròng kiếng dỏm của mình. Có hôm, chiều tan sở, mấy thằng bạn rủ về nhà thay đồ đi đánh banh. Thấy trời sao tối om om nên thoái thác, mệt quá không đi. Về tới nhà, lột kiếng ra thấy trời còn nắng sáng trưng…Thì ra, lúc đeo kiếng đen trời cứ ui ui, buồn buồn. Tự nhiên, rút ra kết luận luôn: khi nào thấy bực bội trong mình hãy đeo kiếng vô. Khi nào chán nản, buồn bả thì lột kiếng ra. Xét về mặt vật lý, cái kiếng là một lăng kinh làm thay đổi trạng thái, cách nhìn đời…Xin lỗi vì sắp hơi quá đà.

Thật ra khi đeo kiếng đen, có những lần thấy rất lạ. Con đường mình đi suốt năm, tự nhiên thấy lạ hoắc. Cái nắng nó hanh hanh, còn người ta thì lâng lâng… Rồi ký ức nhiều khi đổ ập xuống, mang đến những hình ảnh từ thưở nào xa xưa lắm. Không nhớ, nhưng chắc là cái hình ảnh đó, cảm giác đó đã đi qua rồi một lần nào đó trong đời. Lột kiếng ra thì hết, thực tại ào đến và… hết mơ màng.

Nói chung đeo kiếng đen hay lắm. Hãy thử đi rồi bạn sẽ thích ngay mà!

Vô thăm blog của mình

2009-06-25T01:56:00.000-07:00

Công việc quá trời nên lâu quá không có vô trong cái blog của mình để quét dọn. Rõ là nhà của mình mà mình còn không vào thì lấy chi ai vào. Chỉ có mấy cái còm khùng khùng điên điên, có khi lại là virus?....

Mai mốt sắm cái máy chụp hình tốt một chút hôm nào không viết nổi thì chụp hình đem lên, gọi là có hơi ấm trong nhà trong cửa. Sáng nay ngồi trong văn phòng nhìn ra cái đám lau sậy, chợt thấy thèm sầu riêng (lãng nhách). Vô google gõ chữ “sau rieng” thì nó hiện lên cái blog. Chui vô thấy là nhà của em Ngọc Tư. Gửi cho em nông dân Cà Mau cái còm thăm hỏi, mời em bữa nào ghé blog chơi. Ngờ đâu, chút sau em trả lời rất Tây: OK. Hôm nào xuống thăm em mới được

CÁ LÓC NƯỚNG TRUI BẰNG RƠM

2009-01-13T00:43:00.000-08:00

Chuyến công tác cuối năm về Kim Hòa một xã vùng sâu vùng xa, những người dân hiếu khách nằng nặc mời về nhà ăn một chém cơm rồi mới được về. Chúng tôi đến một căn nhà lá mà bên hông nhà là một cây rơm to đùng chất đó để cho bò ăn tới vụ mùa sau và để… nướng cá lóc.

Trên bàn dọn sẳn một dĩa rau sống một tô mắm tép trộn đu đủ… và một chai nước đùng đục, gọi là đế Xuân Thạnh! Gia chủ là một nông dân rặc Nam bộ bẻ một nhánh tre đâm xuyên từ họng đến đuôi của ba con cá lóc còn giẫy đành đạch. Sau đó anh cắm 3 con cá trên sân đuôi chĩa lên trời như 3 cây phướn nhỏ mọc lên từ đất. Lấy rơm phủ kín 3 con cá đang quẩy đuôi trên cành tre, anh đốt bùng lên ngọn lữa rơm vàng rực, mùi cá nướng bốc lên từ sân làm mọi người náo nức vì cái bao tử kêu lên vì đói. Cứ ngỡ là biết bao giờ mới có cá mà ăn, nhưng ngọn lữa vừa tàn và để cho tro nguội chừng 10 phút anh ta đã bới tro lên nhìn 3 con cá há miệng to. Há miệng to là cá đã chín. Một nắm rơm khô dùng để chà xát trên thân con cá nướng đen xì, tro và những tấm vảy cháy khét rơi ra là nhường chỗ cho da cá vàng ươm.

Con cá để vào dĩa và được xẻ dọc ra, còn bốc khói thơm phức. Rượu được rót ra mời. Miếng cá nóng hổi kẹp với chuối sống, ra thơm chấm vào trong tô mắm tép. Chất gì đó ngọt ơi là ngọt chảy tọt vào bụng, thơm ơi là thơm. Một ngụm rượu Xuân Thạnh nuốt xuống, mọi thứ tinh túy như đang chìm đắm trong ta, một thứ quà quê mà không phải lúc nào ta muốn cũng có, một chút hồn quê mà ta mãi không quên

Thiếu cái thật bình thường.

2008-07-24T19:47:00.000-07:00

Văn phòng tự dưng được xây ở một khu dân cư mới. Mà lại ở một góc cuối cùng, giáp ranh với ruộng và vườn. Mở cửa sổ là thấy ngay một màu xanh ngắt của đám dừa từ xa xa và cả đám lau sậy ở ngay trước mặt. Ông Kim- nhà thơ mà ngồi ở văn phòng này chắc mỗi tuần ra được một tập thơ. Ở góc nhìn này, những khi trời mưa thì thật là thúi ruột. trời tối hù, lau sậy ngã nghiêng, còn đám dừa oằn oại. Nước lên xâm xấp khiến cá rô nhảy long lóc trên mặt đường. Mấy đứa nhân viên hớn hở, phóng ra bắt cá bất chấp trời mưa. Nghịch ngợm như con nít, đến khi ướt nhẹp hết mới hay. Buổi chiều tụi nó có vài con cá rô kho ăn cơm. Ăn cho vui vậy thôi chứ nhiều nhỏ gì, mà đứa nào cũng nói: thiệt là đã. Thấy vậy, mình cứ nghĩ bụng: chuyện bình thường vậy mà tụi bây cũng thấy đã.

Cái chậu kiểng ở nhà không có người tưới thường xuyên nên chết queo. Thấy cái chậu trống không nên một hôm lượm mấy hột khổ qua nhét xuống đất. Vậy mà nó lên vù vù. Dây khổ qua càng ngày càng dài ra nhưng lại oằn oại, yếu xìu vì không có cái gì cho nó bám lấy để leo lên. Thấy vậy mới lượm mấy cành kiểng chết khô hôm trước cắm vào chậu cho nó leo lên. Thằng nhỏ ở nhà thấy mới cắm cành khô xuống một chút mà mấy cọng râu của dây khổ qua đã quấn riết. Nó vổ tay: Hay quá, đã quá. Tội nghiệp nó xưa nay có thấy đâu. Có vậy mà cũng đã quá. Rồi cha con phải kiếm dây giăng qua giăng lại trên hàng rào sắt để cho nó leo lên, dung dăng dung dẽ. Cái khoảng trống nơi hàng rào giờ đan đầy những lá xanh và những hoa vàng nho nhỏ, coi cũng vui mắt; còn đã hơn trồng kiểng nhiều. Buổi sáng thằng nhỏ rú lên khoái trá vì có một cái trái khổ qua nhỏ xíu trên đầu có một nụ bông, bất chợt xuất hiện từ một nách lá. Nó vô khoe: Đã quá ba ơi. Mình chạy ra coi thấy trong bụng vui lắm, ngộ lắm mà miệng cứ nói với con: vậy mà cũng đã.

Hôm rồi về quê công tác. Hồi còn nhỏ sống ở đây mà bây giờ thấy lạ hoắc. Nhiều thay đổi, nhiều cái biến mất tiêu. Đi vòng vòng thị xã, lúc nào cũng thấy thiếu thiếu cái gì. Chợt thấy một bà nhà quê (nói vậy thôi chứ chưa chắc bả nhà quê đâu nhe) gánh một cái nồi đen tròn tròn có mấy cái ống tre bốc khói bên trên. Trời đất ơi, bả bán bánh ống. Lần nào về cũng đi kiếm vậy mà giờ mới gặp. Kêu lái xe, tấp vô lề mua bánh. Bả hết hồn tưởng bị công anh xúc tới nơi. Hóa ra có mấy thằng cha thèm bánh quá ghé mua ăn vậy mà. Khoai mì mài ra trộn với nước lá dứa tạo màu xanh và mùi thơm. Rọc bánh đã chín ra rồi nhét dừa, đường và muối mè vô. Chưa xong gói thứ hai thì gói thứ nhất đã được ăn mất tiêu. Miếng lá chuối bóng lưỡng vì được liếm sạch! Bà bán bánh cười cười, chắc trong bụng rủa: đồ chết thèm. Mà đã thiệt lâu lắm rồi mới hưởng được cái hương vị này; nó có cao sang gì cho cam. Bình thường thôi mà. Sáng hôm sau, rủ nhau đi ăn bún nước lèo. Cái thứ bún suông nấu bằng mắm, tô bún không có muỗng, chỉ có đũa. Không có thịt chỉ có rau. Vậy mà bưng tô húp một cái rột, sạch cặn; đứa nào cũng kêu đã thiệt.

Bây giờ có những cái thật bình thường nhưng hay làm mình có những cảm giác thiệt đã. Nó bình thường nhưng vắng bóng trong cuộc sống bề bộn lâu quá lại trở nên xa xỉ. Nhưng những cái giản dị, bình thường đó đâu có lỗi. Lỗi là ở mình, lỗi là mình đã quên và lâu rồi không tìm đến nó.
Buổi tối, do làm biếng đội nón bảo hiểm mới lấy xe đạp của thằng nhóc chạy ra nhà ông bạn uống cà phê. Trên đường về, thả dốc cầu cho xe chạy xuống. Đã thiệt, lâu nay chạy xe máy qua lại hàng ngày mà đâu có cảm giác này. Hóa ra những cái bình thường vẫn còn đang ở quanh ta.

"EXIT AS PRO"

2008-07-09T01:42:00.000-07:00

Cái phòng làm việc mới ở cái công ty mới này nhìn ra một khoảng không mênh mông. Mỗi khi trời chuyển mưa thấy trong lòng tao tác, chung quanh lặng lẽ dù xung quanh nhân viên và đồng nghiệp nhiều hơn. Chả bù cho cái lồng kính, ngày nào cũng bắt mình nhìn xuống con đường lăng xăng người, lăng xăng xe cộ; còn nếu nhìn ngược lại chỉ thấy những bức tường. Rồi cũng tới lúc này. Tôi đã rời cái nơi mà mình gắn bó và làm việc chung với một nhóm nhỏ như một “công ty gia đình” một thời gian dài. Chỉ khi nghỉ việc mới thấy nó dài ơi là dài, mới thấy lý ra không nên để nó dài như vậy. Biết rằng sẽ có một lúc nào đó mình sẽ ra đi vì có một cơ hội tốt, một cái job tốt hơn, muốn về gần nhà hơn hay chỉ vì không vừa lòng chuyện gì đó; nhưng khi nộp cái đơn xin nghỉ việc rồi cũng thấy hụt hẩng thấy mất mát trong khi ở đầu kia cái công việc mới đang cứ vẩy tay, đợi chờ.

Ra đi cũng phải cho “pro”. Một cái đơn xin nghỉ thống thiết lâm ly, một cái lý do vô cùng hợp lý tới mức ai đọc cũng thấy sao nặng… “xạo”. Cái đơn không uẩn khúc, không chửi bới, không luyến tiếc và theo ông bạn, đó là một cái đơn kinh điển. Một kế hoạch bàn giao (mặc dù chắc không cần), một list công việc đang làm, một số công việc đang làm cho xong… tất cả được viết y như trong sách hướng dẫn. Cái khó khi viết đơn là phần ghi thời gian khi nào chính thức nghỉ. Mai chăng, tuần sau chăng, hay tháng sau. Chỉ sợ ghi mai nghỉ thì thằng xếp nó biểu cuốn gói xéo ngay hay bị áp tải ra thang máy tức khắc mà chưa kịp chia tay mấy đứa nhân viên, bạn bè. Cuối cùng rồi resignation letter (đơn xin nghỉ) cũng làm xong và nhắm mắt đếm ngược cho đến khi bấm nút send. Ngồi bần thần một lúc rồi tưởng tượng ra đủ thứ cảnh chia tay (không biết có nước mắt nước mũi gì không hở trời). Ra khỏi phòng bạn bè đứa thì nói chúc mừng, đứa thì hỏi sao vậy, đứa thì thêu dệt tình tiết cho một quyển hồi ký… và cuối cùng thì… không có gì xảy ra, như chưa hề có cuộc chia ly!

Một buổi ăn bánh xèo Đinh Công Tráng là kết thúc cho mười năm làm cùng nhau. Thế thôi. Xếp lớn xếp nhỏ gửi vài mail giã từ, tiếc rẽ ( chắc cũng kiểu như cái đơn của mình), còn xếp trực tiếp thì lạnh tanh, không hề có một thông điệp nào ngoại trừ cả tuần sau mới nhận cái message từ bộ phận nhân sự: Xếp OK rồi! Hê. Khác biệt văn hóa mà. Có mấy đứa xúi giục: cứ tà tà nhưng không làm gì hết. Đợi nó đuổi, bồi thường một đống tiền chơi chứng khoán. Đứa thì biểu: chửi nó đi cho nó đuổi lẹ rồi lãnh tiền. Trời, làm vậy chắc bên công ty mới chạy mình luôn. Làm người ai làm thế. Nói vậy chứ cũng ra mua cuốn Luật lao động đem về coi nó trả mình mấy tháng lương.

Hồi còn làm có thấy ai gọi rủ rê gì đâu. Vậy mà khi vừa nộp đơn xong, điện thoại cứ tấp nập chào mời. Một em “săn đầu người” xinh tươi cảm thấy tiếc rẻ khi mình nói đã có nơi trao thân gửi phận rồi. Vậy mà em còn quyến rủ. Em chờ anh sáu tháng nữa nhe, bảo đảm với anh sau thời gian đó anh sẽ xin nghỉ tiếp. Cái job sau đó mới bền. Kinh nghiệm của em đó.

Vái trời cho lời tiên đoán của em trật lất. Đã hơn một tháng rồi kể từ ngày chính thức nghỉ việc. Thỉnh thoảng bạn bè, đồng nghiệp cũ cũng í ới gọi nhau tâm sự, kể chuyện cơ quan như không có chuyện gì hết. Riết rồi cũng quen dần, tên của mấy đứa trong công ty mới cũng đã gần thuộc hết. Chỉ thỉnh thoảng nhìn ra cửa sổ thấy cái mênh mông trống trãi mà nhớ tới không gian ăm ắp người. Muốn được vậy, ra đi cũng phải cho “pro”.

NGAO NGÁN LỄ HỘI ẨM THỰC

2008-03-12T05:48:00.000-07:00

Quê mình có lễ hội lớn là dịp để đi khoe rùm. Gặp bạn, đứa nào mình cũng nhắn tới đó xuống chơi , cứ như là lễ hội của nhà mình. Mà có cần mình quảng cáo làm chi. Trên báo đài, ngoài đường, trong khách sạn ai mà nghe nói vụ này.

Đùng một cái hôm lễ hội, mọi người tề tựu về hết mới chết. Ngập đường phố toàn là người, xe cộ bị hạn chế một số nơi, đúng kiểu festival, biểu diễn hoành tráng…Thằng bạn thấy xe hoa của quê mình, khoái chí hỏi: quê mày cũng có chợ Bến Thành ? Cứng họng. May mà có một màn trình diễn sử thi to đùng mà nó chỉ có thể coi qua truyền hình gỡ gạc. Nếu không chắc nó nhắc hoài tới chết.

Biết có một lễ hội ẩm thực đặc trưng của quê hương mình sẽ diễn ra rất đặc sắc. Dẫn nó đi ăn một chầu cho căng bụng là hết ấm ức. Chín giờ sáng tới khu ẩm thực, gửi xe. Hớn hở đi vô mấy gian hàng. Ai cũng lắc đầu nói chưa bán trong khi thấy trên quầy bày biện đầy nhóc thức ăn. Hỏi ra mới biết: Ban giám khảo chưa ăn ) mà bán buôn gì cha nội (ăn mới biết để chấm chứ. Tức quá mấy thằng rủ nhau vô nhà hàng nhậu quắc cần câu về ngủ.

Hôm sau, bạn bè về hết. Tức trong bụng dẫn mấy thằng nhóc nhà mình trở vô khu ẩm thực xem có gì để sau này còn bào chữa với chúng bạn. Thằng út nhìn qua lại hỏi: Ba ơi, xúc xích Đức là đặc sản của vùng quê mình hả? Trời đất. Xung quanh thấy có rất nhiều nơi bán xúc xích, gà rán, cá viên chiên…Đâu cũng thấy mấy món mà giờ mới biết là món ngon quê mình (Vì lễ hội ẩm thực bán món ngon của xứ mình mà). Để đi kiếm mấy món mà mình biết xứ mình xưa nay có cho chắc ăn). Đến quầy Bánh Canh Bến Có. Ba ơi thứ này ở quê nội nè. Cha con hớn hở đi vào. Người bán nói Bánh canh Bến có nhưng chưa có, chỉ có bánh canh xứ này thôi, được không? Thằng lớn đói meo bảo thôi vô ăn đại bánh xèo nhãn hiệu nổi tiếng trên báo cho rồi. Mua vé 3 cái bánh xèo. Chẳng thấy ai dòm ngó tới mà người ta đứng chờ như kẹt phà Cần Thơ. Cha con tự động lấy dĩa rau, lấy nước mắm dọn ra. Còn đứa anh cầm cái dĩa chìa ra chờ mấy bà chiên bánh động lòng hảo tâm cho một cái. Thằng nhỏ uất ức: Sao mình giống ăn xin quá. Chừng 30 phút thằng lớn quay lại nói nghe bà chủ bán bánh vừa làm vừa chửi thề nghe ghê quá nên bỏ luôn!

Vậy là cha con hài lòng với mấy que xúc xích mua từ quầy của mấy khách sạn nổi tiếng trên Sài Gòn xuống bán rồi uống lon Coca đi về. Mấy đứa nhỏ cằn nhằn còn mình thì không dám nói một câu sợ quê với tụi nó. Tới bãi giữ xe mới thấy thằng lớn hớn hở chạy ra tay cầm một khúc tre dài, đầu tóc bờm xờm, áo quần xộc xệch…khoe: con mới giành mua được một khúc cơm Lam! Lấy xe ra thì có điện thoại của ông bạn. Ổng nói như hét: Đừng vô khu ẩm thực ăn cơm rang Dương Châu (địa danh này gần Cà Mau thì phải). Cơm thiu đó, thằng cha bếp trưởng mới xin lỗi tao xong !!!

*****************************************************

Hôm sau đi công tác xa. Chuyện đã vào quên lãng thì đùng một cái thằng bạn lấy xe chở vợ con xuống chơi, gọi điện thoại hỏi: Xuống quê ông dự lễ hội chỉ có mấy gánh hàng rong dọc bờ sông vậy thôi đó hả. Nghe nói có khu ẩm thực lớn lắm. Đi đường nào tới chỉ với.
Vội vàng tắt máy luôn. Có gì mai nói với nó là mình hết pin.

CHIỀU 30 TẾT - CẦN THƠ

2008-02-06T02:35:00.000-08:00

Chiều 30 tết - 15 h rồi. Những cành mai đã héo úa. Người bán vẫn còn hy vọng. Mà vẫn còn người mua kia mà

Xe bánh mì còn đầy. Chiều rồi, ế ẩm. Bà nghĩ không biết sẽ làm gì với mớ bánh ế trong đêm giao thừa

TẾT NÈ BÀ CON ƠI

2008-02-03T20:39:00.000-08:00

CÓ MAI MỚI CÓ TẾT CHỨ

MỘT VÒNG CHỢ XUÂN CẦN THƠ

2008-02-03T20:10:00.001-08:00

Bán vàng, bán lộc "giả"

Bán lộc thiệt

Bánh tổ. Khi cần đi kiếm muốn chết

Trên bến dưới thuyền

Thuyền hoa

Hoa mai

Bán "ghế ngồi" cho dưa hấu

Thần tài đến

Chợ Xuân thì vui lắm. Nhưng nhất là chợ hoa

Và ..........

TẢN MẠN NGOÀI QUÁN CUỐI NĂM

2008-02-03T07:26:00.000-08:00

Bên ngoài quán, không biết người ta đi đâu mà dữ vậy. Sao giờ này mà không chịu về nhà. Cứ đổ xô ra ngoài đường như thể lúc nào ở trong thành phố này cũng có lễ hội. Một lần ở Malaysia, ở trên một khách sạn cao tầng buổi sáng thấy rõ ràng những dòng xe “chảy vào” thành phố; tới hơn 8 giờ là hết. Buổi chiều, tan tầm, những dòng xe chảy ngược ra tới gần 7 giờ là vắng lặng. Sao ở Sài Gòn mình lúc nào ngoài đường cũng đông, 9 -10 giờ mới là lúc đông nhất. Người ta đi đâu vậy? người ta không đi làm à? Câu hỏi này một người bạn nước ngoài thắc mắc. Nhột quá không biết nói sao cho vẹn toàn, bèn nói rằng ở các nơi “tiền” nằm trong văn phòng, siêu thị… còn Việt Nam “tiền” ở ngoài đường. Do vậy, người Việt mới đổ xô ra đường kiếm tiền. Thiệt chứ, người ta mua bán ở ngoài đường. Lề đường là phương tiện trung gian. Cửa hàng là những căn nhà mặt tiền. Người ta ra đây bán, người ta tới đây mua và phải đi ra đường mới tới được. Các công ty thì chỉ có bộ phận hành chính, kế toán… mới ở văn phòng còn muốn bán buôn gì thì cũng ra đường mới tới khác hàng được vì khách hàng cũng ở “ngoài đường”. Ai cũng nhao nhao: quán mình nhậu cũng ở ngoài đường nè.! Đâu có xứ nào ra ngồi ngoài lề đường nhậu như mình.

Hội nhập rồi thì phải giống người ta chứ. Ít nhất là cũng giống hàng xóm. Chứ gì mà hễ đụng chuyện là có người so sánh: ở bển nó như vậy….còn mình thì như vầy. Từ hồi vô WTO tới giờ, cái cụm từ so sánh kiểu này nghe hơi nhiều. Chắc là vì có ra “đường lớn” nhiều mới thấy người ta như thế nào mà so sánh chứ. Chỉ mong từ từ rồi nó cũng hết.
Ai cũng thấy rằng từ khi có cái vụ hội nhập, cuộc sống như hối hả hơn. Chính phủ cũng vậy,.mà người dân cũng vậy. Mọi thứ đều phải được bắt kịp và mọi người đều sợ “cái không giống ai”. Tỷ như cái vụ đội nón bảo hiểm, sở dĩ làm tốt là vì mọi người sợ không giống ai. Mai mốt chỉ cho nhậu trong nhà, nhậu ngoài đường không giống ai. Là hết liền hà

***************************************

Giáng Sinh, rồi kéo theo Tết Dương lịch. Những ngày cuối năm này thành phố như ở một xứ khác, cây thông tràn ngập, tuyết phủ khắp nơi, ông già Noel chạy honda ngời ngời còn hơn cưỡi tuần lộc. Mấy ông bình luận là năm nay đường Nguyễn Huệ, Lê Lợi của mình đâu có khác gì Orchard Road của Singapore đâu. Không khí cũng hội nhập ghê, khác gì các nước phương Tây, mặc dù dân mình ăn Tết Nguyên đán. Một ông buộc miệng nói: không biết sao này có cái ngày mà mình chỉ ăn Tết tây mà bỏ Tết Nguyên đán không, cho nó giống người ta? Đang vui mà ổng làm cho chùng xuống. Bàn tiệc chiều cuối năm giữa những người bạn giống như cùng đi xem tivi. Lúc tường thuật bóng đá thì cùng la hét. Lúc nghe nhạc, bình thơ thì lặng im. Không có nhạc trưởng nhưng nhịp nhàng lắm. Những chuyện của năm rồi móc ra hết, không theo thứ tự thời gian nào. Nhớ gì nói nấy. Có những chuyện bức xúc, ai cũng quơ tay quơ chân sợ không được góp tiếng. Có những chuyện kể ra mọi người lặng lẽ nuốt ực ly bia như nuốt xuống cái gì đó.

Mọi người thi nhau kể chuyện ăn tết hồi xưa. Tết đến người ta gói bánh tét, Tết đến người ta quết bánh phồng, tráng bánh… Không biết Tết này bà già ở dưới quê có gói bánh không, có làm dưa kiệu không…Tự nhiên không nói ra nhưng ai cũng sợ sẽ mất một cái gì đó. Cái được thì trước mắt còn cái mất thì vô hình nhưng dường như quý giá lắm. Nhưng chỉ sợ vậy thôi. Mọi người chợt cầm ly lên la to: Vô. Rồi nuốt cái ực.

CÁI BÁNH ÍT NGÀY XƯA

2008-02-03T07:23:00.000-08:00

Bánh ít hay bánh ích? Hồi nhỏ tôi đã thắc mắc như vậy. Nhưng lúc ấy bà tôi nội đưa cho cái bánh "ít", rồi gõ đầu bảo bánh này mà ít sao? Do phát âm nên người dân miền tây không phân biệt được là ích hay là ít. Mà có quan trọng gì đâu cơ chứ. Miễn sao có cái để mà thưởng Xuân, ăn Tết. Ít nhưng mà không ít.

Ngày xưa, chúng tôi mong Tết dữ lắm. Đầu tháng 12 âm lịch đã nôn nao rồi. Lúc đó thường là 28-29 tết. Thường khi ấy gió chướng về thổi phần phật, mấy cây mai chỉ toàn nụ xanh, ngã qua ngã lại. Không khí có cái gì đó khan khác, vui lắm, không giống ngày thường. Bọn trẻ chúng tôi càng nôn nao tợn. Khi bà nội tôi bảo rửa lá chuối gói bánh ít thì Tết đã đến gần. Những tàu lá chuối chọn cho lành nguyên, rọc ra và xé thành những miếng khoảng 30 cm vuông. Lá đem rửa cho sạch rồi, cắt tròn góc rồi phơi một tí nắng cho mềm lá. Mẹ tôi thì nấu đậu xanh cho nhừ rồi nêm nếm để nguội. Vắt đậu thành những viên nhân. Dừa rám-tức không quá già-đem nạo rồi xào với đường. Loại đường thẻ mà ngày nay ít khi thấy có bán trên thị trường. Dừa xào xong cũng vắt thành nhân. Công đoạn của bà tôi làm là chuẩn bị bột. Bột nếp xay ra từ mấy ngày trứơc, sau đó cho bột nuớc vào trong cái bao "bồng bột". Loại bao làm bằng vải dầy chỉ cho nuớc rĩ ra chứ bột thì còn lại. Sau một ngày đêm cục bột còn lại trong bao phân làm hai, nửa đem xắt phơi khô. Còn phân nửa để trắng như vậy để gói bánh dừa ngọt. Còn bột khô thì nhào nặn với đường nung chảy làm thành thứ bột ngà ngà như mật, thơm lừng mùi đường thẻ. Bột này ngọt dùng để gói nhân đậu xanh.

Tôi chỉ được sai vặt. Lúc thì rửa lá lúc thì nạo dừa, chụm lửa chứ chưa khi nào được mó tay vào việc gói bánh. Vì công việc này đòi hỏi phải có nghề. Nếu không, khi chín, bánh sẽ không đứng thẳng mà bò dài ra. Mẻ bánh hấp được chín đầu tiên bao giờ cũng là để xem bột có khô không, có nhiều nước không. Chúng tôi hay giành nhau mấy chiếc bánh đầu tiên này, nên khi bắt đầu gói bánh thì tích cực ngồi gần giúp bà, giúp mẹ; lúc thì chụm lửa, lúc thì lấy cái này cái kia. Chúng rất ngon vì cái bánh ít đầu tiên mình được nếm trước mọi người nên thích lắm. Ôi cái mùi thơm của đường, cái vị béo của dừa, của đậu. Tất cả kết tinh thành một phần cái mà ta gọi là quê hương

Mấy ngày Tết trôi qua, rỗ bánh to đùng vơi dần. Bà tôi nói không nhờ bánh ít thì làm sao cho lũ trẻ chúng tôi có quà bánh ăn cho đủ trong mấy ngày xuân. Bây giờ, bà già rồi không còn đủ sức ngồi gói, mẹ tôi cũng vậy. Nhưng Tết cũng có bánh ít mà là bánh mua từ chợ về, đặt người gói để ăn Tết. Các con tôi cũng có bánh ít ăn Tết. Nhưng chúng đâu có biết được cái háo hức ngày xưa mà tôi từng tận hưởng mỗi khi cả nhà chuẩn bị gói bánh. Nó không chỉ là nổi nôn nao trẻ con mà còn là sự trào dâng của không khí Tết, của mái ấm gia đình, của quê hương. Sự bận rộn, bôn ba của cuộc sống làm ta mất đi quá nhiều những ký ức đẹp đẽ ngày xưa.

QUẾT BÁNH PHỒNG ĂN TẾT

2008-02-03T07:16:00.000-08:00

Giữa cái nắng hanh khô và gió phần phật của mùa giáp Tết, tiếng rao của bà bán bánh vang lên xé toạc cái yên ắng đến nao lòng. “Phồng đê..ê” . Mấy chữ “bánh phồng đây” nói còn chưa trọn tiếng mà mọi người trong con hẻm ai cũng biết đó là gì rồi.

Cái xề đầy ắp những cái bánh phồng đã nướng sẵn, đựng trong một cái túi nylon to đùng. Cái xề nằm lắc lư trên chiếc nón lá như che mát thêm cho người bán giữa buổi trưa oi ả. Không một lời đáp lại, tiếng rao nhỏ dần rồi mất hẳn ở đầu hẻm.

Tiếng rao đi rồi nhưng hình ảnh cái bánh phồng ngày xưa ập đến với đầy nhóc những ký ức. Thời đó cái ăn còn khó. Thời đó quà rong còn là xa xỉ, những miếng ngon, những thứ cầu kỳ đều để chờ Tết. Đưa ông Táo xong học sinh đều được nghỉ học. Những ngày chờ Tết rất là vui. Vui vì chờ chiếc áo mới mà mùng một mới được mặc, vui vì nồi bánh, nồi thịt sẽ được múc ra khi cúng rước ông bà. Những ngày giáp tết là dịp chúng tôi mang chút quà về quê thăm họ hàng. Là dịp mang từ quê ra những thứ chỉ ở quê mới có, trong đó có bánh phồng.

Những ngày này về quê là chỉ đi hết nhà dì này, cậu nọ. Mọi người đều rãnh rang vì đã gặt hái hết rồi. Chỉ có mỗi một bận bịu là công việc quết bánh phồng. Cả xóm từ sáng sớm đã vang tiếng thùm thụp của chày cối. Cục nếp dẽo cứ bịn rịn níu kéo cái chày khiến cho người giã mím môi hết sức mới kéo nổi chày lên và giáng xuống lần nữa. Sự níu kéo cứ thùm thụp mãi như sự giằng co giữa ký ức và hiện tại, cho đến khi cục nếp đã được giã nhuyễn. Tôi hay đứng nhìn cách mà mọi người làm chí bánh phồng thành một tấm bánh tròn trịa. Những phần nếp nhỏ nằm trên lá chuối xanh, người ta lấy ống tre thoa mỡ lăn tráng thành bánh phồng tròn. Nhà nào cũng quết bánh, nhà nào cũng có bánh. Sân nhà ai cũng có những liếp tre phơi đầy bánh phồng. Vậy mà nhà này đem qua nhà kia tặng cho nhau từng chục bánh phồng nếp như là quá Tết. Trong nhà đầy nhóc bánh phồng nhưng dì Năm luôn miệng hỏi cậu Út mày có đem cho bánh chưa, như là một lễ nghi ngày Tết, thiếu thì không được.

Buổi tối, những ngọn gió bấc mặn chát mùi biển mang theo mùi thơm của nếp từ những đám cháy bập bùng, rãi rác khắp nơi trong xóm. Mọi người hay trãi chiếu ngồi trước hàng ba với một ấm trà ủ trong bình bằng võ dừa và một mớ bánh phồng nướng từ rơm. Kẹp tấm bánh vào giữa hai miếng tre. Phải nhanh tay lật qua lật lại trên lữa bánh mới phồng đều và không bị khét. Độ phồng của bánh là thước đo tay nghề của người làm bánh và chiếc bánh nào nướng xong đâm cây tăm xỉa răng vào mà ngập lút thì đạt.

Giờ thì lâu rồi tôi không thấy cảnh quết bánh phồng, không còn chứng kiến những đêm nướng bánh trên rơm. Nhưng bánh phồng thì vẫn được mang đi bán. Bán cho những người không còn có thời gian với ký ức như tôi, có thể như bạn nữa. Tiếng rao bán bánh phồng đi mất rồi, chỉ còn lại một nổi tiếc nuối vô hạn và một thứ lo lắng: liệu ngày nào đó người ta sẽ không còn làm bánh phồng? Tôi muốn có một chiếc bánh nướng rồi hay chưa nướng cũng được và một mớ rơm. Để tôi đốt lên ngọn lữa gìn giữ ngày xuân xưa.

DÂN MÌNH TỐT THIỆT

2007-12-28T04:27:00.000-08:00

Dân mình tốt thiệt. Ngày đầu đội nón mà hầu như không ai vi phạm. Ra đường mọi người cười ti toét với cái nón tròn vo trên đầu. Một ngày cuối tuần bình thường như bao ngày thứ bảy khác. Vậy mà cứ tưởng như hôm nay có festival hay lễ hội gì đó. Giống như nấm mọc. Ngoài đường đủ màu sắc tròn tròn trông rất vui (Dân miền Tây gọi là núm mọc. Núm anh màu đen, núm tui màu đỏ, đủ màu…). Khắp nơi, mọi người nhìn nhau qua chiếc nón bảo hiểm như là một biểu hiện thời trang, khoe màu sắc. Đứng trên lầu cao của một khách sạn nhìn xuống thấy một rừng màu sắc tròn tròn trông rất vui mắt. Ở các nước, cứ leo lên xe gắn máy là người ta chộp nón bảo hiểm đội vô liền. Nhưng xe gắn máy bên họ ít nên không thấy lạ. Còn bên mình xe quá trời.

Ngồi ở quán cà phê bên đường, tôi cá với ông bạn xem trong khoảng 1 giờ đồng hồ có bao nhiêu người không đội nón đi ngang. Cuối cùng chỉ đếm được có một người. Một biểu hiện tốt của việc tuân thủ pháp luật của dân mình. Thêm nhiều cơ hội làm ăn nữa cho những ai biết nắm bắt thời cơ. Ông già chạy xe honda ôm hỏi xin tôi mớ quảng cáo dày cộm của tờ báo mới mua. Ông bảo đem về cắt thành từng tấm vuông để phát cho khách đi xe lót vào nón. Vì người ta ngại đội nón chung với nhiều người. Tôi đề nghị ông mua khăn giấy thứ mà người ta lót chén bàn tiệc, rẻ tiền, khỏi mắc công cắt. Ổng khen ý tưởng hay quá trời.

Con bé hàng xóm đem vẽ tranh đủ màu lên nón. Cả đám bạn nó đi sát nhau trông như đang triển lãm nghệ thuật sắp đặt. Thằng nhóc tôi cũng định mua đề can siêu nhân, người nhện dán lên. Rồi sẽ có một loại hình nghệ thuật trên nón bảo hiểm cho mà coi. Ông bạn nhờ tôi mua cái nón sơn rằn ri kiểu như lính ở I-rắc, còn ông kia mua loại nón như của lính Hoàng gia Anh…Hồi trước, nghe nói đội nón ai cũng than thấu trời. Bây giờ, khi không còn trốn được thì xoay ra coi nón bảo hiểm như vật trang sức. Kể cũng hay.

Nón vải sắp tới sẽ chết chắc rồi. Còn nón bảo hiểm khi ai cũng có rồi thì chắc cũng giảm dần thôi. Nói vậy chứ, đã thấy có khuynh hướng xài nón cho khớp màu quần áo rồi nghe. Hôm nào áo xanh thì nón bảo hiểm màu xanh, áo màu hồng thì nón hồng... Một ngày nào đó mọi người chớ có ngạc nhiên khi thấy có trình diễn thời trang nón bảo hiểm kết hợp với quần áo, thời thượng mà. Một người làm nghề thiết kế thời trang còn bỏ nhỏ rằng anh ta đang nghiên cứu một kiểu nón cho nón bảo hiểm. Có như vậy nón bảo hiểm mới đa dạng được.

Chỉ cần tuân thủ pháp luật những cơ hội làm ăn mới mở ra. Lớn nhỏ gì cũng có; nhiều người đoán vậy. Mấy tay lái taxi kháo nhau sắp tới thời của mình rồi. Đi đám cưới mà đội nón bảo hiểm chạy ngoài đường thì còn gì đầu tóc chăm chút. Chắc là các bà sẽ đi taxi thôi. Rồi có khi vấn nạn kẹt xe cũng giảm vì dân chạy long nhong ngoài đường trước nay sẽ nản chí ngồi nhà.

Còn mỗi một chuyện: ông bạn kỹ tính khi mua nón về cầm lên ngang ngực rồi buông xuống xem có bể không. Ông bảo thà mất tiền chứ để đụng chuyện mất mạng thì tức hơn. Và ổng đã bỏ tiền ra mua 3 cái nón mới xài được. Lần cuối, ổng lựa nón rồi hỏi bà chủ tiệm nón này có bể không đây. Bà chủ cầm một đống nón quăng xuống đất: Đó đó, xem thử coi bể không. Mua có một cái cũng bày đặt!!!!

EO ƠI, CẦN THƠ NGẬP

2007-10-28T06:06:00.000-07:00

Tát nước mà cười cha nội

Nước+xe+đèn = vui quá trời, chứ khổ gì. Đẹp hôn

Cũng có sóng nữa nè. Tưởng đang chạy xe trên bãi biển Vũng Tàu

Lũ thì mặc lũ. Xá gì.

Bé cười tươi vì chờ ổ bánh mì. Nước ngập vẫn vui. He he

Hết muốn nhậu!

Cách đây hai mươi mấy năm mà Cần Thơ ngập như bây giờ, ai mà về đây chứ. Mà 10 năm trước cũng có ngập như vầy đâu. Chả lẽ hồi đó không có triều cường, không có lũ. Con hẻm khô ráo hồi xưa, giờ hễ triều cường lên thì thành sông. Mấy đứa nhỏ đi ngang qua phải hỏi nó có biết bơi không.

Có người lý giải: rạch Tham tướớng giờ còn không? con sông ngày xưa nay là đường Trần Văn Khéo? Mấy con rạch dọc đường 3/2 giờ là nhà cửa.... Vậy lấy đâu ra chỗ cho nước rút đi...

Mỗi lần mưa, mỗi lần triều cường là eo ơi Cần Thơ ngập

CẦU CẦN THƠ - NGÀY TANG THƯƠNG

2007-09-26T03:03:00.000-07:00

Mới hôm qua khi qua phà Cần Thơ còn xách máy ảnh làm một tấm định đem cho mấy anh bạn ở Sài gòn coi chơi vì mấy ảnh có hình dung sự kỳ vĩ nó như thế nào đâu.

Vậy mà... sáng nay ngồi đọc báo (chưa tới 8g) đọc bài của thằng Phương Nguyên nói cây cầu bị ông thứ trưởng rầy vì hai đầu cầu làm chậm quá.

Vô cơ quan 8g30. Ông bạn từ Cần Thơ gọi lên nói cả thành phố như đám ma. Cầu sập rồi! Sài gòn nắng mà thấy sao héo hắt. Gọi cho mấy thằng bạn làm ở công trình Cầu Cần Thơ. Không đứa nào bắt máy. Không biết tụi nó ra sao? Tới trưa tụi nó gọi lại báo là không có gì mới an tâm.

Những người công nhân gặp nạn trên công trình lịch sử này sẽ mãi mãi ở trong lòng ngườời dân xứ này. Vì họ đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ của mình cho cả vùng này vươn mình bay lên.

Hãy kêu gọi một ngày để tang cho công nhân cầu Cần Thơ

NÓN BẢO HIỂM

2007-09-18T06:43:00.000-07:00

Cách đây mấy tháng khi nghe phong phanh việc đội mũ bảo hiểm trên toàn tuyến giao thông, tôi đã nghĩ đến hình ảnh của một thành phố tròn tròn đủ màu sắc nhúng nhít khi nhìn từ trên cao. Chủ nhật rồi, chỉ có hai tuyến quốc lộ đi ngang qua thành phố là bắt đầu áp dụng. Mặc dù chưa có nón cũng ráng chạy vô đường nhánh, tìm quán cà phê ngó ra xem sao. Có người đội, có người không. Ối trời nhà nước làm mấy lần rồi có được đâu. Thằng bạn làm báo chụp một pô hình. Có 6 người mà chỉ có hai người đội nón. Nó kết luận ngày đầu tiên chỉ có 30% người tham gia giao thông đội nón bảo hiểm!

Một hồi bổng nghe tiếng còi hoét hoét của công an. Người ta hoảng hồn, móc điện thoại truyền tin cho nhau ào ào. Chừng nửa tiếng sau con đường vắng hẳn vì... mấy con đường nhánh đông như kiến. Có người đội nón xem nghiêm túc lắm, nhưng rẻ sang đường nhánh vào trung tâm là lột ra ngay. Một ngày hoảng hốt bắt đầu. Mấy người bán bảo hiểm xe máy đột nhiên tăng doanh số. Cứ mua hai năm bảo hiểm xe là có cái nón. Thiên hạ kéo nhau mua ào ào. Ở quán cà phê, người ta bàn chuyện nón. Rằng nón kết, nón vải đã hết thời. Có công ty còn cả ngàn cái nón vải định bán khuyến mãi, kỳ này cho không cũng chẳng ai lấy. Mấy tiệm bán nón sắp dẹp tiệm vì đội nón bảo hiểm còn đội được gì nũa. Rằng taxi sắp lên hương vì chả lẻ đi đám cưới mặc đầm đội bảo hiểm... Rồi sẽ có một phong trào “mất nón” cho mà coi. Ờ, mà thật vậy. Làm sao bây giờ đây.

Vậy đó lo cho bà con an toàn mà không chịu. Có hơn trăm ngàn mua nón đội cho an toàn người ta không đành lòng. Người ta thích bỏ ra 5 triệu để mua sự thoải mái hơn. Hôm nay, đột nhiên mấy tiệm bán xe đạp điện đông nghẹt. Đi xe đạp thì không bị bắt đội mũ bảo hiểm nên mọi người mới làm vậy. Chạy trốn nón nên mới mua xe. Dân mình vốn chuộng sự thoải mái, phóng túng mà. Ông bạn gọi di động ơi ới: chờ tao một chút vì phải đi đường vòng 15 phút mới tới quán cà phê được!
Trong đầu mọi người không ai nghĩ tới cái đầu của mình mà chỉ nghĩ tới “công an”. Làm sao để khỏi bị công an bắt mới là mục đích. Ngay cả khi đội cái nón trên đầu rồi, còn ngoái cổ nhìn lại khi vượt qua mặt công an; xem có vẻ hễ hả lắm. Đội nón hay không đội nón cũng chỉ nhằm đối phó mà thôi. Chỉ tội cho ông bạn cẩn thận quá nên khi mua chiếc nón mới hàng hiệu, có tem chống giả về ổng cầm lên ngang ngực rồi buông xuống để kiểm tra chất lượng. Nó không tưng lên lên mà chỉ nghe cái tẹt. Tét làm hai. Ổng định đem vứt đi. Tôi xin lại lấy keo dán sắt hàn kín. Vẫn đội tốt, miễn công an thấy đội nón không thổi còi là được. Coi chừng mấy ông sản xuất nón nắm lấy tâm lý này làm ra những cái nón có kiểu dáng dễ coi cho dễ bán, còn cứng hay không còn tuỳ à nghen.

Tưởng tượng chiều chiều chở vợ con đi chơi mà đội nón, ba cái nồi cơm trên một chiếc xe máy. Cảnh này nghĩ cũng phiền. Ở nước ngoài, cứ leo lên xe máy là người ta đội nón bảo hiểm, như là phản xạ. Cũng phải thôi vì chung quanh toàn xe hơi chạy ào ào. Chỉ vài chiếc xe máy mà đua với ngần ấy xe hơi lo là phải. Còn mình xe máy quá trời. Kỳ này cả nước phải có hơn 40 triệu cái nón mới đủ. Bàn bạc, ngợi khen, chê bai, ngán ngẩm. Tự nhiên thấy hai anh, một chị Tây chạy xe đạp, đeo ba lô mà đội nón bảo hiểm. Ai cũng nín thinh hết trơn

ĐÚC TỪ KHUÔN RA

2007-08-25T01:19:00.000-07:00

Hồi nhỏ Bo có một tấm hình như vầy nhưng lúc đó mới đứng ngang rốn ba. Còn bây giờ nó gần bằng ba rồi.

CON LÊN LỚP SÁU RỒI

2007-08-23T21:59:00.000-07:00

Hôm qua, thằng nhỏ đi học lớp Sáu ngày đầu tiên. Cả mấy năm trời nó học tiểu học mình không nhìn ra, cứ nghĩ nó còn nhỏ xíu, có hôm còn ở truồng tắm mưa. Vậy mà hôm nay nó mặc bộ đồng phục, đeo balô, leo lên chiếc xe đạp ( mới mua tặng nhóc nhân dịp con lên cấp II), mới giật mình thấy nó lớn quá trời.

Nó leo lên chiếc xe, đeo balô trên lưng ngoáy mông, đạp miết. Mặt nghiêm trọng lắm, vì làm lớp phó mà. Đi xe máy sau lưng nó, cứ tìm cách bấm một tấm hình từ điện thoại di động mà không cho nó hay. Một bản sao của tôi đang chạy song song. Một hình ảnh tuổi thơ đang ở kia. Nhìn nó mà cứ ngỡ là mình của mấy chục năm trước.

CHUYỆN BÀ MƯỜI XIỀM

2007-08-18T23:40:00.000-07:00

Tui ở Cần Thơ cả mấy chục năm nay có biết bà Mười Xiềm là ai, mặc dù bà bán bánh xèo cũng ngần ấy năm ở trên Trà Nóc. Vậy mà đùng một cái bà Mười đi Mỹ, quán của bà trở nên đình đám quá trời. bà thành người nổi tiếng, có khi cả nước à nghen. Hàng xóm có người ghen tỵ: trời ơi bả đổi đời rồi. Trong bụng chắc bà Mười, ông Mười cũng khoái chứ có phải không đâu. Mà được vậy đâu phải khơi khơi. Gì cũng có cái giá của nó. Giống như thương hiệu của một thứ hàng hoá. Vốn nó có đó nhưng ít ai biết thì thôi, giống như một củ khoai, trái bí ngoài ruộng. Nhưng cả tỉnh biết thì khác, cả nước biết còn khác hơn. Đằng này tới bên Mỹ còn biết thì là “nhất bộ đăng vân”, ai cũng muốn đầu tư, ai cũng muốn có phần. Cũng là lẽ thường, vấn đề là cái cách mà người ta dành được thôi.

Đổ đường đi xa, gần chục cây số để ăn bánh xèo của bà Mười. Thằng bạn vô tư vì không biết chuyện này, nó chỉ để ý mấy thứ chứng khoán thôi. Chứ mấy vụ bánh xèo bỏ bèn gì. Ăn xong nó xía răng, khẻ khàng nói: cũng được. Vậy thôi. Bà Mười làm bán cho người bình dân làm sao mà thịt thà, tôm, cá được. Cái bánh xèo 4, 5 ngàn làm sao so được với cái bánh mấy chục ngàn bán trong nhà hàng. Vả lại, bà còn làm mấy thứ bánh dân dã khác, bảo đảm dân chợ vô ăn là mê liền. Cái làm nên bà Mười Xiềm “nổi tiếng” như bây giờ là cái dân dã, là cái tính truyền thống địa phương trong các loại bánh như bánh tét, bánh chuối, bánh bò… Cũng tại bánh xèo người ta ăn nhiều, ngày nào cũng bán được mới sinh chuyện. Chứ có ai dành bánh tét bà Mười Xiềm đâu. Mà bà lại “tham chính” từ bánh tét mới chết chứ.

Nói theo kiểu mấy bà già xưa, giờ đây bà Xiềm đi làm cho “hãng” rồi. Tới hãng của bà làm, thấy khác quá trời so với cái quán sập xệ trước đây của bà. Kiểu như vầy mà mở ở trên xóm của bà chắc tui không dám vô ăn đâu. Nhìn bà Mười làm thấy cũng khác. Nắn nót hơn nhiều. Hết cái kiểu bà Mười Xiềm xưa. Mấy người bạn hiếu kỳ từ Sài Gòn về chơi biểu dẫn đi ăn bánh xèo của bà. Cất công qua sông qua suối chỉ ăn mấy cái bánh xèo rồi về. Hết. Đâu còn gì nữa đâu. Tụi bạn thấy tưng tức mà không dám nói. Ai biểu đòi đi.

Tui định nói mấy ông bạn dạy bên marketing (còn định gửi thư cho ông Philip Kotler nữa kìa) đem sự kiện bà Mười Xiềm vô giáo trình như là một điển hình về xây dựng thương hiệu với các bài học thú vị. Nhưng giờ bỏ ý đó rồi vì sợ giáo trình in xong thì thương hiệu này không còn hay đang thoi thóp thì ăn nói sao với học trò. Nói xin lỗi bà Mười, chứ trong ngành ăn uống, mấy cái thương hiệu có khởi đầu kha khá cũng chỉ thọ chừng vài năm, rồi phải đổi mới làm lại.

Cái bánh của bà Mười là bánh bình dân vì vậy cần phải có tính phổ cập. Chứ cái bánh xèo đem bán 10 đô trong nhà hàng máy lạnh, như cái bánh pizza thì thua liền. Cũng như cái quán của bà phải gần với bà con mới được. Mà bà Mười cũng hơn 60 tuổi rồi, đưa bà ra chiến trường làm chi (ủa quên, là thương trường). Để bà còn tráng bánh cho tui ăn, cho con tui ăn, cho bà con ăn. Ai muốn làm gì hãy xay bột và tráng cái bánh xèo khác đi. Hãy đặt cho nó cái tên BAXETO ( bánh xèo tôm) hay gì gì cũng được. Rồi xách nó đem thi đấu với PIZZA, Big MAC… Chuyện này bà làm không nổi đâu nhe. Phải vậy hôn bà Mười.

HỒI XƯA & BÂY GIỜ

2007-06-15T04:47:00.000-07:00

Buổi sáng ông bạn ra uống cà phê mà hí hửng lắm. Anh khoe mới mua cuốn Quốc Văn Giáo khoa thư mà từ lâu rồi anh vẫn tìm kiếm. Quyển sách vẫn có hình ảnh, giọng văn, chữ nghĩa như cũ nhưng được in lại mới toanh. Cả bàn cà phê nhao nhao hỏi anh mua ở đâu. Và rồi một cuốc hội thảo bỏ túi về Quốc văn giáo khoa thư mở ra, và...hôm đó nhà sách bán được trên chục cuốn.

Tôi cũng mua một cuốn. Thật tình mà nói, tôi không bao giờ mong mình lại có cuốn sách này với giấy trắng, bìa cứng đẹp đẽ như vầy. Trong đầu tôi đó là một quyển sách vàng khè, cũ xì. Những câu chuyện trong sách vẫn còn đó, nhưng khi đọc lại tôi cũng thấy nó ngồ ngộ làm sao. Đó là lời văn của cả thế kỷ trước, bảo sao không thấy lạ. Có cả những từ mà bây giờ hiếm ai xài. Có cả những kiến thức mà đọc thấy buồn buồn cười cười, tỷ như bài “Bệnh ghẻ”, viết rằng: “...Ai mắc bệnh ấy thì nên chữa ngay. Mà chữa thì phải lấy xà phòng đen và bàn chải cứng mà xát vào những chỗ ghẻ cho bật máu ra, rồi tắm rữa cho thật sạch...”. Trời ơi, vậy là chết chắc.

Cách đây 15 năm đã là lạ rồi. Hồi đó, ông bạn sáng nay khoe sách mới là một nhà báo, cũng có chức vụ khá trong toà soạn địa phương. Hắn ta khuyến khích: viết đi cho vui với đời. Bài viết là một dạng tài liệu, gọt dũa, chế biến lại thành bài. Vậy mà hắn cũng đăng cho mình. Trời ơi, hồi đó có bài được đăng còn đã hơn được in sách bây giờ. Nhuận bút nhận xong làm một chầu. Rồi hắn bảo viết nữa nhe. Mỗi lần có bài được đăng là cắt ra bỏ vào bìa cứng lưu lại (làm gì có máy tính hay USB mà sao chép, lưu trữ). Một lần do công việc, thấy một quan chức thuộc hạng đầu tỉnh uống rượu theo kiểu bét nhè. Giận quá viết bài kiểu “trà dư tửu hậu” khều nhẹ chơi. Có điều tả hơi kỹ nên khi đọc là biết ai liền. Bài đăng rồi mới nói cho hắn biết. Chỉ còn nước kêu trời, hồi hộp chờ thư mời họp. Hên quá, không ai đọc báo nên...qua luôn. Những bài viết như vậy vẫn còn cất giữ, nhưng không dám đọc lại. Càng không dám để ai đọc, vì thấy nó ngố lắm. Từ cách viết cho đến, từ ngữ. Bây giờ báo chí thấy trái tai gai mắt là đăng rùm trời. Toàn chuyện động trời. Chứ không như cái bài trà dư tửu hậu viết về anh hai tỉnh mình uống rượu khiến cho cả toà soạn đứng ngồi không yên năm nào.

Quyển Quốc văn Giáo khoa thư mang về đưa cho thằng nhỏ. Bắt nó đọc ngay bài đầu tiên: Tôi đi học. Nó nhăn nhó đọc, rồi tiếp thêm vài bài nữa. Bỏ xuống rồi bảo sao viết gì kỳ vậy. Tôi giải thích rằng hồi xưa như vậy. Nhưng nó không dễ dàng chấp nhận. Buồn trong bụng, giận. Nhưng giận vì lý do gì thì không biết. Lấy ra đọc cũng thấy khó. Những bài học đạo đức còn y nguyên giá trị nhưng để vận dụng và nâng cao giá trị thì chắc phải làm thế nào, chứ cứ bảo bọn trẻ đọc nguyên xi thì không tác dụng rồi. Tối đến, cố gắng đọc cho nó nghe mấy bài đạo đức trong Quốc văn giáo khoa thư nhưng cải biên theo kiểu Đôrêmon. Thằng nhỏ cười khanh khách, hỏi sao nữa ba, sao nữa ba...Đêm về, lôi mấy bài báo cũ ra. Bình tâm đọc lại. Nghiệm ra rằng hồi xưa mà mình viết kiểu bây giờ chắc không ai chấp nhận và với nội dung đó mà mình thể hiện lại theo kiểu bây giờ thì chắc cũng còn người đọc. (Thiệt đó, hôm nào viết thử cho coi)

Vậy đó, sự phát triển đi theo vòng tròn, nhưng rộng ra, cao hơn, xa hơn. Vấn đề là cái TÂM. Ai muốn hiểu sao hiểu. Nó là cái tâm vòng tròn, là cái mốc cho ta giữ để không làm cho vòng tròn méo đi khi phát triển, khi đi càng xa. Cũng là cái TÂM con người, nếu chính đại thì lúc nào cũng vậy thôi. Bây giờ có phong trào tặng chữ cho nhau. Ước gì ai đó tặng mình chữ tâm

MUA GÌ, BÁN GÌ?

2007-05-13T21:43:00.000-07:00

Trong lúc thị trường chứng khoán đang làm nóng ngay cả những cái đầu của mấy bà nội trợ, mấy ông nông dân thì ai có chút đỉnh tiền rủng rĩnh cũng phải sốt ruột nghĩ ra kế để tiền đẻ ra tiền. Mấy người bạn rủ rê mua chứng khoán, nhưng bỏ ra mấy trăm ngàn, hoặc cả triệu để mua một tờ cổ phiếu giá có một trăm ngàn; rồi ngồi chờ nó lên giá thì thật là không có gan. Buổi sáng, ở một quán cóc cạnh cao ốc văn phòng, mọi người tĩnh lặng bên ly cà phê, nói chuyện phiếm chờ giờ làm việc. Một ông béo phị ôm con chó vô quán ngồi cạnh. Chả quen biết gì tự nhiên hỏi ông có chơi chứng khoán không? Lắc đầu bảo không dám. Ông bèn làm một hơi chơi chứng khoán là gì? Lời lãi ra sao, trúng mánh, bể mánh như thế nào...Toàn là tiền tỷ, nhưng cứ càu nhàu sao ly cà phê hôm nay lên giá 500 đồng! Thỉnh thoảng ổng chêm vô: hiểu không, hiểu không? Nghe sốc hết biết. 8 giờ mọi người hân hoan đi vô làm vì thoát được cái của nợ. Không biết ông ta có phải là nạn nhân của trò chứng khoán. Đi mua đồ trong siêu thị, bên cạnh là một tay bảnh bao ôm cái điện thoại: anh còn khoảng 50 chai thôi. Để em 2 chấm đó. Quen mới vậy....Chán quá. Tới vô trong toilet của toà nhà văn phòng còn nghe 3 chấm, 4 chấm.

Thằng bạn tiếc rẻ. Hôm trước công ty nào đó rủ mua 100 triệu tiền cổ phiếu mới phát hành. Nó không dám. Giờ giá lên tới mười mấy chấm. Phải biết nó bán nhà chơi rồi... Cơn sốt chứng khoán lây lan khắp nơi. Về quê mấy người bà con hỏi mầy có chơi chứng ...chứng gì đó không. Làm sốt cả ruột. Nhưng nhớ mấy bộ phim Hồng Kông thấy người ta nhảy lầu vì chứng khoán hoài chứ gì nên thôi, mặc dù từ lầu nhà mình nhảy xuống chỉ cao lắm là gãy chân. Người mua chứng khoán là để đầu tư, còn mình thì muốn đầu cơ!

Nghe mấy cha bán thuốc tây rủ rê hấp dẫn hơn. Mua một bán gấp ba. Chắc ăn hơn. Rủ mấy ông bạn đang mua bán trên thị trường thuốc tây một chầu nhậu để thọ giáo. Mấy ổng kể rất nhiều chuyện. Có cha thấy khuyến mãi hấp dẫn quá mua cho cả đống, tới chừng hết khuyến mãi này nó làm khuyến mãi khác “dầy” hơn. Cả đống hàng mua vô chờ ngày hết đát. Trong kinh doanh, bất kỳ ở ngành nào cũng đều có tiếp thị. Dược phẩm cũng không thể đứng ngoài. Các công ty cố đẩy hàng ra thị trường (push), rồi lôi kéo người tiêu dùng về (pull). Đẩy cho được hàng ra các nhà bán sỉ chỉ mới được một nửa. Về chiến lược lâu dài phải làm đủ các hoạt động để lôi kéo khách hàng về với họ mới xong. Nhiều công ty tập trung “push” ra hết sức, rồi không có tiền làm cái gọi là “pull” lại. Thì mình chết. Chưa kể bán thiếu, bán nợ. Bị quỵt hoài chứ không đâu. Mấy ổng nói hàng đi lòng vòng, về nguyên tắc là giá tăng lên nhưng không ít trường hợp giá giảm xuống. Nhiều người chết hoài chứ gì. Còn bảo là bán cho bệnh viện ăn ngon, miễn có chi huê hồng là được. Đừng hòng. Nhiều công ty nhà nước hẳn hoi ngắt ngoải vì bán nợ cho bệnh viện, cả năm trời chưa thanh toán được kìa...

Ủa sao khó khăn quá vậy. Người ta nói hàng ngày, thấy nó dễ ăn quá mà. Thật ra có một nguyên tắc, ai cũng biết mà ít ai nhớ, là “chuyện dễ ăn thì đâu tới mình”. Dân mình hay thấy “người ta ăn khoai vác mai đi đào”. Thấy người ta trồng tiêu có ăn, thì mình trồng tiêu. Thấy nuôi cá có lý thì mình nuôi cá. Thấy chơi chứng khoán làm giàu mình bán heo mua cổ phiếu... Ở trên con phố nhỏ, có một tiệm phở, nấu ngon nên khách ăn đông. Vậy là chừng vài tháng sau đi ngang con phố nhỏ đương nhiên trở thành con phố “phở” vì cả chục tiệm phở mọc lên. Không lâu sau cả mới lẫn cũ đều dẹp dần để con phố trở lại như xưa.

Cũng tại vì làm ăn khó quá mà. Cũng tại vì không nhiều cơ hội làm ăn, muốn mở cái gì cũng ngại thủ tục. Vì vậy nghe thấy có người làm rồi thì bắt chước cho chắc ăn. Mấy người bạn nói chắc ăn nhất là đầu tư mua bán xăng, chỉ có lên giá chứ không có xuống. Nhưng rủi phát hoả thì sao? Cuối cùng kết luận: ai biểu có ít tiền làm chi mà khóc.